Protestgroep uit Moskou

Net ontsnapt, nu op het podium in Nederland: Pussy Riot is back

21 mei 2022 08:25 Aangepast: 21 mei 2022 20:13
Russische Pussy Riot-activisten treden op in Amsterdam. Beeld © ANP

Het Russische collectief Pussy Riot treedt vanavond op in Amsterdam. De feministische protestgroep is bezig met een Europese anti-oorlogstournee. Maria Aljotsjina staat ook op het podium. Vorige week zat ze nog in huisarrest in Moskou, maar ze ontsnapte op een spectaculaire manier.

Het is een ontsnapping die recht uit een film zou kunnen komen. Pussy Riot-activiste Maria Aljotsjina ontvluchtte haar huis in Moskou vermomd als maaltijdbezorger. Gehuld in een compleet groen pak van een Russische maaltijdbezorgdienst, inclusief grote bezorgtas, glipte Aljotsjina langs de politiebewaking haar huis uit.

Haar enkelband en telefoon liet ze achter, zodat de Russische autoriteiten haar niet konden traceren. Een vriend bracht haar naar Belarus, waar ze door de douane twee keer weer werd weggestuurd. Uiteindelijk kreeg ze van een Europees land een verblijfsvergunning, die door bevriende Belarussen naar Aljotsjina werd gesmokkeld.

'Nazipropaganda'

Het was voor Aljotsjina hoog tijd om uit Rusland te vluchten. Sinds vorig jaar juli werd ze zes keer opgepakt door de politie. Elke keer zat ze vijftien dagen in de cel. In februari kreeg ze huisarrest opgelegd. De officiële reden: een Instagram-post uit 2015, waarin ze kritiek uitte op de Belarussische president Loekasjenko. 'Nazipropaganda', oordeelde een Russische rechter.

De Russische Pussy Riot-activiste Maria Aljotsjina ontsnapte uit haar huis in Moskou. De Russische Pussy Riot-activiste Maria Aljotsjina ontsnapte uit haar huis in Moskou.

Volgens correspondent Olaf Koens heeft Aljotsjina het nog lang volgehouden in Rusland. "Anderen zijn al veel eerder gevlucht. Aljotsjina wou altijd in Rusland blijven, maar nu is er geen weg meer terug." Want ze zal niet meer kunnen terugkeren naar haar thuisland. "Niet zo lang dit regime er aan de macht is."

Protest in orthodoxe kerk

Aljotsjina is het als lid van Pussy Riot gewend constant met de politie in aanraking te komen. De leden van het kunstcollectief haalden in 2012 alle kranten met hun optreden in de Russische orthodoxe kerk. Ze protesteerden tegen de toen net opnieuw verkozen president Vladimir Poetin en de belangenverstrengeling tussen de kerk en de Russische staat.

Aljotsjina werd een paar dagen erna samen met de twee bandleden Nadezjda Tolokonnikova en Jekaterina Samoestevitsj opgepakt. Die laatste werd vrijgesproken, Aljotsjina en Tolokonnikova beiden veroordeeld tot twee jaar strafkamp.

Pussy Riot is sinds het optreden in de orthodoxe kerk wereldberoemd, én een doorn in het oog van het Kremlin. De groep wisselt geregeld van samenstelling. Morgen treden vijf leden op, van wie Aljotsjina en Diana Burkot bij dat beruchte optreden in 2012 waren.

De boodschap van de groep is niet veranderd. Ze zijn feministisch, pro-lhbti en anti-Poetin. En, zeggen ze zelf, absoluut geen punkband. "Het is een feministisch radicaal kunstcollectief", zegt Koens. "Veel meer een beweging dan een band."

Riot Days

Aljotsjina en Tolokonnikova kwamen eind 2013 vrij. Vlak voor de winterspelen in Sotsji. Hun vervroegde vrijlating werd ook wel gezien als een pr-stunt van Poetin om het Westen wat gerust te stellen in aanloop naar de Spelen. Aljotsjina schreef later een boek over haar huiveringwekkende ervaringen in het Russische strafkamp: Riot Days.

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Uit Rusland ontvluchte Pussy Riot-leider gevlucht naar Litouwen

Nu is er dan de Europese tournee. Die eigenlijk al in 2020 gepland was, maar door de corona-epidemie steeds weer werd uitgesteld. Ze noemen de Riot Days-tour een elektronische rockopera, gebaseerd op het boek van Aljotsjina. De tour is in een nieuw jasje gestoken vanwege de oorlog in Oekraïne en omgedoopt tot anti-oorlogstournee.

Beelden van burgerslachtoffers

Eigenlijk is er geen betere timing voor een protestgroep om zich uit te spreken nu hun aartsvijand Poetin een oorlog is begonnen. Op de eerste dag van hun Europese tournee was dat al duidelijk. In Berlijn openden ze het concert met 'Slava Ukraini'. In de show wordt de naam van het dorp Boetsja, waar veel burgerslachtoffers vielen, geregeld gescandeerd en worden beelden van gruwelijkheden die zich in Oekraïne afspelen op schermen geprojecteerd.

Pussy Riot tijdens de aftrap van de Riot Days-tour in Berlijn. Pussy Riot tijdens de aftrap van de Riot Days-tour in Berlijn.

"De boodschap van de tour is ook aan Russen zelf gericht", zegt Olaf Koens. "Ze willen Russen ervan bewust maken dat zij zelf iets moeten doen in deze oorlog."

Dat is tegelijkertijd de grootste angst van het Kremlin. Want hoewel Poetin zich waarschijnlijk niet zo druk maakt om de groep – vooral niet nu die in het buitenland is – zijn de optredens voor zijn bewind niet zonder risico. "Het grootste probleem voor Rusland is dat Pussy Riot via deze weg een zaadje kan planten bij de Russen: dat dit soort verzet en activisme tegen de oorlog bestaat. Dat is ook precies de reden waarom ze in Rusland worden opgepakt en vervolgd."

Pussy Riot: 'Begrijpt Europa dat zij deze oorlog sponsoren?'

We spraken met Pussy Riot voorafgaand aan hun optreden in Amsterdam.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore