Roken

De beste en slechtste stad voor rokers: 'Ze roken hier overal. Crazy'

18 oktober 2018 18:17 Aangepast: 18 oktober 2018 18:18
Een man rookt een (elektronische) sigaret in New York. Beeld © AFP

Het wordt Nederlandse rokers steeds moeilijker gemaakt. De prijs van een pakje sigaretten gaat naar 10 euro en op steeds meer plekken gelden rookverboden. Hoe anders is de situatie in Istanbul, waar roken bijna overal nog (oogluikend) wordt toegestaan. Of in New York, waar de regels zelfs nóg strenger zijn.

Zes vragen en antwoorden door onze correspondenten Olaf Koens (Istanbul) en Erik Mouthaan (New York) over roken.

Hoe zit het in jouw stad met roken?

Olaf Koens vanuit Istanbul: Er kan hier nog bijna overal worden gerookt. Officieel mag dat binnen in horecagelegenheden niet, maar de regels zijn erg soepel. Buiten op een terras mag wel gerookt worden, ook als dat terras aan het café of restaurant vast zit. Of deels overdekt is. De eerste rij tafels binnen, daar staat meestal ook nog een asbak op tafel. 

Je hebt natuurlijk ook nog shishatenten, waar waterpijp gerookt kan worden. En wat te denken van Turkse theehuizen? Ook daar staat de asbak gewoon op tafel. Die verdwijnt hoogstens kortstondig wanneer de gemeente langs komt ter controle. De handhaving is laks, de boetes zijn niet al te hoog. Kortom, in Istanbul is roken nog altijd heel gewoon.

Erik Mouthaan vanuit New York: De gemeente hanteert een stevig ontmoedigingsbeleid en maakt het roken van sigaretten lastig. Roken in restaurants of tijdens het uitgaan kan je in New York wel vergeten, net als in overheidsgebouwen en in het openbaar vervoer. Tot zover niets ongewoons, maar New York gaat verder: ook op het terras, in parken en op de stranden van de stad is roken niet toegestaan. Zelfs op drukke plekken op straat, zoals Times Square, is roken verboden.

Wat is het meest extreme dat je hebt meegemaakt?

Koens: Voor de live-uitzendingen van RTL Nieuws werken we vaak samen met een Turks bedrijf dat voor de satellietverbinding zorgt. In de gekste situaties komen ze voorrijden met een grote satellietwagen, tijdens rampen, oorlogen, verkiezingen - alles. Het bedrijf zorgt voor de verbinding, het licht en de camera’s. Een keer stonden we op een locatie waar absoluut niet gerookt mocht worden. Maar de crew van dat bedrijf had met hun baas afgesproken dat ze de boete zouden betalen. Iedere ochtend was er controle, iedere ochtend betaalden ze de boete om daar te mogen blijven roken. Crazy. Ik denk niet dat je dat in veel landen nog ziet. 

Mouthaan: Het gekke is dat sigaretten roken steeds zeldzamer wordt hier, maar dat wiet roken steeds vaker voorkomt, ook al is het in de staat New York strikt genomen illegaal. Op een huisfeestje verzamelden zich een paar mensen in de keuken of het badkamerraam om wiet te roken. Maar toen één van de feestgangers erbij kwam staan en een sigaret opstak, werd zij aangekeken alsof ze melaats was. Toen is ze met haar sigaretje maar buiten op het balkon gaan staan. Roken is gewoon echt niet cool meer in New York.

Rotterdam wil rookvrije zone, zo doen ze dat in New York

Rotterdam wil dat er straks in straten rond twee scholen en een ziekenhuis helemaal niet meer gerookt wordt. In New York zijn er al veel van dit soort rookvrije zones.

Wat vinden de rokers in de stad ervan?

Koens: Een tevreden roker is geen onruststoker.

Mouthaan: Die zijn er nauwelijks meer. Volgens cijfers van de gemeente roken er nog maar één op de acht (13,1%) New Yorkers. Ze voegen zich naar de regels. Staan soms letterlijk in de goot te roken omdat ze op de stoep weggestuurd worden door portiers van gebouwen met een beleid dat binnen zeven meter van de ingang niet gerookt mag worden.

En de niet-rokers?

Koens: Die hebben het er mee te doen. Het is gek dat je in Istanbul na een nacht stappen al je truien of jassen kunt wassen omdat het enorm naar rook stinkt. Dat was vroeger bij ons natuurlijk ook zo, maar hier is dat dus niet veranderd. Het went. Ik zeg er alleen wat van op speelplaatsen, of wanneer mensen een sigaret opsteken naast mijn kinderen. En in de taxi, wanneer de taxichauffeur een sigaret opsteekt bij een stoplicht. Dat is echt smerig, en je moet er nog voor betalen ook. 

Mouthaan: Die kraaien victorie en laten geen mogelijkheid onbenut om hun afschuw over rokers en hun gewoonten te laten blijken. En wijzen op het dalend aantal gevallen van longkanker.

Gaat er de komende tijd iets veranderen in het rookbeleid? 

Koens: Niet dat ik weet. Regelgeving is een ding, handhaving een tweede. In steden als Istanbul en Ankara is men strikter. Roken midden in restaurants is hier niet not done, maar in provinciesteden is het vaak geen probleem. 

Mouthaan: Deze zomer zijn er strenge nieuwe wetten ingegaan. Sinds eind augustus geldt er een totaal rookverbod in sociale huurwoningen. De wet bepaalde dat ook verhuurders van appartementencomplexen een duidelijk rookbeleid moeten hebben. In de meeste gevallen betekent dat: roken verboden, ook binnenskamers. In veel huurcontracten staat de bepaling dat je niet mag roken. Wie zich niet daar aanhoudt, kan zijn woning kwijtraken.

Waar kun je nog wel roken in 2020?

Een overzicht van hoe het de rokers in de afgelopen jaren moeilijker is gemaakt.

Wat kost een pakje sigaretten ongeveer en speelt de prijs een rol in het rookgedrag?

Koens: Het hangt er een beetje af welk merk je rookt. Een pak Marlboro kost 13 lira. Dat was voor de liracrisis, toen ik hier kwam wonen ruim drie en een halve euro. Nu is het minder dan twee euro. Best goedkoop dus. Maar het kan natuurlijk altijd goedkoper. Ik ben wel eens de grens van Irak naar Turkije overgestoken. Er waren een paar journalisten en honderden sigarettensmokkelaars, die goedkope Iraakse sigaretten meenamen naar Turkije. Enorme business. 

Uiteindelijk kan ook hier verandering niet uitblijven. Ons kantoor staat in de buurt van een paar middelbare scholen. In de pauzes zie je amper jongeren die rondjes rennen, chips en cola scoren bij een kiosk of elkaar stiekem kusjes geven, maar roken dat doet bijna niemand. Dat is in Turkije heel wat.

Mouthaan: Net als alles in deze stad kost een pakje sigaretten een vermogen. De wettelijke minimumprijs is 13 dollar, maar voor een pakje van een bekend merk betaal je meestal rond de 14 dollar. Rokers zoeken dus naar andere opties. Wat je vaak hoort is dat ze even naar New Jersey gaan, aan de overkant van de Hudson. Dat is een andere staat en daar gelden andere belastingen en betaal je ongeveer de helft: 7 à 8 dollar. Daar kopen ze dan direct groot in, zo kunnen ze weer een tijd vooruit.

Roker in New York. Roker in New York.
Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Cadeaubon helpt bij stoppen met roken: 'Zo'n extraatje maakt je trots'

Stoppen met roken: 'Pas als ik kanker krijg'

Wij gingen de straat op om rokers te vragen waarom zij nog niet zijn gestopt.
RTL Nieuws / Olaf Koens / Erik Mouthaan

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore