Terugblik jaren 10

'Er is een vliegtuig neergestort, het gerucht gaat dat het uit Nederland komt'

30 december 2019 12:00 Aangepast: 30 december 2019 17:51
Jeroen Akkermans op de plek waar het vliegtuig neerkwam. Beeld © RTL Nieuws

Ik sta op het punt van vertrek naar het piepkleine land van Gagaoezië. Mijn hoofd zit al aan de grillige oostgrens van Europa als mijn mobieltje hinderlijk trilt; Andrej uit Oekraïne. Hij heeft maar een paar woorden nodig om al mijn besognes te laten vallen. Er is een vliegtuig neergestort in het oorlogsgebied. Mogelijk een passagierstoestel.

In onze decenniumserie 'Waar was jij?' kijken we terug op de grootste nieuwsgebeurtenissen van de jaren 10. Jeroen Akkermans blikt terug op 17 juli 2014, de dag dat vlucht MH17 neerstortte, en de dagen erna.

Ik heb in 2014 veel bericht over de bloedige machtsstrijd in Oekraïne. Ik houd mijn adem in: "Wat!?" Dan vervolgt zijn stem op waarschuwende toon: "Het gerucht gaat dat het een toestel uit Nederland is".

MH17: een week vol verdriet en ongeloof

Een Nederland in rouw wilde zo snel mogelijk alle slachtoffers terugbrengen uit het oorlogsgebied. Een terugblik naar toen.

Het voelt alsof er een lawine op mij afkomt. Ik bel meerdere collega's om het beangstigende nieuws te toetsen. Wat ik als eerste krijg, is telkens dezelfde schrikreactie. "Wat!?" Hoop je aanvankelijk nog op een rappe ontkenning, met het verstrijken van de eerste uren sijpelt er meer bevestiging van het onmogelijke door. Een zweer begint te kloppen. 

Bloemenzee bij ambassade

Een paar uur later vlieg ik niet naar Chisinau, maar naar Kiev. Daar ontmoet ik cameraman Roel van Hees. In tijden van nood werk ik liefst met mensen die vertrouwd zijn met ellende. Bij de Nederlandse ambassade ligt een bloemenzee. De inwoners van Kiev voelen met Nederland mee. Oekraïners weten inmiddels wat oorlog is. Nederlanders tasten nog in het duister.

Jeroen Akkermans bij brokstukken van MH17. Jeroen Akkermans bij brokstukken van MH17.

Ik heb regelmatig verslag gedaan van oorlogen, maar altijd ver van ons bed. Ik kan me geen voorstelling maken van een strijd waar ik weet niet hoeveel Nederlanders zijn gesneuveld. De knop moet om.

Oorlog in elke huiskamer

We hebben vanaf Kiev nog 700 kilometer te gaan naar het front, maar de spanning is in alles al voelbaar. De oorlog in Oost-Oekraïne heeft zich plotseling in elke huiskamer van Nederland geboord. Het is alsof iedereen over mijn schouders meekijkt.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Jeanne was geen 'tattoopersoon', maar toen stortte haar dochter neer met de MH17-vlucht

Er is geen eerste blik van MH17 in mijn herinnering blijven hangen. Wie met zijn neus te dichtbij staat, heeft geen focus. Het verklaart mijn kennismaking met de MH17-zone: vaag. Overal wrakstukken om me heen.

'Ik kijk vast niet goed'

Elke centimeter schreeuwt om mijn aandacht. Ik ben niet in staat me ergens op te concentreren. De kleinste details hebben iets te vertellen. Ik heb zelden zoveel versplinterde moeren en bouten gezien, welke verwoestende krachten kan ik hieruit opmaken? Ik kijk vast niet goed. 

Amerikaanse collega's vinden woorden die ik ken van rampspoed op tv. "This is the biggest crimescene in the world." Later blijkt dat hier 298 mensen zijn neergehaald, van wie 196 Nederlanders. Op een plaats delict van Amerikaanse superlatieven wens je op z'n minst afzettingen, politie, zwaailicht en mensen in witte pakken.

Wapen strak voor de borst

Hier maakt een zooitje geüniformeerde mannen op gympies de dienst uit. De enige autoriteit zit in het wapen dat strak voor de borst hangt. De armen rusten quasi-nonchalant op de loop en de kolf. We gunnen elkaar geen mededogen.  

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

OM: MH17-verdachte bewust niet uitgeleverd, Rusland schendt Europees verdrag

Mijn oriëntatievermogen is zoek. Aan ervaring heb ik niets. De oorlog is in alle hevigheid losgebarsten, maar er is geen kogel of krater te bekennen, nergens een spat bloed. Ik kan het strijdtoneel maar niet plaatsen. De persoonlijke bezittingen die verdwaald tussen de wrakstukken liggen, verwijzen naar zon, zee en vakantie.

Gevulde zwarte plastic zakken

De bijna tastbare dreiging zit 'm in de onbestendigheid. De angst komt niet van buiten maar van binnen. Mijn hart schroeit. De journalist is er voor de duiding, maar er is geen houvast. Iedereen is dolende tussen de wrakstukken. Gevulde zwarte plastic zakken worden in de laadruimte van een gitzwarte vrachtauto gekiept. De spookauto vertrekt richting horizon.

Waar was jij?

Het eind van de jaren 10, het eind van het decennium. Bij RTL Nieuws kijken we in een serie van tien verhalen terug op de afgelopen tien jaar. Onze verslaggevers en correspondenten beschrijven hún dag, vertellen je hún verhalen van die ene bizarre dag uit hun leven. Zij waren erbij, weet jij nog waar jij was?

Terwijl de zwarte bladzijde in de geschiedenis van Nederland voor me ligt, zie ik badslippers, hele gewone badslippers. Alsof ze netjes naast elkaar zijn neergelegd om in te stappen. Ik onderdruk de neiging om er de eigenaar in te beelden. In beweging blijven. See. Buy. Fly. Niet omdraaien. De brandende zon fikt op mijn hoofd. Mijn telefoon trilt. Laten trillen. Kijken. Kijk verdomme. 

Heldenwerk

Ik loop langs weer een stok met een geel vlaggetje in het gewas dat dient als markering van een vindplaats, dit keer een hand. De plaatselijke brandweerlieden doen onverstoorbaar hun heldenwerk. Hoe zou het na al die jaren met de bergers gaan?

Van mijn eerste moment bij MH17 is de stomheid blijven hangen. Het is stil, zo stil op het boerenland. Het is oorlogsgebied. Ik hoor niemand kermen of huilen, zelfs geen snik. Geen kreten van rouw. Niemand schreeuwt het uit. Nergens razernij. Geen oorverdovende explosies of angstaanjagende salvo's. Geen ruiten die aan diggelen slaan, geen wapens die kletteren. Merg noch been lijken te zijn geraakt. Niemand die rent en dekking zoekt. In het rijk van 298 doden wanen we ons veilig. Alsof MH17 de sluier is die ons voor een onverwachte dood behoedt.  

Ik hang over de rand van mijn bestaan. Is dit de hel? Weet ik nu wat de mensheid te wachten staat? Droomde ik maar van Gagaouzië.

Terugblik: het nieuws van de jaren 10

In onze decenniumserie 'Waar was jij?' kijken we terug op de grootste nieuwsgebeurtenissen sinds 2010. Je vindt onze verhalen en video's op deze pagina.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore