75 jaar vrij

Dingen die je (misschien) nog niet wist over de bevrijding

31 augustus 2019 15:16 Aangepast: 31 augustus 2019 15:54
Koningin Wilhelmina zet voet op Nederlandse bodem na jarenlang in Engeland te hebben gezeten. Beeld © ANP

75 jaar geleden is het alweer. 75 jaar geen oorlog. Of in ieder geval in een deel van Nederland. Het duurde namelijk bijna 9 maanden voordat heel Nederland verlost was van de Duitsers. Met de herdenking van de slag om de Schelde wordt vandaag de nationale viering van 75 jaar vrijheid afgetrapt. Er zijn veel bijzondere verhalen over de bevrijding. En dus ook veel verhalen die misschien nog onbekend voor je zijn. Wij zetten er een paar voor je op een rij.

Wilhelmina en de streep van meel

Het kwam haar op kritiek te staan, maar Koningin Wilhelmina bracht de Tweede Wereldoorlog door in Londen. Van daaruit probeerde ze zo goed en kwaad als het kon invloed uit te oefenen. Ook hielp ze het verzet, ze ontving de Engelandvaarders. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Kleurenfilm gevonden over bevrijding Nederland 1945

Toen een deel van Nederland werd bevrijd, wilde Wilhelmina terug. Ze bracht op 13 maart 1945 een bezoek aan het zuiden van Nederland, dat al was bevrijd. Ze wilde al eerder, maar de geallieerden hielden dat tegen: te gevaarlijk.

Eede kreeg de eer van de komst van Wilhelmina, want in dat deel van Nederland was de impact van de oorlog enorm geweest. Zeeland was strategisch namelijk heel belangrijk voor de Duitsers. Het bezoek was nog steeds niet zonder gevaar, en werd daarom tot het laatste moment geheim gehouden.

En daar stond ze dan, bij de grens tussen België en Nederland. Een symbolische stap terug haar land in. Maar die stap kon natuurlijk niet zonder markering worden volbracht. De oplossing? Meel. Wilhelmina stapte over een lijn van meel, terug haar land in. Op naar een toekomst zonder de bezetter.

Schiermonnikoog laat door verhuisde SS'ers

Kijk naar de kaart hieronder en je ziet: Nederland was zeker niet in een vloek en een zucht vrij van de Duitsers. In het Limburgse Mesch was op 12 september 1944 als eerst feest, op Schiermonnikoog duurde het tot zelfs 11 juni 1945 voordat de Duisters weg waren. Ruim een maand dus nadat de Duitsers de overgave hadden getekend in Hotel De Wereld in Wageningen.

De reden was dat er 600 Duitsers naar het eiland waren gegaan die op het vaste land niet veilig waren. De geallieerden kwamen er immers aan. Ze wilden via Schiermonnikoog naar Duitsland vluchten.

Dat lukte niet, maar omdat het zoveel Duitsers waren, moest er een plan worden bedacht om ze van het eiland af te krijgen. Dat plan kwam er via Herman Kloppenborg. Hij was lid van de Politieke Opsporingsdienst en spoorde samen met de Canadezen de Duitsers op.

Hij beloofde de Duitsers op het eiland dat ze als krijgsgevangenen zouden worden behandeld. Dat zou betekenen dat ze beter zouden worden behandeld dan normale gevangenen. Maar zo ging het niet. De Duitsers werden van het eiland gehaald, en gingen direct naar de gevangenis in Groningen. Volgens Schierweb gingen alle spullen van Duitsers op Schiermonnikoog op de brandstapel. Drie dagen zou de brand woeden.

Mijnen ruimen na de bevrijding

Een probleem tijdens en na de bevrijding: mijnen. Het land lag er vol mee. Het zou gaan om bijna 2 miljoen mijnen, die bijvoorbeeld landbouw onmogelijk maakten. 

Nadat de eerste Nederlandse gebieden werden bevrijd, werd de roep om het opruimen van de mijnen steeds luider. En dus werd in 1944 de Mijnopruimingsdienst in het leven geroepen. Goed idee, zeker, maar ook heel gevaarlijk werk. Veel militairen komen zelfs om bij het werk.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

John (94) vocht tijdens D-day: 'Het was verschrikkelijk, maar bang was ik niet'

En dus zochten de Nederlanders een andere oplossing. Die werd gevonden in de vorm van Duitsers. Zoals de Nationale Bibliotheek het beschrijft: "Hele bataljons Duitsers worden de mijnenvelden ingestuurd." Het gevolg laat zich raden. Er zouden zo ongeveer 200 Duisters zijn overleden bij deze activiteiten.

Het bleek de geboorte van een dienst die nog altijd aan het werk is. Niet meer onder de naar Mijnopruimingsdienst, maar als Explosievenopruimingsdienst. Ook de EOD wordt dus 75 jaar oud.

Alles onder water

Schiermonnikoog was dus de laatste plek die werd bevrijd. De overgave was al een feit, en er werden ook geen grote gevechten gevoerd bij de bevrijding. 

Dat was wel anders in Zeeland. De Duitsers hadden zich eind 1944 nog niet neergelegd bij een nederland en dat lieten ze merken, vooral tijdens de slag om de Schelde. De Schelde was van een enorm belang, vooral door de haven van Antwerpen, die kon worden gebruikt als route om nieuwe manschappen en spullen aan te voeren. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Hoogbejaarde Engelandvaarders nog één keer samen: 'Het houdt op'

Hans Sakkers is militair historicus en vertelt dat deze slag uiteindelijk van groot belang werd voor de bevrijding van Nederland. Maar deze slag werd niet alleen gewonnen door bommen en kogels. Ons eigen water speelde een grote rol.

Beide partijen zetten stukken land onder water, vertelt Sakkers. "Zogenaamde innundaties. De Duitsers deden dat gecontroleerd in met name Zuid Beveland met als doel de opmars van de gealllieerden te vertragen." 

Maar de geallieerden deden het minder verfijnd. Sakkers: "Ze bombardeerden de dijken rond Walcheren, waardoor een ongecontroleerde innundatie ontstond met heel veel schade." Het was voor het eerst dat er op een aanvallende manier land onder water werd gezet. 

Gezocht: bevrijdingsverhalen uit heel Nederland. Vertel ons je verhaal

RTL Nieuws staat op verschillende manieren stil bij 75 jaar vrijheid en daar kun jij bij helpen. Wij zijn benieuwd naar jouw persoonlijke verhaal over de bevrijding. Hoe werd het 75 jaar geleden gevierd in jouw dorp of stad? Welke verhalen heb je van familie gehoord? Of heb jij, of heeft je familie, misschien wel beelden of foto's? We horen het heel graag, zodat we het komende jaar een mooie verhalenserie voor onze site kunnen maken. Stuur ons je verhaal via bevrijding@rtl.nl.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`