Deal or no deal?

Brexit-onderhandelingen lopen vast: dit moet je weten

24 september 2018 21:58 Aangepast: 25 september 2018 12:55
Archieffoto. Beeld © AFP

Over een half jaar is het zover: dan stapt Groot-Brittannië uit de Europese Unie. Al maanden wordt onderhandeld over een nieuwe handelsdeal, maar die gesprekken lopen nu volledig vast. Hoe verder? Correspondent Anne Saenen praat je bij.

Wat is er dit keer precies aan de hand?

De Britse regering wil het liefst onbelemmerd handel blijven drijven met EU-landen na een brexit, zodat de economie zo min mogelijk schade oploopt door de breuk. Tegelijkertijd wil Groot-Brittannië meer controle over immigratie. Daarom heeft Premier Theresa May voorgesteld om regelgeving op gebied van goederen en diensten zo goed als gelijk te houden met de EU, maar wil ze zich niet houden aan het vrije verkeer van personen.

EU-leiders willen daar niets van horen. Als je vrij wilt handelen met de EU, zul je je aan bepaalde regels moeten houden, zeggen ze.

Maar daar blijven de problemen van May niet bij. Ze krijgt haar plan ook in eigen land niet verkocht. Een groot deel van haar eigen conservatieve partij wil dat May volledig breekt met de EU om vervolgens te onderhandelen over een gloednieuwe handelsdeal. Het grootste struikelblok van dit plan is dat de grens tussen Noord-Ierland (dat bij Groot-Brittannië hoort) en de republiek Ierland weer dichtgaat. En vanwege een jarenlange oorlog willen alle partijen dat nou juist voorkomen.

Ingewikkeld, zeg. Hebben de Britten geen spijt van hun beslissing?

Nee, massale spijt hebben de Britten niet. Al wijzen de peilingen die sinds het referendum gehouden zijn erop dat het pro-EU-kamp een lidmaatschapsreferendum dit keer zou winnen, het gaat maar om een verschuiving van enkele procenten. Een overtuigende meerderheid is dat dus niet.

Maar ook al is ongeveer de helft van de bevolking het niet eens met brexit, de meesten hebben de uitkomst van het referendum wel geaccepteerd. Waar demonstranten nu vooral op inzetten is een zo hecht mogelijke band met de EU blijven houden.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Brexit: de vier scenario's op weg naar de deadline

Toch horen we berichten over een tweede referendum? Hoe zit dat?

Ja, de roep om een tweede referendum wordt inderdaad steeds groter. Maar het gaat dan niet om een referendum over het lidmaatschap van de Unie. Het gaat erom hoe brexit eruit komt te zien. Als er een handelsdeal op tafel ligt, wil een groot deel van de bevolking zich daarover uitspreken: Het nieuwe verdrag accepteren of afwijzen en op eigen houtje verder.

De regering van Theresa May ziet zo’n referendum niet zitten en het parlement moet stemmen voordat er een referendum gehouden kan worden. Dus de kans dat er nog een referendum  komt, is heel klein.

Oppositiepartij Labour liet trouwens deze week weten zo’n referendum wel te steunen. Al zien ze liever nieuwe parlementsverkiezingen om Theresa May uit het zadel te wippen.

Kan Theresa May als premier niet gewoon haar zin doordrukken?

Dat probeert ze wel. Tot nu toe houdt ze aan haar eigen plan vast. Ook al is een groot deel van haar eigen partij het niet met haar eens. De vraag is alleen hoe lang ze dat volhoudt. Want als ze alle kritiek naast zich neer blijft leggen, is er een kans dat haar partij het vertrouwen in haar verliest en haar afzet als leider. En wie moet haar dan opvolgen?

Bovendien is wisselen van premier tijdens zo’n cruciaal moment in de onderhandelingen natuurlijk niet gunstig.

Theresa May (archieffoto). Theresa May (archieffoto).

Wat er ook gebeurt, maakt het Nederland wat uit?

Jazeker, Groot-Brittannië is een van de grootste handelspartners van Nederland. Nederland exporteert onder andere bloemen, groente, fruit en chemicaliën naar het Verenigd Koninkrijk. Als de grenzen plotsklaps dichtgaan kan Nederland lange files van vrachtwagens en schepen verwachten.

Ook kunnen bedrijven geen handel meer drijven zonder heffingen. Dat zal flink verlies voor veel bedrijven en sectoren betekenen.

Wat is dan voor Nederland het beste scenario?

Het allerbeste scenario voor Nederland is dat Groot-Brittannië de Unie niet verlaat. Maar die kans is minuscuul. De twee na beste optie is als de EU, en dus ook Nederland, een gunstig handelsverdrag met Groot-Brittannië tekent.

Hoe lang gaat het nog duren voordat we meer weten?

De onofficiële deadline was gesteld op eind oktober. Maar sinds het vastlopen van de onderhandelingen is die verschoven naar eind november met uitloop naar december.

Voor het einde van het jaar zal er in ieder geval een doorbraak moeten komen. Zo niet, lijkt een brexit zonder handelsdeal onafwendbaar.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

CDA en PvdA: Nederland niet klaar voor 'harde brexit'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore