Buitenland

Brexit-deal is er: nu moet May het thuis nog zien te verkopen

08 december 2017 14:02 Aangepast: 13 december 2017 13:22
May en Juncker tijdens de persconferentie over het akkoord. Beeld © AFP

Er ligt een deal tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie over de eerste fase van brexit. Wat is er afgesproken en wat betekent dit voor de verdere onderhandelingen over brexit? "May heeft op alle punten concessies gedaan en moet dit nu thuis zien te verkopen."

Na maanden van moeizame onderhandelingen en nog een laatste nacht doorhalen, hielden de Britse premier Theresa May en de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, vanochtend een persconferentie.

Het was ze gelukt. Er ligt een deal over de eerste fase van brexit. De weg is nu vrij (mits de Europese Raad volgende week groen licht geeft) voor fase 2. "Een belangrijk moment, nu kan er gesproken worden over de toekomstige handelsrelatie", zegt Rem Korteweg, onderzoeker bij Clingendael, tegen RTL Z.

Hij constateert één grote 'maar'. May moet het akkoord thuis zien te verkopen. "Ze heeft op alle punten concessies gedaan richting de EU. Andersom is niets toegegeven. Wat er nu ligt is goed voor de EU, goed voor de handel. De grote vraag is of de brexiteers dit zullen slikken."

Rekening

De voortgangsrapportage over fase 1 van onderhandelaars Michel Barnier, namens de EU, en de Britse brexitminister David Davis, bevat volgens Korteweg nog veel onduidelijkheden en losse eindjes. Er is een aantal afspraken gemaakt. 

Fase 1 draaide voornamelijk om de rekening, de rechten voor EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk en de grens tussen Noord-Ierland (Brits) en Ierland. Over die rekening is afgesproken dat partijen zich aan de reeds gemaakte financiële afspraken (die gelden voor alle EU-landen inclusief het VK) zullen houden. In Brussel zingt het bedrag van ongeveer 50 miljard euro rond. 

Rechten EU-burgers

Dan zijn er de rechten van EU-burgers die in het Verenigd Koninkrijk wonen en de Britten die in één van de 27 EU-landen wonen. Die blijven na brexit hetzelfde. Vanuit het VK zal de Britse rechter hierop toezien, maar die wordt wel verplicht om zich te laten leiden door jurisprudentie van het Europees Hof van Justitie.

Dit houdt in dat als de Britten regels veranderen die nadelig uitpakken voor EU-burgers die in het land wonen, deze EU-burgers hun toevlucht kunnen zoeken tot het Europese recht, zij het via de Britse rechter. Korteweg: "Ze hebben hiermee een andere juridische positie. Dat steekt de brexiteers die spreken van tweedehands burgers." 

Geen harde grens

En dan is er nog de grenskwestie. Wat May in ieder geval heeft toegezegd: er komt geen harde grens tussen Noord-Ierland (Brits) en Ierland (EU). De vraag is: wat dan wel? "Bij 'geen harde grens' denk je dus: geen slagbomen, geen douanehokjes. Maar tegelijkertijd wil May wel uit de douane-unie en interne markt", zegt onze politiek verslaggever Fons Lambie.

"Dit moet nu worden uitgewerkt in de handelsdeal. In het Verenigd Koninkrijk is weleens gespeculeerd over een zogenaamde 'slimme' grens met bijvoorbeeld alleen cameratoezicht, maar dat moet allemaal nu precies worden uitgewerkt en afgesproken."

De Schotten zien dit als precedent. Ze zouden het Verenigd Koninkrijk dan kunnen verlaten, in de EU blijven en dat zonder belemmeringen voor het personen- en goederenverkeer. Zoals de Schotse premier Nicola Sturgeon tweette: "De Britse regering kan nooit meer tegen ons zeggen dat onafhankelijkheid een harde grens betekent."  

Als de EU en de Britten het niet eens worden over de Ierse grens, blijven huidige afspraken staan. Noord-Ierland zou dan onderdeel kunnen blijven van de interne markt en douane-unie.

Handelsmodel

Nog een vraag die openstaat, en waar de komende maanden volop over gepraat zal worden, is de toekomstige handelsrelatie. "Ook al zijn er nu in Brussel en Europese hoofdsteden opgeluchte reacties, dit was pas fase 1. De besprekingen over de nieuwe relatie gaan nu pas beginnen”, zegt Lambie.

Hij noemt de scheidingsvoorwaarden zwaar, maar de nieuwe omgangsregeling wordt net zo moeilijk aldus Lambie. "Tot nu toe wisten de Europese landen de eensgezindheid goed te bewaren. EU-president Tusk en de Duitse bondskanselier Merkel noemen de volgende fase zonder twijfel ook de lastigste fase."

Toekomstige hordes

Voor May ligt er een zware taak, aldus Korteweg. Een zachte brexit zal gezichtverlies betekenen en  een harde brexit lijkt bijna onmogelijk vanwege de Ierse grenskwestie. "Mensen uit de leave-campagne noemen haar nu al een verrader", aldus Korteweg.  

Hij verwacht de komende dagen, en eigenlijk maanden, een verhit debat en spanningen die hoog zullen oplopen binnen de Britse regering. Ook onze verslaggever Lambie zegt: "De eerste horde is nu genomen. Wat er nu ligt is zeker een belangrijke doorbraak, maar de hordes in de toekomst zullen nog veel groter worden."

'Scheiden niet makkelijk'

De Britten hebben de brexitdatum vastgelegd op 29 maart 2019. Ze willen dan wel een overgangsperiode van twee jaar, waarin het deel uit blijft maken van de Europese interne markt en de douane-unie, en de huidige regels blijven bestaan. 

De voorzitter van de Europese Raad Donald Tusk zei vandaag dat hij gesprekken hierover nu snel wil beginnen. "Wij hebben onze voorwaarden", zei hij en waarschuwde dat 'we allemaal weten dat scheiden niet makkelijk is, maar het opbouwen van een nieuwe relatie is nog veel moeilijker'.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore