Zorgen over handelswijze IND

'Chaos en onzorgvuldigheid' bij afhandeling asielprocedures

27 augustus 2020 16:51 Aangepast: 27 augustus 2020 17:19

VluchtelingenWerk waarschuwt voor onzorgvuldigheid die is ontstaan bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst tijdens het afhandelen van achterstallige asielaanvragen. Slechte communicatie, onervaren medewerkers en gesprekken via videoverbindingen zorgen ervoor dat de kwaliteit van de asielprocedure achteruit holt, zegt de organisatie.

Asielzoekers moeten soms wel twee jaar wachten tot hun asielprocedure start. De Taskforce die door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) werd opgericht om 14.000 asielaanvragen af te handelen, functioneert slecht volgens VluchtelingenWerk Nederland. VluchtelingenWerk pleit al jaren voor het terugdringen van de wachttijden, maar dit moet niet ten koste gaan van de kwaliteit. 

Kwaliteit holt achteruit

"De IND doet er alles aan om de 14.000 aanvragen zo snel mogelijk te behandelen. Doordat er flink wordt opgeschaald zijn er slordigheden en chaos ontstaan. Het is goed dat het sneller gaat, maar in de praktijk holt de kwaliteit van de asielprocedure achteruit", vertelt de woordvoerder van VluchtelingenWerk Nederland. 

Een voorbeeld hiervan is telehoren. Dit zijn gehoren die via een videoverbinding worden afgenomen. Dit was in eerste instantie bedoeld om de asielprocedure weer op gang te brengen tijdens de coronaperiode, maar het lijkt nu steeds vaker gebruikt te worden als een sneller alternatief voor fysieke gehoren. In de praktijk blijkt dit niet zo goed te werken, zegt VluchtelingenWerk.

Videobellen werkt vaak niet

Het is volgens de woordvoerder goed om nieuwe middelen te gebruiken om het proces sneller te laten verlopen, maar het mag nooit ten koste van de kwaliteit gaan.

Een voorbeeld is het verhaal van een 83-jarige man die een gesprek had via telehoren. "Hij had nog nooit achter een computer gezeten. Pas toen hij later zijn advocaat sprak, begreep hij dat hij net zijn eerste interview met de IND had gehad. Hij dacht al die tijd dat hij met zijn advocaat in gesprek was geweest. Dit soort dingen zijn echt heel pijnlijk. We hebben hier echt tientallen voorbeelden van."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Voorlopig geen dwangsommen meer voor asielzoekers die op IND wachten

Tijdens zo'n gesprek kan er best wel wat belangrijke informatie verloren gaan. Lichaamstaal is lastig te lezen tijdens telehoren en ook ontstaat er een bepaalde afstand waardoor mensen het soms lastig vinden om gevoelige informatie te delen, zegt de organisatie die de belangen van vluchtelingen behartigt. "In sommige gevallen kan videobellen wel goed helpen. Als iemand een duidelijk verhaal heeft en in een videoverbinding goed uit zijn woorden kan komen. Maar bijvoorbeeld gesprekken over ingewikkelde vluchtmotieven die bijvoorbeeld politiek zijn of te maken hebben met seksuele gerichtheid zijn niet goed via een videoverbinding te voeren."

Veel onduidelijkheid en slechte communicatie

Ook zou er veel onduidelijkheid zijn over de planning van de gesprekken. Asielzoekers krijgen vaak veel te laat te horen wanneer zij aan de beurt zijn voor een interview. Soms zo laat dat een advocaat niet meer kan aanschuiven bij het gesprek. Dit kan grote gevolgen hebben voor de procedure. Als een gesprek niet door kan gaan, wordt dit vaak ook niet doorgegeven. De woordvoerder noemt een geval waar twee vluchtelingen uren hebben gewacht op hun afspraak zonder te weten of deze doorging of niet.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Ali en Darya demonstreren: 'Het is zo belangrijk dat het leven door kan gaan'

Als de vluchtelingen dan eindelijk een gesprek hebben, na soms wel een jaar of langer wachten, gebeurt het regelmatig dat het gesprek na tien minuten wordt afgerond. Ze worden dan doorgeschoven naar een 'verlengde asielprocedure'.

Normaal is dit bedoeld voor de complexere asielaanvragen waar meer onderzoek bij nodig is, maar nu lijkt het soms als een tijdelijke oplossing te worden gebruikt om de lijst van 14.000 zaken weg te werken. Volgens VluchtelingenWerk gebeurt het ook regelmatig dat asielzoekers gesprekken hebben met 'hele onervaren medewerkers' .

VluchtelingenWerk Nederland noemt deze ontwikkelingen heel zorgelijk omdat er volgens de organisatie te veel fouten worden gemaakt door de hoge druk om de aanvragen weg te werken. Ze roepen staatssecretaris Broekers-Knol op zo snel mogelijk in te grijpen en de werkwijze van de Taskforce te hervormen.

Reactie staatssecretaris Broekers-Knol

"Het is goed dat Vluchtelingenwerk Nederland kritisch meekijkt", zegt verantwoordelijk staatssecretaris Broekers-Knol in een reactie. "De Taskforce is met Vluchtelingenwerk en andere betrokkenen in gesprek om aan de zorgen tegemoet te komen. Ik hecht eraan te zeggen dat kwaliteit en zorgvuldigheid altijd voorop staan bij de beoordeling en afhandeling van asielaanvragen. Dat geldt ook voor de Taskforce die alles op alles zet om de achterstanden weg te werken. Hiervoor is het werkproces aangepast met onder meer telehoren en schriftelijk horen en een andere inzet van personeel. Dat is een grote operatie bij de IND. Bij zo’n groot verbetertraject loopt niet alles meteen vlekkeloos; planning is inderdaad zo’n punt, dat nu is verbeterd. De afgelopen tijd zijn meer zaken verbeterd, zoals de bereikbaarheid van de Taskforce voor advocaten, de planning en de begeleiding van nieuwe medewerkers. Binnenkort stuur ik weer een Kamerbrief over de voortgang van de Taskforce, waarin ik nader op de werkwijze in zal gaan."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore