De onderwereld in jouw buurt

Explosieve toename geweld met levensgevaarlijke illegale handgranaten

27 augustus 2019 06:15 Aangepast: 18 oktober 2019 12:27
Bij een parkeergarage aan de Spuistraat in Amsterdam werd in april van dit jaar een handgranaat gevonden. Beeld © ANP

Geweld met illegale handgranaten in Nederland neemt explosief toe. In de afgelopen anderhalf jaar werden meer incidenten geregistreerd dan in de complete tien jaar daarvoor.  Onderzoekers noemen de trend zorgwekkend en verwachten niet dat deze snel af zal nemen. Bijna een derde van de incidenten vond plaats in Amsterdam.

Ze liggen op straat, hangen aan deurklinken of zijn te vinden voor het supportershome. Steeds vaker zijn er in Nederland incidenten met illegale handgranaten. In totaal telden onderzoekers van de Universiteit Leiden 117 incidenten in de afgelopen 11 jaar. Meer dan de helft daarvan gebeurde in 2018 en de eerste maanden van 2019.

Incidenten met handgranaten

Verdere toename verwacht

21 keer werd een persoon met een handgranaat bedreigd of aangevallen. Daarbij raakten negen mensen gewond, van wie sommigen zwaar. Vooralsnog zijn er geen dodelijke aanslagen met granaten gesignaleerd.

Volgens onderzoekster en criminoloog Marieke Liem komt Nederland daarmee goed weg. "We zien bijvoorbeeld dat in Zweden ook een enorme toename plaatsvindt in handgranatengeweld en daar zijn wel degelijk doden gevallen. Inclusief omstanders. Wanneer de trend zich doorzet, zou je kunnen verwachten dat hier ook uiteindelijk dodelijke slachtoffers vallen."

De handgranaat is met een tiewrap vastgemaakt. De handgranaat is met een tiewrap vastgemaakt.

Afpersing en intimidatie

De onderzoekers tasten in het duister over de reden voor de explosieve toename. De registratie van dit soort incidenten door de politie laat volgens hen te wensen over, waardoor maar weinig bekend is over de motieven.

Wel zijn er vermoedens dat handgranaten regelmatig gebruikt worden als middel voor afpersing en intimidatie. Maar liefst twee derde van de incidenten had een bedrijf als doelwit. Zo werden granaten gevonden bij meerdere horecazaken, clubs en winkels. Als gevolg hiervan werden zaken op last van de gemeente weken gesloten, wat bij een aantal leidde tot een faillissement.

Bedrijven vaak doelwit incidenten

Hoofdpijndossier Halsema

De incidenten die Liem en mede-onderzoekster Katharina Krüsselmann onderzochten vonden plaats in 45 verschillende gemeenten door het hele land. Van Zwolle tot Vianen. Maar vooral in Amsterdam is het gebruik van illegale handgranaten in opmars. Bijna een derde van alle incidenten was in de hoofdstad.

Het is een hoofdpijndossier voor burgemeester Femke Halsema, die verantwoordelijk is voor de openbare orde en veiligheid. Volgens de gemeente hebben de problemen een structureel karakter aangenomen. "Deze incidenten hebben een grote impact op de getroffen ondernemers, maar leveren ook een groot gevaar op voor omwonenden en voorbijgangers."

Door het ophangen van tijdelijke camera's en het sluiten van panden hoopt Amsterdam nieuwe incidenten te voorkomen. Gezien het feit dat sluiting eerder leidde tot faillissementen bij slachtoffers, is dat laatste omstreden. De gemeente zegt de situatie per incident te bekijken. Met politie, Openbaar Ministerie en Belastingdienst worden aanvullende maatregelen onderzocht.

Zwaardere straffen

Eerder deze maand besloot de Amsterdamse rechtbank criminelen die gepakt worden voor het plaatsen van explosieven extra zwaar te straffen om een signaal af te geven. Wie een granaat achterlaat op straat in Amsterdam wacht een mogelijke straf van 18 maanden cel, waar daar in de rest van het land 6 maanden voor staat.

Daarvoor moeten echter wel daders worden gevonden. En dat blijkt juist bij deze voorvallen moeizaam te gaan. Slechts één op de vijf incidenten in 2018 werd opgelost.

Zoek het op

De onderzoeksredactie van RTL Nieuws vertaalt de meest interessante data naar trends, interactieve tools, graphics en kaarten.

Bekijk alle artikelen op de overzichtspagina van Zoek het op of druk op 'Volgen' om automatisch op de hoogte te worden gehouden van nieuwe artikelen.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`