Extra suppoosten

Protest tegen omstreden nazi-expositie in Den Bosch: 'Het is pure verheerlijking'

04 september 2019 14:36 Aangepast: 04 september 2019 18:16
Hitler bij de Volkswagenfabriek in Fallersleben, 1938. Beeld © Hugo Jaeger Getty Images

Een omstreden expositie over de vormgeving van nazi-propaganda opent zondag haar deuren in Den Bosch. Critici zijn bang dat het museum neo-nazi's trekt, en gaan demonstreren.

Het Design Museum in Den Bosch is het eerste museum ter wereld met een tentoonstelling over het design van de nazi's. Tegen de opening van de expositie zal dit weekeinde gedemonstreerd worden op het Kerkplein in Den Bosch.

Neo-nazi's

Onder andere de Bond van Antifascisten sluit zich aan bij het protest. "Het is pure verheerlijking", zegt Arthur Graaff van de Bond. "We zijn bang dat het museum de propaganda van de nazi's vooral bewondert, en dat er een hoop neo-nazi's naar Den Bosch komen. We gaan ons daarom manifesteren tegen de opening."

De expositie Design van het Derde Rijk schenkt aandacht aan de rol die vormgeving van onder andere het hakenkruis en propagandafilms heeft gespeeld in de overheersing van de nazi's. Directeur Timo de Rijk over zijn tentoonstelling: "De nazi's waren meesters in vormgeving. Ze hebben dat ingezet om hun racistische ideaal te verspreiden." 

Het doel van De Rijk is stil te staan bij de verleiding van de perverse ideeën van de nazi's. "Je vraagt je altijd af: had zoiets ook bij ons in Nederland kunnen gebeuren? Ik probeer mensen te laten begrijpen hoe verleidelijk de nazi's de meest kwaadaardige ideologie van de moderne geschiedenis maakten."

Donald Duck

Criticus Graaff is het oneens met de stelling van het museum dat vormgeving een cruciale rol in het succes van de Duitse overheersers heeft gespeeld. "Die stelling is compleet onhoudbaar. Ik heb directeur De Rijk naar de bronnen van die bewering gevraagd, maar hij heeft ze nooit kunnen noemen."

Niet vormgeving, maar geweld is volgens de Bond van Antifascisten belangrijk geweest voor de nazi-dominantie. "Al hadden ze Donald Duck op een winterwortel op hun vlaggen gezet: met hun enorme geweld zouden de nazi's alsnog zo succesvol zijn geweest." 

Het museum is zich bewust van het beladen materiaal van de tentoonstelling. De Rijk heeft anderhalf jaar voorbereiding achter de rug, en onderstreept dat de expositie geen ophemeling van het nazi-gedachtegoed is. Rekening houdend met gevoeligheden en ook eventuele bezoekers met minder gezonde interesse in het onderwerp, staan er nu wel drie of vier suppoosten per zaal. Normaal is dat er maar één.

Geen fout

"Natuurlijk, je kan geen fout maken met een expositie als deze", erkent de museumdirecteur. "Niemand zal ons museum verlaten met het idee: goh, wat een mooi logo dat hakenkruis. Laat ik bij die club gaan horen." 

Volgens De Rijk maakt het museum glashelder dat de leer van de nazi's het ultieme kwaad is. "Het is een aanname dat wij geen aandacht besteden aan de historische context."

De angst voor nazi-sympathisanten is daarom niet groot bij het Design Museum. "Holocaust-ontkenners en dat soort gekke mensen zullen zich niet interesseren in onze expositie. Ik zou bijna zeggen: laat ze maar komen. Dan kunnen ze ontdekken in wat voor ellende dit soort radicale gedachten kunnen uitmonden."

Schilderijen van Hitler te koop

Hitler wilde vroeger kunstschilder worden, maar werd tot tweemaal toe afgewezen voor de Kunstacademie in Wenen. De Duitse politie heeft de schilderijen tijdelijk in beslag genomen om de echtheid te controleren.

Synagoge

Pal tegenover het museum staat het pand van een voormalige synagoge. Aan de muur van het Joodse gebedshuis zitten gedenkplaten met de namen van honderden Joodse slachtoffers. 

Dat steekt tegenstanders. "Hoe kun je in godsnaam op die plek zo'n expositie houden?", maakt Graaff van de Bond van Antifascisten zich boos. "Dat is respectloos."

Directeur De Rijk ziet dat anders. Het museum heeft namelijk een samenwerkingsverband met de nabestaanden van de slachtoffers en de stichting die toeziet op het gebruik van de synagoge. "Dat hebben we direct aan het begin aangevraagd." 

Juist het feit dat museumbezoekers via de uitgang tegen de muur van de voormalige synagoge aanlopen, vindt De Rijk een mooie samenkomst. "Het klinkt misschien cru voor onze tegenstanders, maar het is het beste wat ons kan overkomen. Bij het verlaten van de expositie krijg je letterlijk een klap in het gezicht van de geschiedenis. Een geschenk."

De tentoonstelling Design van het Derde Rijk opent haar deuren op 8 september en is te bezoeken tot en met 19 januari. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

NIOD erkent twijfels over echtheid Hitler-schilderij: 'Mogelijke vervalsing'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore