'Niet lamgeslagen'

Dood Al-Baghdadi betekent niet het einde van IS: 'Dat is een illusie'

28 oktober 2019 15:43 Aangepast: 29 oktober 2019 09:41
Deze IS-verdachten zitten in Syrië vast in een Koerdische gevangenis.

Met de dood van IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi deelt Amerika een harde klap uit aan de gevreesde terreurorganisatie. Wat zijn daar de gevolgen van? Twee terreurexperts vertellen. "IS is niet lamgeslagen."

Van terreurorganisatie IS lijkt nog maar weinig over: de oprichter is dood, duizenden IS-strijders zitten in Koerdische gevangenissen en het uitgeroepen kalifaat in Syrië en Irak is verloren.

Toch betekent de dood van oprichter Abu Bakr al-Baghdadi niet dat de terreurorganisatie ook volledig is verslagen, zegt hoogleraar en terreurexpert Beatrice de Graaf. De groep blijft ondergronds en ook buiten het Midden-Oosten actief.

'Goed nieuws'

Wel noemt ze de dood van de IS-leider 'zeker goed nieuws'.

"Hij was van grote symbolische waarde voor IS. Zeker in het begin gold hij als uithangbord van de organisatie. Hij presenteerde zich als de afstammeling van de profeet Mohammed." 

Trump kijkt samen met onder andere vicepresident Pence naar de uitschakeling van de IS-leider. Trump kijkt samen met onder andere vicepresident Pence naar de uitschakeling van de IS-leider.

Eén leider

Ook Renske van der Veer, directeur van het International Centre for Counter-Terrorism, denkt daar zo over. "Maar tegelijkertijd zeggen jihadisten online: 'Wij hebben maar één leider'", zo vertelt de terreurexpert.

"En dat is Allah. Ze zeggen dat al-Baghdadi weliswaar hun leider op aarde was, maar dat die ook vervangbaar is. Ze bestempelen het als een verlies dat ze kunnen lijden."

Mysterieuze leider

Wat al-Baghdadi zijn precieze rol binnen IS was, is nog altijd vrij onduidelijk voor experts. "Daar weten we heel weinig over", vertelt De Graaf. "We weten niet of hij ook bij de alledaagse gang van zaken betrokken was."

"Hij heeft zich al die tijd op de achtergrond gehouden", vertelt Van der Veer. "We wisten niet waar hij verbleef en hij heeft zich slechts twee keer gepresenteerd aan het publiek."

Abu Bakr al-Baghdadi tijdens zijn laatste videoboodschap in april. Abu Bakr al-Baghdadi tijdens zijn laatste videoboodschap in april.

Uiterlijk

De laatste keer was in april dit jaar. "Daar presenteerde al-Baghdadi zich veel militanter als de eerste keer, in 2014. Toen riep hij als een prediker het kalifaat uit. Nu leek hij qua uiterlijk veel meer op een guerrillaleider."

"Dat hebben ze heel bewust gedaan omdat het verhaal van IS veranderde", vertelt Van der Veer. "De groep profileert zich minder als religieus paradijs en meer als militaire groepering die zich moet verdedigen."

Nog geen reactie IS

Officieel heeft IS nog altijd niet gereageerd op de dood van al-Baghdadi. Dat is opvallend, vindt Van der Veer, want die reactie is belangrijk. Ook veel volgelingen wachten nog altijd op bevestiging van IS.

"Gaat IS nu zijn propaganda focussen op een strijd tegen het westen, nu Amerika de leider heeft gedood? Of zullen ze zich richten op hun strijd in Syrië en Irak, nu ze daar grote verliezen hebben geleden?"

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Hoe gevaarlijk zijn de hackers van de Islamitische Staat?

Opvolger

Binnen IS zijn er meerdere mensen die al-Baghdadi kunnen opvolgen, vermoedt Van der Veer. "Het is wat dat betreft een professionele organisatie met meerdere bestuurslagen. Er zitten mensen op verschillende posities die ook zeker wat te zeggen hebben. Ik ga er vanuit dat al-Baghdadi's opvolger een militaire achtergrond zal hebben, gezien de huidige situatie in Syrië en Irak", zegt Van der Veer.

Het Amerikaanse tijdschrift Newsweek meldt dat Abu Bakr al-Baghdadi in augustus al zijn opvolger naar voren heeft geschoven. Het zou gaan om Abdullah Qardash, een Iraakse oud-militair, die nu de leiding zou hebben over de dagelijkse gang van zaken. Maar of dat klopt, is onduidelijk. Newsweek baseert zich op een anonieme veiligheidsbron.

Wraak

De kans is reëel dat volgelingen van al-Baghdadi uit zijn op wraak nu hun leider is gedood. De afgelopen weken zijn tientallen IS'ers ontsnapt uit Koerdische gevangenissen. "De kans op aanslagen is nog altijd aanwezig, al worden die waarschijnlijk door lone actor-jihadisten uitgevoerd: acties op eigen houtje", vertelt Beatrice de Graaf.

De hoogleraar onderstreept dat IS niet meer over een groot commandocentrum beschikt, zoals eerder wel het geval was tijdens de grote aanslagen in Europa.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi dood na geheime operatie Amerikanen

Splintergroeperingen

"Maar je moet niet vergeten dat IS in Syrië nog wel altijd aanslagen pleegt", zegt Van der Veer. Daarnaast zijn er wereldwijd ook verschillende splinterorganisaties actief. Zo zwoer het Afrikaanse Boko Haram in 2014 trouw aan IS en pleegden groeperingen ook in Azië bloedige aanslagen in naam van Islamitische Staat.

Dit voorjaar vielen er op paaszondag 253 doden tijdens acht aanslagen in Sri Lanka, die volgens IS door hun organisatie werden gepleegd. "Die groeperingen zullen zich meer gaan roeren", verwacht De Graaf.

‘Kalifaat van de wereld’

Die groeperingen wereldwijd worden voor IS steeds belangrijker, ziet ook Renske van der Veer. "Volgens IS vormen al die organisaties, met name in Afrika en Azië, nu een wereldwijd kalifaat. Dat is de opvolger van het kalifaat dat we in Syrië en Irak hebben gezien. Dat is hun antwoord op de verliezen die ze in het Midden-Oosten hebben geleden." 

De boodschap is: we zitten nu overal. 

Toch blijft Syrië ook na de dood van al-Baghdadi volgens Van der Veer het hart van de organisatie. Ongeacht wie er aan het hoofd komt te staan, duidelijk is: ook na de dood van al-Baghdadi blijft de terreur van IS bestaan.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`