Geweld tegen journalisten

Hoe oplopende spanningen bij kerken tot hun kookpunt kwamen

29 maart 2021 16:18 Aangepast: 29 maart 2021 22:53
Een auto rijdt in op een Powned-journalist in Urk Beeld © ANP

Geweld tegen journalisten kan niet, hoort niet, mag niet. Dat geluid was deze morgen sterk. Ook vanuit de kerkelijke wereld komen excuses. "Dit had niet mogen gebeuren", zegt de kerkenraad. Maar ook laat de raad weten: "Na wekenlange oplopende spanningen stond zondagmorgen de pers opnieuw voor de ingang van de kerk en ontstond de u welbekende commotie."

'Oplopende spanningen' dus. En 'opnieuw pers voor de ingang'. Was het de aanleiding voor het geweld in Krimpen en Urk? Misschien. Verrast lijkt de Kerkenraad van de Mieraskerk in ieder geval niet.

En met die wekenlange oplopende spanningen, lijken ze te verwijzen naar de media-aandacht voor kerken die toch honderden kerkgangers welkom heten in hun kerk.

Wat mag er allemaal?

Want hoewel de coronamaatregelen vanwege de vrijheid van godsdienst niet kunnen worden opgelegd in kerken, zijn er wel dringende adviezen. Draag een mondkapje, bijvoorbeeld, en nodig niet meer dan 30 mensen uit.

Verderop komen we even terug op die oplopende spanningen. Eerst de regels. Het is namelijk niet zo dat kerken alle regels zomaar aan hun laars lappen. Sterker nog: ze hebben een uitzonderingspositie. Dat is in de grondwet zo geregeld en de overheid heeft dat ook in de huidige noodwet zo gelaten.

Levensovertuiging in de grondwet

In de grondwet staat: ieder heeft het recht zijn godsdienst of levensovertuiging, individueel of in gemeenschap met anderen, vrij te belijden, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.

Toch heeft de overheid de bevoegheid om ook deze samenkomsten te beperken, zegt hoogleraar Paul Bovend'Eert van de Radboud Universiteit in Nijmegen. "Per wet zou je de voorwaarde van een maximum aantal personen kunnen voorschrijven. Dat had gekund, maar is niet gebeurd."

De regels overtreden gebeurt dus niet, maar gefronste wenkbrauwen leverde het wel op. Sommigen kerken hielden toch diensten, en in een periode waarin niemand grote bijeenkomsten mag organiseren, zorgt dat voor onbegrip. 

Staphorst en Barendrecht

In een kerk in Staphorst waar 2300 mensen in kunnen, werden in oktober al 600 mensen toegelaten. Mondkapjes waren ook niet verplicht. En in Barendrecht werden 250 mensen uitgenodigd, er was plaats voor 1000 mensen.

Bekijk ook: journalisten aangevallen tijdens verslag bij kerkdiensten

In Urk en Krimpen werden gisteren journalisten aangevallen.

Het leverde veel boze reacties op, en dat is nog zacht uitgedrukt. Ook de politiek sprak zich toen uit. Bijvoorbeeld Jacob Spiker, fractievoorzitter van het CDA in Staphorst. "Ik zou dit niet moeten zeggen, maar ik hoop dat veel mensen niet gaan", zei hij over de diensten. En ook nu adviseren veel gelovigen om thuis de stream aan te zetten, in plaats van naar de kerk te komen.

Maatregelen losgelaten

Afgelopen week doken de berichten over volle kerken weer op. De kerk in Urk en in Krimpen aan den IJssel lieten de maatregelen los. Waarom? Woordvoerder van de Sionkerk Hessel Snoek zei dat het loslaten van de maatregelen moet worden gezien als een 'eigen fieldlab-experiment'. "De proef houdt in dat we tegen de leden van onze gemeente zeggen: u bent welkom als u geen klachten heeft."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Afschuw over belagen journalisten bij kerken Urk en Krimpen

Theoloog des Vaderlands Almatine Leene is van de vrijgemaakt-gereformeerde kerk. Net anders dan de oud gereformeerde gemeente in Krimpen of de gereformeerde Gemeente op Urk. Ze heeft met afgrijzen gekeken naar de kerkgangers die journalisten belaagden en geen mondkapje droegen, maar heeft wel een idee waar de noodzaak voor het kerkbezoek vandaan komt. 

Geestelijke nood

Normaal missen de kerkgangers van Urk en Krimpen aan den IJssel geen enkele dienst. Op de zondag wordt de kerk zelfs twee keer bezocht. Het is een enorm deel van hun leven. "De reden dat ze willen gaan is de geestelijke nood. Men houdt het niet langer vol."

Kerken zijn volgens Leene bang dat als deze situatie nóg langer duurt, het bezoek weleens af kan gaan nemen. "Er zijn genoeg kerken die bang zijn dat na corona minder mensen naar de kerk gaan. Omdat ze dan gewend zijn om niet meer te gaan."

Agressie tegen journalisten

En de agressie tegen journalisten dan. Is daar een verklaring voor? Leene: "Men heeft over het algemeen geen televisie en radio wordt ook niet echt geluisterd. Dan weet je ook niet zo goed wie die media nou zijn, dat helpt niet", zegt ze.

Als de kerkgangers dan worden benaderd, worden de media vaak als bedreiging gezien. Het algemene beeld is: 'waar bemoeit iedereen zich mee, dit hebben wij over voor God'. Als gelovigen ziek worden door corona, dan zij dat zo, zegt Leene. "Daar zit vrome opoffering in."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Rutte: coronamaatregelen loslaten in kerk Urk is onverstandig

De 'wekenlange oplopende spanningen' waar de Kerkenraad over spreekt, kwamen gisteren tot een hoogtepunt. Maar niet een waar de betrokkenen zelf blij mee zijn. Ook in Den Haag niet.

'Hoe onheus we ons ook bejegend voelen'

Fractievoorzitter Kees van der Staaij van de SGP probeert het gevoel van de gelovigen onder woorden te brengen. "Hoe onheus we ons ook bejegend voelen, geweld of bedreiging kan en mag daar nooit het antwoord op zijn. Des te triester zijn de confrontaties tussen kerkgangers en journalisten. Terecht hebben kerken hier klip en klaar afstand van genomen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore