Buitenland

Het geld is op, niemand heeft een baan, en nu gaat Zimbabwe naar de stembus

30 juli 2018 07:00 Aangepast: 30 juli 2018 19:06
Jeugd voor verkiezingsposters in Harare. Beeld © RTL Nieuws

Een donderdagochtend in Mbare, de grootste township van Harare. De klok slaat tien uur en Liniency (28) steekt haar eerste joint op. "Mijn hart doet pijn", verklaart de jonge moeder met een afwezige glimlach.

Leunend tegen een muurtje, omringd door een stuk of tien vrienden, hervat ze wat hier al weken het gesprek van de dag is: de verkiezingen. Ja, ze zijn er allemaal klaar voor, zeggen ze. Vandaag, 30 juli, gaan ze samen naar de stembus. 

​Wie hun favoriet is? Een enkeling noemt Nelson Chamisa, de leider van oppositiepartij MDC-Alliance. De meesten houden hun mond. Ze zijn het niet gewend, om hier zo open over politiek te praten. Hun buurt staat bekend als 'politiek gevoelig' - toen Robert Mugabe nog aan de macht was, waren er vaak opstootjes en aanvaringen met de politie. Nu is het er rustig. "Nog wel", benadrukt Adrain (25). Tijdens de omstreden verkiezingen in 2008 was Mbare het toneel van geweld en intimidatie. Het kan zomaar weer misgaan.

Keiharde repressie na veelbelovend begin

Tot voor kort kenden de meesten Zimbabwanen geen leven zonder dat Mugabe hun president was. Wat in 1980 na de onafhankelijkheid begon als een veelbelovend nieuw begin, werden uiteindelijk jaren van economische rampspoed en keiharde repressie.

Miniatuurvoorbeeld

In november vorig jaar werd Mugabe door leden van zijn eigen partij, de Zanu-PF, gedwongen om af te treden. Emmerson Mnangagwa nam de macht over.

Acht maanden sinds Mugabe’s vertrek zijn de gevolgen van zijn wanbeleid nog overal op straat te zien. Loop ‘s ochtends een rondje door de binnenstad en je ziet voor elk bankgebouw een meterslange rij. Het geld is op in Zimbabwe. De weinige munten en biljetten die nog in omloop zijn, worden in kleine hoeveelheden uitgekeerd. Mensen wachten uren om een paar tientjes uit de muur te trekken.

'Zimbabwanen hosselen en worstelen'

Volgens de grootste vakbond van Zimbabwe is meer dan 90 procent werkloos. Fruitverkoopster Grace Kadhi legt het als volgt uit: "Zimbabwanen werken niet. Ze hosselen en worstelen."

Leven in Zimbabwe is een oefening in geduld. "Hoop heeft ons al die jaren op de been gehouden", zegt Dereck Nziyakwi van online jongerenkanaal Bustop TV. In hun satirische sketches schuwen zij niet om gevoelige thema’s op de hak te nemen, zoals corruptie en mensenrechten. Zelfs de president - Mugabe én zijn opvolger Mnangagwa - moet het in hun filmpjes ontgelden. Al is dat, volgens Bustop TV-actrice Sharon Chideu, 'een kwestie van koorddansen'.

Miniatuurvoorbeeld

Sinds 2013 is het bij wet verboden om de president te ondermijnen. Wie dat toch doet, riskeert gevangenisstraf. "Die wet is er nog steeds", zegt Lucky Aaroni. "We verkennen onze grenzen, maar heel ver kunnen we niet gaan. We moeten de verkiezingen afwachten." Dat geluid hoor je in Zimbabwe de afgelopen tijd vaker. "We moeten het zien...", "Na 30 juli…", "We weten nog niet…"

Zorgen over eerlijk proces

Hoewel er absoluut positieve voortekenen zijn - internationale waarnemers zijn voor het eerst in lange tijd weer welkom en de oppositie mag vrij campagne voeren - zijn er ook zorgen over de eerlijkheid van het verkiezingsproces.

Een paar dagen geleden schreef het VN-orgaan voor Mensenrechten ‘bezorgd te zijn over meldingen van intimidatie en bedreigen van kiezers.’ Hoewel zij niet naar een persoon of partij wijzen, doet mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch dat wel: zij zeggen dat het vooral partijleden zijn van de Zanu-PF, dus de partij van Mnangagwa, die zich daaraan schuldig maken.

Nek-aan-nek

Dat neemt niet weg dat veel Zimbabwanen vandaag op Zanu-PF zullen stemmen. Onderzoeksbureau Afrobarometer voorspelt dat het een nek-aan-nek race wordt tussen Mnangagwa (die op 40 procent staat) en Chamisa (37 procent).

Het aftreden van Mugabe betekende het einde van een moeilijk tijdperk. Maar is er in Zimbabwe wel een nieuwe tijd aangebroken?

Dromen

In Mbare durven ze het voorzichtig te dromen. "Eigenlijk maakt het me helemaal niet uit wie wint", zegt Liniency. Meer dan de helft van de 5.6 miljoen kiezers in Zimbabwe is net als zij jonger dan 40. Hun stem is bij deze presidentsverkiezingen dan ook beslissend. "We willen iemand die bereid is om te werken voor het land, voor Zimbabwe! Niet voor zichzelf."

"Amen", antwoorden haar vrienden in koor. "We willen gewoon vrede. En een beter leven."

Historische dag in Zimbabwe: ‘Ik vind het geweldig om te stemmen’:

Het is een historische dag voor Zimbabwe. Voor het eerst in tientallen jaren zijn daar vrije verkiezingen.

 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`