Dag van de Slaap

Slaapwandelen is een nachtmerrie voor partners: 'Mijn vrouw brak haar rug'

13 maart 2020 11:26 Aangepast: 13 maart 2020 17:56
Demy (22) slaapwandelt al van kinds af aan, maar vijf jaar geleden viel ze daarbij van de trap. Beeld © RTL Nieuws

Midden in de nacht wakker worden van een partner die door het huis spookt en onverstaanbare dingen zegt. Warner (58) weet daar alles van: zijn vrouw slaapwandelt en dat is voor hen allebei soms zwaar. ''De ene nacht staat ze in de keuken en zet ze tal van keren de magnetron aan en uit. Maar een andere keer sluit ze zich bijvoorbeeld op in de badkamer en moet ik de deur openbreken met een schroevendraaier.''

Het is vandaag de Dag van de Slaap, maar voor sommige mensen betekent slaap niet automatisch dat ze de hele nacht lekker languit in bed liggen. Uit onderzoek weten we dat 1 op de 3 in zijn of haar leven een keer slaapwandelt. 

Van kinderen rond 1,5 jaar oud slaapwandelt 34 procent weleens. Onder volwassenen is dat percentage veel lager: amper 2 tot 4 procent van hen gaat 's nachts aan de wandel. 

Het verschijnsel is niet direct een groot probleem voor de nachtrust van de slaapwandelaar zelf, maar het kan grote impact hebben op die van hun omgeving. En dat terwijl de slaapwandelaar zelf niks, maar dan ook écht niks, meekrijgt van zijn of haar nachtelijke activiteiten.

Gisella in het ziekenhuis. Gisella in het ziekenhuis.

Het is volgens Warner vooral iets dat bij zijn vrouw Gisella speelt als ze bijvoorbeeld stress op haar werk heeft of als ze zich zorgen maakt over hun kinderen. 

Een paar jaar geleden ging het ontzettend mis. Ze waren net verhuisd naar hun huidige woning in het bos, toen bleek hoe gevaarlijk het slaapwandelen kan zijn. ''Ze is zo uit het raam gestapt en van vijf meter hoog naar beneden gevallen'', vertelt hij.

Gebroken rug

Zijn vrouw brak haar rug, maar werd niet direct wakker van de klap. Ze zat daarna zelfs een tijdje in de regen en de kou. Toen ze eindelijk wakker werd, kon ze niet plaatsen waar ze was en wat er was gebeurd. Ze probeerde op te staan, toen dit niet lukte riep ze om hulp.

Warner en hun kinderen werden daardoor wakker, maar hadden geen idee waar het hulpgeroep vandaan kwam. Toen ze Gisella uiteindelijk in de tuin aantroffen, lieten ze meteen een ambulance komen.

Gisella hield veel blauwe plekken over aan het ongeluk. Gisella hield veel blauwe plekken over aan het ongeluk.

Het incident heeft een enorme impact gehad op Warner en de rest van het gezin. ''Het was heel traumatisch'', zegt hij. Zijn vrouw werd geopereerd en heeft daarna wekenlang in een speciaal ziekenhuisbed in de woonkamer moeten slapen.

Warner en hun twee kinderen hebben Gisella in die tijd veel ondersteund om haar snel weer op de been te krijgen. "Later denk je natuurlijk wel: jezusmina, wat is er in hemelsnaam gebeurd?''

Wat is slaapwandelen?

Slaapwandelen is een stoornis waarbij iemand fysieke activiteiten uitvoert, terwijl die persoon slaapt. Je kan er op elke leeftijd last van krijgen. De precieze oorzaak weten onderzoekers nog niet. Wel weten ze dat er een genetische aanleg kan zijn.

Ook is het bekend dat bepaalde factoren slaapwandelen kunnen uitlokken. Bijvoorbeeld: slaaptekort, stress, alcohol, bepaalde medicatie en aandoeningen. Dit moet je als slaapwandelaar proberen uit de weg te gaan om het wandelen te beperken.

Deze maatregelen kun je nemen om slaapwandelen te verminderen:

  • Vaste bedtijden
  • Genoeg uren slapen
  • Rustige en donkere omgeving creëren voor en tijdens het slapen
  • Voor het slapen jezelf niet teveel lichamelijk inspannen
  • Emotionele triggers vermijden
  • Goed leren omgaan met spanningen en stress

Direct na het ongeluk heeft Warner alle ramen in hun huis voorzien van balken om te voorkomen dat Gisella weer uit het raam kan vallen. Maar het 's nachts rondspoken is niet tegen te houden bij Gisella, al gebeurt het gelukkig niet iedere nacht.

Warner deed in het begin geen oog meer dicht. Ook de rest van het gezin slaapt slecht sinds het voorval. Van elke deur en elke piep die ze 's nachts horen, zitten ze direct rechtop in bed. Zelfs als zijn vrouw even naar het toilet gaat, slaat de paniek toe. ''We zijn alert. Gelukkig vallen we daarna wel snel in slaap.''

