NSC-lijsttrekker Pieter Omtzigt vindt dat Nederland zich steviger moet opstellen in de Europese Unie, zoals Hongarije en Polen soms doen. Ook wil Omtzigt een nieuw referendum in Nederland over de uitbreiding van EU-lidstaten.
In de verkiezingscampagne gaat het nauwelijks over de Europese Unie, terwijl premier Rutte soms drukker was met de Europese politiek dan met de nationale politiek. Er liggen grote kwesties op de Europese vergadertafel, zoals uitbreiding naar een EU met meer dan 30 lidstaten, met onder meer Oekraïne en verschillende landen op de Balkan.
Uitbreiding met Oekraïne
"De Oekraïners vechten ook voor onze Europese waarden van vrijheid en democratie", zegt VOLT-lijsttrekker Laurens Dassen. "De toekomst van Oekraïne ligt in de EU, en dat geldt ook voor andere landen die onze waarden delen."
Omtzigt denkt dat toetreding van Oekraïne nog lang gaat duren, maar áls zo'n uitbreiding wordt voorgelegd, moet er een correctief referendum worden gehouden. "Omdat het de Unie vergaand gaat veranderen."
Volgens GroenLinks-lijsttrekker Frans Timmermans is het 'noodzakelijk' dat de EU 'op de lange termijn' openstaat voor nieuwe lidstaten. "Oekraïne is er nog lang niet aan toe, dus dit is wel een langetermijnproject", stelt Timmermans. "Je moet ook geen valse beloftes doen dat het snel kan, maar de EU moet echt eerst hervormd worden." Timmermans pleit voor een Europa van 'verschillende snelheden'. Ook VOLT wil hervormen, door het vetorecht van lidstaten schrappen.
De PVV is tegen nieuwe EU-lidstaten. PVV-leider Wilders vreest dat Nederland nog 'nog meer netto-betaler' wordt.
Met de vuist op tafel slaan
Omtzigt wil dat een nieuw kabinet zich kritischer opstelt. "Ik ben het totaal niet eens met Orban in Hongarije of met Polen. Maar zij hebben een aantal keer op tafel gelegd: wij willen het anders. En dan begon iedereen te steigeren, maar uiteindelijk kregen ze wel voor een deel hun zin, omdat ze duidelijk formuleren wat ze willen. En soms moet Nederland dat gewoon doen", zegt Omtzigt.
Timmermans noemt de vergelijking van Omtzigt 'echt klinkklare nonsens'. "Hongarije krijgt geen geld meer van Europa omdat ze zich misdragen. En de Poolse kiezers hebben onlangs afscheid genomen van dit beleid."
Volgens de voormalige eurocommissaris kan Nederland meer binnenhalen door samen te werken. "Dan nemen andere landen je ook serieus", stelt Timmermans. "Met de 'vuist op tafel slaan' klinkt leuk, maar je bereikt er helemaal niks mee."
De Nederlandse houding in Brussel
Welke koers kiest Nederland in de EU? "De koers van premier Rutte was de laatste jaren behoorlijk gericht op samenwerking in de EU. In het begin begon Rutte kritisch, maar gaandeweg zag hij het belang van Europese samenwerking. Zeker in laatste jaren stelde Nederland zich meestal constructief op en had Rutte best wat invloed", zegt politiek verslaggever Fons Lambie. "Omtzigt pleit nu voor een andere opstelling. Als Kamerlid was hij ook al redelijk kritisch op de EU. Maar of de koers en opstelling echt verandert, zal afhangen van de nieuwe coalitie én de nieuwe premier."
Omtzigt pleit ook voor een 'opt-out', zodat Nederland niet meedoet met nieuwe Europese regels, bijvoorbeeld op migratie of nieuwe, gezamenlijke schulden tussen lidstaten.
"Als het op Europa aankomt zet Omtzigt echt veertig stappen terug in de tijd. Zijn voorstellen zijn niet uit te voeren en zetten de bijl aan de wortel van de Europese samenwerking", zegt VOLT-lijsttrekker Laurens Dassen.
Nexit?
Na het brexit-referendum in 2016 en slepende onderhandelingen tussen de Britten en de EU wordt een 'nexit', een Nederlands vertrek uit de EU, nog zelden besproken. De PVV van Wilders wil een nexit-referendum. "Laat de kiezer maar bepalen." Wilders erkent dat 'een meerderheid van de Nederlanders niet voor is', maar wil in de tussentijd 'de soevereiniteit op immigratie en stikstof terughalen'.
Alles over de Tweede Kamerverkiezingen
Wil je meer weten over de verkiezingen van 22 november?
Kijk dan op onze speciale pagina rtlnieuws.nl/verkiezingen
