Ga naar de inhoud
Recordinflatie Turkije

Turken schrikken zich rot in supermarkt: 'Broodje is vier keer zo duur geworden'

Een man koopt brood in de Turkse hoofdstad Ankara. Beeld © AP

Wie denkt dat de boodschappen in Nederland duurder zijn geworden: in Turkije is het nog veel erger. De inflatie daar breekt alle records: 73,5 procent in een jaar tijd. De prijzen van voedsel en brandstof gaan door het dak. "Het is verschrikkelijk. Mensen zijn boos, de huur is niet meer te betalen en een broodje is vier keer zo duur geworden."

Dat zegt verslaggever Pepijn Nagtzaam, die sinds anderhalf jaar in Istanbul woont. We stellen hem vier vragen over de enorm hoge Turkse inflatie. Ter vergelijking; bij ons ligt die nu rond de 10, 11 procent. Inflatie betekent geldontwaarding. Het betekent dat je minder kunt kopen voor je geld, in vergelijking met een jaar geleden. Hoe hoger de inflatie, hoe duurder het leven.

Wat betekent dit voor de Turken?

"Wie hier boodschappen moet doen, heeft het heel zwaar. Het gaat moeilijker en moeilijker. Eigenlijk sinds de Turkse lira in oktober in een vrije val raakte, worden de prijzen hier wekelijks aangepast. Verhoogd dus. Kijk naar de simit, een sesambroodje dat hier heel populair is. Kostte een jaar geleden 1 lira. Nu inmiddels 4. Vier keer zoveel in een jaar tijd."

De lijst met voorbeelden is eindeloos. "Je schrikt je rot in de supermarkt. Koffie: van 20 naar 60 lira. Drie keer zo duur. Een flesje bier in de supermarkt: was 14,5 lira. Nu 32. Wasmiddel is 60 procent duurder geworden. Een pot honing 114 procent. Het is een gekkenhuis", zegt Nagztaam.

Het is voor veel Turken niet meer op te brengen, vertelt Nagztaam. "Een gemiddeld salaris ligt rond de 7000, 8000 lira, Dat is omgerekend 400, 450 euro. Een appartement in Istanbul huren kost al gauw 5000 lira. Dat is bijna driekwart van het salaris. Dan stijgen de elektriciteitsprijzen ook nog eens heel hard, de boodschappen worden veel duurder."

Het wordt zo voor veel mensen wel heel moeilijk om rond te komen, zegt Nagtzaam. "Veel mensen zijn ook bang voor hun spaargeld. Dat is de helft minder waard geworden."

Waardoor komt het?

"Het is de combinatie van onrust op de wereldmarkten en een vreemd economisch beleid van de regering van president Erdogan die samen zorgen voor de recordinflatie hier. Het is de hoogste inflatie sinds 1998", zegt Nagtzaam.

Dat eerste: dat gas en olie schaarser en dus duurder zijn, mede door de oorlog in Oekraïne, dat merken wij in Nederland ook. Maar Turkije moet bijna alles importeren. De lira is flink weggezakt ten opzichte van de dollar, het internationale betaalmiddel. Dus Turkije moet sowieso heel veel meer betalen voor de energie.

Maar er speelt dus nog iets: het Turkse beleid. Economen zeggen dat je de rente moet verhogen om oplopende inflatie te beteugelen. Maar president Erdogan doet dat expres niet. Hij stelt dat een hoge rente juist zorgt voor hoge inflatie. Erdogan hoopt dat de goedkope lira ervoor zorgt dat Turkse producten in het buitenland goedkoper worden. Waardoor de Turkse industrie meer kan produceren en verkopen. Maar een succes is dit beleid niet te noemen.

Hoe reageren de Turken?

"Veel mensen zijn heel boos op de overheid en op het beleid", zegt Nagtzaam. "Er is veel onvrede, maar er zijn nog geen grote protesten geweest. Niet iedereen gelooft dat cijfer van 73 procent ook. De overheid komt daarmee, maar veel mensen zeggen: ‘Als ik naar mijn eigen portemonnee kijk, is het veel meer.' Groepen economen hebben de prijzen van boodschappen ook vergeleken en komen tot een inflatie van wel 160 procent. Veel mensen vragen zich af of de overheid wat gaat doen, Maar president Erdogan blijft voorlopig tegen het verhogen van de rentetarieven. Iedereen die het anders wil wordt een verrader genoemd."

Wat betekent het voor bezoekers?

"Voor toeristen of Turken die in West-Europa wonen of werken is alles natuurlijk goedkoper. Als je tenminste euro’s verdient. Zoals gezegd, het gemiddelde salaris ligt hier rond de 8000 lira, 450 euro. Dus als je in Nederland een redelijke baan hebt, ben je in Turkije spekkoper. Aan de andere kant: er zijn vast wel mensen die hun familie in Turkije steunen. Dat is dan waarschijnlijk ook meer dan vroeger", zegt Nagtzaam.

Kan het allemaal nog erger? De Turken moeten vrezen van wel. De voorspellingen zijn dat de inflatie in Turkije nog enkele procenten zal stijgen, naar 76,5. Al ziet de Turkse minister van Financiën Nebati lichtpuntjes. In een tweet zegt hij dat uit de cijfers blijkt dat de stijging van de inflatie is afgeremd. 

Turkse
Lees ook:
Turkse lira valt, leven wordt onbetaalbaar: 'Zaakjes verdwijnen, het geld is op'