Warner heeft alle ramen in huis voorzien van balken. Warner heeft alle ramen in huis voorzien van balken.

Als een last ziet Warner het slaapwandelen van zijn partner niet. Hij is allang blij dat Gisella goed van het ongeluk is hersteld. ''We vergeten dat moment nooit meer, maar gelukkig loopt ze weer en zit ze niet in een rolstoel.''

Gewenning

Het ongeluk heeft er dus niet voor gezorgd dat zijn vrouw is gestopt met slaapwandelen. ''Vorige week heeft ze weer een kwartier in de kast staan rommelen.''

Inmiddels is er een soort gewenning, maar het blijft vervelend. Soms is het ook wel grappig, zegt Warner. ''Je bent dan in gesprek met je partner, maar daar weet zij de volgende ochtend helemaal niks meer van.''

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Tilburgse vrouw slaapwandelt drie kilometer: 'Dit is heel zeldzaam'

Volgens Warner neemt zijn vrouw ook een compleet andere persoonlijkheid aan tijdens het slaapwandelen. Ze kijkt anders uit haar ogen, zet een andere stem op en soms praat ze zelfs in een eigen taal. ''Iemand anders zou waarschijnlijk denken dat ze hartstikke gek is.''

Volgens dr. Roselyne Rijsman, neuroloog in het Haagse HMC Slaapcentrum, is dat helemaal niet zo gek. ''Je neemt wel waar, naar niet zoals het in realiteit is omdat je in een slapende toestand bent. Je bewustzijn is niet normaal en je waarneming en handelen dus ook niet.''

'Ik viel van de trap'

Demy (22) slaapwandelt al van kinds af aan, maar vijf jaar geleden viel ze daarbij van de trap.

Tijgeren door de woonkamer

Wie bij slaapwandelen denkt aan iemand die met z'n handen naar voren loopt met z'n ogen dicht, heeft dus een vertekend beeld. Warners vrouw ziet bijvoorbeeld vrij weinig zonder bril, maar tijdens het slaapwandelen heeft ze daar geen last van.

Zo loopt ze trappen af en kan ze tijgeren door de woonkamer alsof ze alles ziet en gewoon wakker is. ''Fascinerend'', volgens Warner.

Maar wel te verklaren volgens Rijsman. ''Tijdens het slapen kun je complexe handelingen verrichten. Bepaalde delen van je hersenen staan in slaapstand en andere delen niet. Hoe dat kan weten we alleen niet.''

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

De 5 spelregels van... samen slapen

Ook Dion (25) weet hoe het is om een bed te delen met een slaapwandelaar. In het begin van zijn relatie was hij zelfs angstig als zijn vriendin middenin de nacht de benen nam.

''Ik probeerde haar toen nog wakker te maken, maar dan kon ze echt agressief worden.'' Dit past volgens Dion totaal niet bij de persoonlijkheid van Demy. "Na verloop van tijd kwam ik erachter dat ik Demy beter haar gang kon laten gaan."

Demy en Dion. Demy en Dion.

Toen ze samen op vakantie gingen naar Griekenland ontdekten ze welke impact een nieuwe omgeving kan hebben op iemand die slaapwandelt. "Ze wilde het balkon oplopen, maar de schuifdeur zat dicht." Vervolgens probeerde ze de voordeur open te maken, vertelt Dion.

Hij werd wakker en wilde ingrijpen door haar wakker te maken. Maar dat pakte helemaal verkeerd uit. ''Ze werd ontzettend agressief en sloeg me.''

Indringer

Die agressiviteit gebeurt vaker. Ook als Dion op een normale toon tegen Demy praat en haar wil kalmeren, ziet ze hem toch als een soort indringer. ''Ze wordt soms heel bang en gaat dan keihard gillen.''

Het voorval in Griekenland heeft wel even moeten inwerken op het stel. Ze waren allebei erg geschrokken en hebben er goede gesprekken over moeten voeren. Dion sliep er bijvoorbeeld nachten slecht van. ''Demy krijgt helemaal niet mee wat ze doet. Wat dat betreft zouden we eigenlijk preventief maatregelen moeten nemen.''

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Scrollen, dutjes en niet ontbijten: ook je gedrag overdag bepaalt je slaap

Rijsman raadt haar patiënten aan om inderdaad maatregelen te nemen. Volgens haar zijn er relatief simpele dingen die je kunt doen om gevaarlijke situaties te voorkomen. ''Scherpe voorwerpen weghalen uit de slaapkamer, maar ook ramen op slot doen of een alarm op de voordeur zetten.''

Dion maakt zijn Demy voortaan in ieder geval niet meer wakker tijdens het slaapwandelen. En dat lijkt volgens hem wel te helpen. Hij valt ook weer wat makkelijker in slaap als hij wakker is geschrokken van zijn slaapwandelende partner.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Slaapwandelaar loopt naakt in Rotterdam: 'Gelukkig is het mooi weer'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore