Welkom bij RTL Nieuws! Hier vind je voortaan al jouw RTL Z nieuws, actuele beurskoersen, nieuwsuitzendingen en meer.

Heb je nog vragen? Check onze FAQ.

×
Waarschuwing genegeerd

Belastingdienst beloofde: geen straf voor ambtenaren om toeslagenaffaire

26 mei 2020 21:00 Aangepast: 26 mei 2020 22:02
Exterieur belastingkantoor in Den Haag, archieffoto. Beeld © ANP

De top van de Belastingdienst heeft ambtenaren vorig jaar beloofd dat er geen disciplinaire maatregelen tegen hen genomen zouden worden vanwege de toeslagenaffaire. Deze toezegging werd afgedwongen door drie hoofdrolspelers in het schandaal. Zij stelden dit als voorwaarde om mee te werken aan een onderzoek door de Audit Dienst Rijk (ADR).

Dit blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws en Trouw. De Belastingdienst erkent dat de drie ambtenaren van het fraudeteam Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) vooraf een vrijgeleide eisten en die ook kregen in ruil voor hun medewerking aan het onderzoek.

In de ontspoorde fraudejacht werden duizenden ouders gedupeerd wegens het onterecht stopzetten en terugvorderen van toeslagen voor kinderopvang.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Directeur FIOD op non-actief om toeslagenaffaire

Wat de ambtenaren tijdens het onderzoek zouden vertellen, zou niet tegen hen gebruikt worden, beloofde de top. Het zou buiten hun personeelsdossier gehouden worden en de gespreksverslagen zouden geheim blijven. De hoogste baas van de Belastingdienst liet de drie persoonlijk weten dat hij instemde met hun voorwaarden en dat 'optreden tegen individuele ambtenaren niet op zijn plaats is'.

Topambtenaar waarschuwde

Deze inmiddels vertrokken directeur-generaal van de Belastingdienst, Jaap Uijlenbroek, voerde vanaf oktober gesprekken met betrokken ambtenaren. Op basis daarvan is een conceptnotitie gemaakt die stelt dat er 'geen verwijtbaar handelen' was van individuele ambtenaren in de fraudejacht. De notitie ging nog verder, omdat werd gezegd dat men zelfs kon 'uitsluiten dat er sprake is van ambtsmisbruik of plichtsverzuim'. 

Uijlenbroek baseerde zich op de commisie-Donner, die – hoewel hiernaar geen onderzoek was gedaan – stelde dat het in de affaire niet ging om 'persoonlijke maar institutionele vooringenomenheid'.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Ministerie doet aangifte tegen Belastingdienst om toeslagenaffaire

Het ministerie van Financiën floot Uijlenbroek daarop terug. De allerhoogste ambtelijke baas van het ministerie, de secretaris-generaal, plaatste 'schriftelijke opmerkingen' op de conceptnotitie. Zij stelde juist dat 'ambtsmisdrijven niet bij voorbaat uitgesloten kunnen worden'. De nota werd teruggestuurd, wat in de hiërarchie een waarschuwing is, namelijk dat Uijlenbroek zijn huiswerk over moest doen.

Uit antwoorden op Kamervragen blijkt vanavond dat deze notitie toenmalig staatssecretaris Menno Snel niet heeft bereikt, maar dat hij alleen is bijgepraat over de conclusies van de Belastingdienst. In een reactie stelt SP-Kamerid Renske Leijten dat betrokken ambtenaren zelf wisten dat ze 'op of over de grenzen van de wet hebben gehandeld, en dat als ze daarover zouden gaan praten, dat er dan mogelijk strafrechtelijke vervolging zou komen'.

'Onderste steen niet boven'

De belofte van de baas van de Belastingdienst staat in schril contrast met de aangifte die de staatssecretarissen Van Huffelen (Toeslagen) en Vijlbrief (Belastingdienst) vorige week deden tegen de fiscus. Er is mogelijk sprake van ambtsmisdrijven, concludeerden zij op basis van een externe second opinion, die door de Tweede Kamer werd afgedwongen. Ambtenaren hebben zich vermoedelijk schuldig gemaakt aan knevelarij, ofwel: het burgers onterecht afhandig maken van geld. Ook is strafrechtelijk onderzoek nodig naar 'beroepsmatige discriminatie', vanwege de focus op nationaliteit in verschillende fraudeonderzoeken.

Volgens bronnen binnen het ministerie van Financiën is duidelijk geworden dat zowel het onderzoek van de ADR als dat van de commissie-Donner de 'onderste steen' niet boven de hebben gekregen. Vermoed wordt ook dat eigen ambtenaren informatie achterhielden voor de onderzoekers en de top van de dienst en ministerie. Of dat ook zo is, is niet duidelijk. De ADR stelt vandaag: "Alle vooraf bepaalde interviewvragen zijn in de interviews beantwoord."

'Ik moest stoppen met werken door zwarte lijst Belastingdienst'

Mensen die op de lijst terechtkwamen, hoorden daar niets over en konden zich ook niet verweren.

Aanvankelijk voelde Van Huffelen weinig voor aangifte bij het Openbaar Ministerie. Zij onderzocht volgens insiders de mogelijkheid om tot een 'buutplek' te komen, waar ambtenaren 'buutvrij' waren als zij alsnog echt schoon schip zouden maken, en dus niet zouden worden gestraft.

Grote onrust

Maar na het externe advies moesten de staatssecretarissen wel aangifte doen: bij vermoedens van ambtsmisdrijven geldt een 'aangifteplicht'. Bij de Belastingdienst is grote onrust uitgebroken na de aangifte en het gedwongen terugtreden van een reeks topambtenaren.

Morgen debatteert de Tweede Kamer over de affaire. Het parlement wil dat nu echt haast wordt gemaakt met een oplossing voor 20.000 gedupeerde ouders. Ook is er forse kritiek op de Belastingdienst, waar steeds weer nieuwe lijken uit de kast komen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Boosheid, angst, verbazing en schaamte

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore