5 vragen

Partijtje wodka voor Kim Jong-un: hoe zit dat precies?

26 februari 2019 16:23 Aangepast: 26 februari 2019 16:23
De vliegtuigromp waaronder de container met flessen wodka verstopt zat. Beeld © Douane

De Nederlandse douane heeft in de Rotterdamse haven een container met ongeveer 90.000 flessen wodka onderschept. De wodka, afkomstig uit Rusland, was vermoedelijk bedoeld voor de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un en zijn legerleiding. Maar wat deden de flessen in Rotterdam? En hoe kreeg de douane door dat er iets aan de hand was?

1. Waarom heeft de douane de flessen in beslag genomen?

In 2006 heeft de VN-veiligheidsraad sancties tegen Noord-Korea ingesteld vanwege het kernwapenprogramma van het land. Na rakettesten werden die sancties aangescherpt. Vanwege de VN-sancties is er een wereldwijd verbod op de export van goederen naar Noord-Korea. President Kim Jong-un probeert deze sancties te omzeilen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Nederlandse douane onderschept 90.000 flessen wodka voor Kim Jong-un

2. Rusland grenst aan Noord-Korea. Waarom werden de flessen dan via Rotterdam verscheept?

"Dat klinkt onlogisch, maar het gebeurt vaker", vertelt Arno Kooij, directeur risicomanagement bij de douane. "Op papier ging deze lading naar China. Een Chinese rederij is gevraagd de lading te verschepen. Logistiek kan dat een handige keuze zijn, en het is goedkoop om het via zee te doen."

Toch gaan de meeste van dit soort ladingen over land, zegt Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden. "De VN-sancties worden continu geschonden door grenslanden China, Rusland en Zuid-Korea. Ladingen worden vanuit hier over land vervoerd, maar ook via zee. Schepen zetten dan hun transponder even uit, waarmee ze te traceren zijn."

3. Waardoor zag de douane dat er iets verdachts aan de hand was?

"We krijgen van tevoren informatie over alle vracht die de haven in en uit gaat", zegt Kooij. "Goederen en passagiers worden onderworpen aan een selectieprofiel. Op basis daarvan wordt geselecteerd of het interessant is om een container eruit te pikken."

Hierbij houdt de douane rekening met allerlei verdachte indicatoren. Dat kan bijvoorbeeld de route zijn, legt Kooij uit, de bestemming of een vreemd gewicht. "Het gaat om een combinatie van factoren. Wat de doorslag bij deze container gaf, kan ik niet zeggen. Dan maak ik slapende honden wakker."

De container met wodkaflessen zat in dit geval verstopt onder een vliegtuigromp. "Dat gebeurt weinig", zegt Kooij. "Buitenlandse Zaken is onze opdrachtgever. Minister Sigrid Kaag gaf uiteindelijk de opdracht om de container eruit te halen. De container op de kade krijgen was nog een hele klus. Met zes tot acht mensen is de inhoud gecontroleerd."

4. Is het bijzonder dat de drank is onderschept?

"Dat er drank naar Noord-Korea onderweg is, is niet bijzonder", zegt Breuker. "Wel dat Nederland de lading heeft onderschept. Er wordt weleens wat tegengehouden, maar 90.000 flessen wodka, dat is echt veel. Dat doet wel pijn hoor, daar in Noord-Korea."

Volgens de hoogleraar Koreastudies is er een continue stroom alcohol en andere luxegoederen onderweg naar het communistische land. "Daar wordt het gebruikt als beloning, het is de smeerolie van het systeem. Aan de top in Noord-Korea is er sprake van een cadeautjescultuur."

Op die manier wordt de loyaliteit van hoge militairen en partijbeambten gekocht, zegt Breuker. "Die krijgen dollars en ook BMW's, Mercedessen en Rolexen. Op basis van verhalen van gevluchte Noord-Koreanen weten we dat er elke maand van alles binnenkomt."

5. Wat gebeurt er nu met de flessen wodka?

Het onderzoek naar de flessen wodka ligt nu bij Buitenlandse Zaken, zegt Kooij. "Zij kijken naar de papieren en bepalen of de flessen definitief in beslag worden genomen. Daarna worden ze vernietigd of geveild." De flessen staan nu in een inspectieloods in de Rotterdamse haven. "Het onderzoek kan wel enige maanden duren. Daar is ook informatie uit Noord-Korea voor nodig."

`