Protesten Irak

Journalist Noor vluchtte uit Irak, zijn collega is nu vermoord: 'We moeten zijn werk voortzetten'

22 januari 2020 10:10 Aangepast: 22 januari 2020 12:43
Journalist Noor Alattar vluchtte naar Nederland. Beeld © RTL Nieuws

"Ik ben mijn mentor verloren", zegt de naar Nederland gevluchte journalist Noor Alattar uit Irak. Zijn vriend en oud-collega, Ahmed Abdelsamad, werd op 10 januari samen met fotograaf Safaa Ghali in de Iraakse stad Basra geliquideerd. De journalisten deden daar verslag van de straatprotesten.

Onafhankelijke journalisten zijn er nog maar weinig in Irak, vertelt de 21-jarige Noor. "Ze zijn op een paar handen te tellen. Veel media in het land worden aangestuurd door de overheid. Er is geen vrijheid van meningsuiting." Wie kritisch is, wordt tegengewerkt en in het ergste geval vermoord.

Verslaggever Ahmed Abdelsamad was volgens Noor dan ook moedig, en een uitzondering. De journalist, die onder meer werkte voor de goed bekeken zender Dijlah TV, deinsde er niet voor terug om verslag te doen van politiek gevoelige onderwerpen. Zoals de grootschalige protesten tegen de regering, die al maanden duren en waarbij honderden demonstranten zijn gedood.

Verslaggever Ahmed Abdelsamad werd door zijn hoofd geschoten. Verslaggever Ahmed Abdelsamad werd door zijn hoofd geschoten.

Doodgeschoten

Abdelsamad vertelde in een video dat hij al langer werd bedreigd. Uiteindelijk heeft hij zijn werk met de dood moeten bekopen. Op beelden die circuleren op internet, is te zien hoe Abdelsamad dood in een auto zit. Hij is door zijn hoofd zijn geschoten.

Een gerichte aanval, die vermoedelijk is uitgevoerd door pro-Iraanse milities. Diezelfde dag plaatste Abdelsamad nog een video, waarin hij sprak over zulke bendes, en hun aanvallen tegen activisten en journalisten.

Nieuwsorganisaties aangevallen

In de maanden voor de moord werd de redactie van DijlahTV al door milities aangevallen, schrijven lokale media. Ook de kantoren van zeven andere tv-stations zouden door bendes zijn bestormd. Allemaal deden ze verslag van de protesten, die ook draaien om corruptie en de groeiende invloed van Iran en sjiitische milities in Irak. Een station sloot deze week, na 15 jaar, definitief haar deuren.

De kisten tijdens de begrafenisceremonie in de stad Basra. De kisten tijdens de begrafenisceremonie in de stad Basra.

Het is volgens Noor tekenend voor de situatie in zijn land. "De machthebbers willen alles controleren." Zelf vluchtte hij in de zomer van 2017 uit Irak. Tot die tijd was ook hij verslaggever voor Dijlah TV, en een collega van Abdelsamad.

Noor had hem, een week voor de moord, nog gewaarschuwd. "Ik vroeg hem steeds, ben je niet bang? Je hebt drie jonge kinderen. Dan vertelde hij: zolang de mensen op straat van mij houden, heb ik geen angst voor de dood. Voor hem was het vertellen van de waarheid het allerbelangrijkste."

Demonstranten in Basra met een spandoek met foto's van de vermoorde Ahmed Abdelsamad en Safaa Ghali. Demonstranten in Basra met een spandoek met foto's van de vermoorde Ahmed Abdelsamad en Safaa Ghali.

Gekidnapt en gemarteld

Noor werd in Irak bekend op internet, met vrolijke TikTok-achtige video's. Maar als kind droomde hij al van een carrière als journalist. Uiteindelijk kan hij in de hoofdstad Bagdad voor DijlahTV aan de slag als verslaggever, waar hij naast verhalen over het dagelijkse leven, ook politieke onderwerpen behandelde.

"Daarna werd ik steeds meer bedreigd, omdat ik zou samenwerken met Amerika", zegt Noor. "Je werkt of voor hen, of voor de vijand: Amerika". De bedreigingen gaan zelfs zo ver, dat hij op een dag is gekidnapt, zo vertelt hij. "Ik liep over de markt, tot een man met een mes mij in een busje dwong."

Noor aan het werk in Irak. Noor aan het werk in Irak.

Noor denkt dat dit dezelfde bende was, die wordt verdacht van de liquidatie van Ahmed Abdelsamad. "Ik werd geblinddoekt en vastgehouden. Ze hebben mij gemarteld, misbruikt en daarmee gechanteerd."

Op zijn handen heeft Noor littekens. "Dat zijn de afdrukken van sigaretten. Ze zeiden steeds: waarom doe je dit beroep?"

Noor heeft littekens op zijn arm. Volgens hem het gevolg van martelingen. Noor heeft littekens op zijn arm. Volgens hem het gevolg van martelingen.

'Ik kan niet liegen'

Bij de politie kreeg hij naar eigen zeggen geen gehoor. Noor besloot te vluchten, en via Griekenland kwam hij in Nederland terecht, waar hij asiel heeft aangevraagd. "Als ik als journalist zou willen liegen, had ik nog in Irak kunnen blijven. Maar daar zou ik niet mee kunnen leven. Dat is waarom ik ben vertrokken."

Nu probeert Noor, vanuit het asielzoekerscentrum, zo goed mogelijk verslag te doen van de ontwikkelingen in Irak. Van collega-journalisten en achtergebleven familieleden ontvangt hij nog veel berichten. En ondanks alle tegenslag, blijft Noor gemotiveerd om in de journalistiek te blijven werken, ook in Nederland. "De dood van Abdelsamad geeft ons ook kracht. Hij is voor ons overleden. Wij moeten zijn werk voortzetten."

Roep om onafhankelijk onderzoek

Amerika en Groot-Brittannië dringen aan op een onafhankelijk onderzoek naar de liquidaties. "Het is extreem belangrijk dat de daders worden gepakt", meldt de Britse ambassadeur Stephen Hickey op Twitter. "Niemand mag boven de wet staan". Ook de Nederlandse VN-gezant voor Irak, Jeanine Hennis, liet twee dagen voor de moord weten dat het gebruik van geweld tegen demonstranten direct moet stoppen.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore