Een oorwurm van jewelste

Krijg jij zomerhit 'Ik Ga Zwemmen' niet uit je hoofd? Dit is waarom

19 augustus 2021 16:01 Aangepast: 19 augustus 2021 18:02
Mart Hoogkamer in de clip van 'Ik Ga Zwemmen'

Het is zonder twijfel dé hit van deze zomer: Ik Ga Zwemmen van Mart Hoogkamer. Het lied is al miljoenen keren gestreamd en is wereldwijd het meest gedeelde nummer op Spotify. Als je het één keer hebt gehoord, gaat het niet meer uit je hoofd. "Ik heb het maar snel uitgezet, anders blijf ik het de hele dag horen", zegt muziekwetenschapper Rineke de Wit. Hoe komt dat eigenlijk?

"Ik ga zwemmen in Bacardi Limón. Een echte tijger is niet te temmen." Tja, het is nou niet bepaald de meest inhoudelijke songtekst ooit. Zelfs Mart Hoogkamer zelf is het daarmee eens. "Het slaat natuurlijk nergens op", lacht hij, "maar verzin het maar eens. Je moet er toch opkomen."

En toch is Ik Ga Zwemmen een gigantische hit. Nooit eerder werd een nummer van een Nederlandse volkszanger zo snel zo vaak gestreamd op muziekdienst Spotify. Het nummer kwam recent uit, maar Hoogkamer schreef het lied twee jaar geleden al tijdens een schrijverskamp in Zeeland.

"We waren met allerlei rappers en vrienden. Zij gingen zwemmen terwijl ik met een producer aan een melodietje aan het werken was. Opeens zie ik dat de ijskast openstaat, met daarin een halve fles Bacardi Limón. Twintig minuten later was het nummer af. Ik heb nog nooit zo snel een nummer geschreven."

Die dag kreeg ook Hoogkamer het nummer niet meer uit zijn hoofd. Dat komt omdat het liedje zo simpel is, zegt hij. "Of hoe zeg je dat: het is zo eenvoudig, dat het eigenlijk briljant is. Het moet niet ingewikkelder zijn. Dat is juist de kracht van het liedje", aldus de Leidse zanger.

Vereisten

Muziekwetenschapper Rineke de Wit is het helemaal met de 23-jarige zanger eens.

"Zijn liedje is lekker vrolijk en uitbundig. Je hoort ook heel veel instrumenten. Het lijkt een beetje op het bekende Carnaval Festival uit de Efteling", lacht ze. "Ik heb het daarom maar snel uitgezet, anders blijf ik het de heel dag horen. Het is in die zin best wel een irritant nummer."

Dat gevoel kennen we allemaal wel. Sommige liedjes lijken je hoofd maar niet te verlaten, terwijl je brein andere nummers juist nauwelijks registreert.

Naar de oorzaak van dit fenomeen is veel onderzoek gedaan. Volgens De Wit is er in al die conclusies een duidelijke rode draad te zien. Er zijn volgens haar drie belangrijke kenmerken voor een zogeheten oorwurm: een hoog tempo, veel herhaling en af en toe een 'sprongetje', zeg maar, een kleine afwijking.

"Dat gevoel van hoog tempo ken je wel. Je hartslag is daar een goede graadmeter voor. Als het tempo gelijk of lager ligt dan je hartslag, is muziek vaak rustgevend. Ligt dat tempo hoger, dan werkt dat tempo opzwepend en gaat je hart ook sneller kloppen. Dat laatste zien we vaak bij oorwurmen", aldus de musicologe.

Een oorwurm zit daarnaast vol met herhaling. "Dat zorgt voor herkenbaarheid in het muzikale patroon. Er zit vaak geen einde aan de baslijn of melodie. Het is daarom nooit echt af en kan de hele tijd doorgaan."

'Iets onverwachts'

Tot slotte zijn er nog kleine afwijkingen in die melodie nodig. "Dat is heel belangrijk. De melodie moet op sommige momenten iets onverwachts doen, een sprongetje maken. Zo'n kleine afwijking zorgt ervoor dat je brein het patroon probeert te plaatsen, maar daar niet in slaagt omdat het patroon steeds onderbroken wordt."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Leven van auteursrechten: kunnen veel artiesten dat?

Aan de ene kant heb je dus herhalingen, die ervoor zorgen dat je hoofd de muziek gemakkelijk kan verwerken, en daar tegenover staan kleine afwijkingen in de melodie, die ervoor zorgen ervoor dat je brein geen tijd krijgt om het nummer goed te verwerken. Volgens Rineke voldoet Ik Ga Zwemmen aan al die vereisten.

 "Het hoge tempo en natuurlijk het herhalende melodietje, maar vooral ook de afwijkingen. Woorden als 'zwemmen' en 'limón' hebben nét een lettergreep te veel. Dat klopt eigenlijk niet en dat voelt ergens niet comfortabel, maar voor een oorwurm is zo’n afwijking juist heel goed. Ook het feit dat 'zwemmen' en 'limón' eigenlijk niet rijmen is een goed voorbeeld van een goede afwijking. De rillingen lopen over mijn rug als ik het hoor, maar het werkt wel."

Maar wat als je nou echt niet langer tegen dat ene liedje in hoofd kunt, en je er echt vanaf wilt? "De oplossing is om het melodietje helemaal uit te zingen. Dat is de meest effectieve manier. En anders? Tja, een paar dagen wachten. Al is er een man die ooit beweerde dat hij al bijna zeventig jaar hetzelfde deuntje in zijn hoofd hoorde. Dus je weet maar nooit..."

Wereldwijd meest gestreamde track op Spotify

Ik Ga Zwemmen staat op één in de wereldwijde lijst met viral liedjes van Spotify. 'Ik Ga Zwemmen' is al miljoenen keren gestreamd. Toch betekent dat niet dat Mart nu binnenloopt. Dat geeft hij zelf ook toe. Volgens muziekmanager en -consultant Martijn Crama is dat best gebruikelijk.

"Wat je vaker hoort van artiesten is dat ze eerst een hit hebben op Spotify, maar dan later pas ontdekken dat ze er niet zo veel verdienen. Tja, je wordt er gewoon niet snel rijk van. Je moet echt weken of maanden een half miljoen streams per dag hebben wil het echt gaan knallen."

Het bedrag per stream varieert volgens Crama van 0.001 eurocent tot 'tientallen keren meer'. Maar het noemen van zulke bedragen is eigenlijk giswerk, zegt hij.

"Het is niet voor niets dat Spotify hier maar heel weinig over loslaat. Er zijn al talloze stukken over geschreven. Hoeveel geld een artiest krijgt ligt bijvoorbeeld aan het land waarin wordt geluisterd, de deals met het management en de accountsoort van de luisteraar."

Op de radio is dat anders, want daar liggen zulke bedragen vast. Stel dat een nummer wordt gedraaid op 3FM, dan krijg je als artiest 0,045 euro per seconde. Bij een liedje van drie minuten, 180 seconden dus, is dat 8,18 euro.

Bij Radio 538 krijg je 0,074 euro per seconden. Dat komt neer op 13,19 euro voor hetzelfde lied. Komt jouw nummer op tv bij RTL, dan ontvang je 0,507 euro per seconde. Dat levert 91,27 op voor een heel nummer van drie minuten, blijkt uit data van Buma/Stemra.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore