Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

Treinreiziger moet ingrijpen bij agressie. Hoe dan?

Treinreizigers zouden kunnen meehelpen om het openbaar vervoer veiliger te maken. Maar wat moet je doen dan? Vijf vragen.

1.Stel: ik zie dat een agressief persoon een conducteur dreigt te belagen. Wat moet ik doen?
Eigenlijk luidt het advies: doe iets, maar niet alleen. "Er is bij een agressieve situatie voor iedereen een rol weggelegd", zegt staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastuctuur. Maar ingrijpen kan ook een gevaar voor jezelf opleveren, dus 'dat moet evenwichtig gebeuren'. "Het kan niet zo zijn dat je denkt iemand te helpen en dat je dan zelf slachtoffer wordt, maar ik denk dat iedereen begrijpt dat we dit met z'n allen moeten doen."

De NS en de politie vinden het ook belangrijk om 'omstanders te mobiliseren'. De politie zegt daarnaast dat het belangrijk is om met een smartphone video-opnames te maken en om 112 te bellen.

2. Wat kan ik concreet doen?
Uitgangspunt is dat er iets gebeurt vóórdat er klappen vallen. Proeven met personeel en met reizigers laten zien dat reizigers ook echt iets kunnen bijdragen als zij geleerd hebben hoe zij te werk moeten gaan. Dat staat in een rapport dat is opgesteld in opdracht van de onafhankelijke Stichting Maatschappij en Veiligheid (SMV). In een training van 30 minuten valt te leren wat je precies moet doen.

In het kort komt het op het volgende neer: zodra er dreiging is, moet de conducteur een treinreiziger om hulp vragen. Vervolgens mobiliseert die reiziger anderen: zo vorm je een 'sociaal blok' tegen de agressor. Maar let op: je drijft hem niet in de hoek, want dan kan de situatie uit de hand lopen. Je geeft de agressor een mogelijkheid te vluchten.

3. Maar ik wil me er liever niet mee bemoeien, want ik vind dat te gevaarlijk.
Volgens de wet Personenvervoer is de reiziger verplicht om aanwijzingen 'betreffende orde, rust en veiligheid te volgen mits deze op een duidelijke manier kenbaar zijn gemaakt'. Maar dat geldt niet in het geval van een agressief persoon: je hóeft niet te reageren op een hulpvraag van de conducteur. 

Uit pilots is gebleken dat zelfs mensen die niet wilden helpen bij een gerichte hulpvraag toch in actie kwamen. Dan moet er wel gericht gevraagd worden: kom naast me staan. Volgens de onderzoekers kleeft er altijd een risico aan. "Het is onvermijdelijk dat het ook een keer mis gaat, dat reizigers die helpen klappen krijgen. Maar wij vinden dat je dat risico moet lopen", zegt een onderzoeker.

4. Maar kan de spoorwegpolitie het vuile werk niet opknappen?
Die bestaat niet meer als zodanig. Sinds 1 januari 2013 is de spoorwegpolitie opgeheven en ondergebracht bij de Dienst Infrastructuur van de Nationale Politie.

SMV-voorzitter Pieter van Vollenhoven bepleit als één van de maatregelen de terugkeer van de spoorwegpolitie, omdat de Nationale Politie niet in staat is om voldoende veiligheid te bieden in treinen. Het terugbrengen van de spoorwegpolitie is volgens hem een geschiktere maatregel dan NS-personeel uitrusten met een wapenstok en pepperspray. 

5. En als ik een agressor in de trein verwond, krijg ik dan geen straf?
Het kan gebeuren dat je zelf voor de rechter moet komen als je een agressief persoon een flinke klap hebt gegeven. Want die persoon mag je voor de rechter dagen. 

Maar je kunt volgens de wet ontkomen aan vervolging. Het uitgangspunt is dat je als burger jezelf mag verdedigen. Je doet dan een beroep op noodweer. De voorwaarde is wel dat het geweld dat daarbij is gebruikt in verhouding staat tot het strafbare feit dat wordt gepleegd.

Maar ook als je te ver gaat, kun je vrijuit gaan. Dan moet er wel sprake zijn van noodweerexces. De voorwaarde hiervoor is dat je door de agressie in zo'n 'hevige gemoedstoestand' bent gebracht dat niet verwacht kan worden dat je je inhoudt. Het is in alle gevallen de rechter die achteraf beoordeelt of het gebruik van geweld was toegestaan.

ZIE OOK:
'Zet reiziger in tegen treinagressie'
Mansveld twijfelt aan bewapenen NS'ers
Video: gewapende zwartrijder bedreigt conducteur

Editie NL nam de proef op de som en filmde met verborgen camera hoe mensen reageren op een agressieve medereiziger. Bekijk de reportage: