Analyse kopschoppers

'Daders ernstige mishandeling Spijkenisse zaten in tunnel van geweld'

23 januari 2019 17:30 Aangepast: 23 januari 2019 18:23
Beeld © Still uit video

"De filmpjes van geweld die ik voor mijn onderzoek bekijk, zijn meestal niet zo heftig als deze", zegt socioloog Don Weenink over de video waarin te zien is hoe een jongen uit Spijkenisse in elkaar wordt geslagen.

De onderzoeker van de Universiteit van Amsterdam onderzocht geweld onder jongeren en analyseerde 104 filmpjes waarin geweld wordt gepleegd. Hij bekeek ook het filmpje uit Spijkenisse waarbij verschillende jongens inslaan op de 14-jarige Tommy. 

"Je ziet in dit filmpje goed hoe de jongen met de krullen toewerkt naar een ritme van geweld. Dat het slachtoffer op een gegeven moment roept dat zijn neus bloedt en later zegt dat hij niks meer ziet, wekt nog meer agressie op."

Vernedering

In het filmpje is te horen hoe het slachtoffer aangeeft klaar te zijn met het gevecht vanwege zijn bloedneus. Een van zijn belagers is echter nog niet van plan op te geven. "Je ziet dat hij kwaad wordt omdat het slachtoffer het gevecht niet afmaakt", analyseert Weenink. "Vervolgens wordt het heel vernederend. Er wordt veel geroepen en gelachen. De jongen met zijn bloedende neus blijft staan, zijn hoofd gaat naar beneden en hij wordt steeds kwetsbaarder." 

De belager slaat hem een paar keer met zijn vlakke hand. "Dat wordt steeds erger. Hij werkt zich in een soort tunnel van geweld en komt in een ritme: slaan, roepen, slaan, roepen."

Miniatuurvoorbeeld
Mishandeling

Tieners opgepakt voor ernstige mishandeling Spijkenisse

Rol omstanders

Vooral de rol van de omstanders is volgens de onderzoeker van de Universiteit van Amsterdam van belang. "Er staan veel jongeren te kijken. Zij horen waarschijnlijk bij de groep van aanvallers en zijn degenen die hen aanmoedigen omdat ze iets spectaculairs willen zien. Daardoor komt het nauwelijks tot de-escalatie." 

Neutrale toeschouwers zijn eerder geneigd de boel te sussen en zo de vechtpartij te beëindigen, weet Weenink. "Maar in dit geval is het voor de jongeren lastig om zich tegen hun eigen groepsleden te keren. En bovendien vinden ze het hartstikke spannend om te zien wat er gaat gebeuren."

Omslagpunt

Op het moment dat jongens de bosjes ingaan, escaleert het gevecht nog meer. "Een andere, kleinere jongen trapt hem behoorlijk hard op zijn hoofd terwijl hij nog staat. Dat is het omslagpunt. De neutrale omstander zou dan hebben ingegrepen, zij gaan juist escaleren."

Het klinkt onlogisch om door te blijven trappen als een slachtoffer weerloos op de grond ligt te kreunen. Maar uit eerder onderzoek van Weenink naar 159 gevallen van geweld onder jongeren gepleegd op straat blijkt dat zulk gedrag of smeken om genade juist nog meer agressie oproept. "Het maakt de weg vrij om alle opgebouwde agressie op het slachtoffer bot te vieren. Dat geeft een bepaald gevoel van dominantie, het idee dat ze er nog een keer overheen kunnen."

Omstanders doen niks

Tommy houdt onder andere een gebroken neus en een gescheurd oor aan de mishandeling over. Het filmpje belandde op internet waarna de politie een onderzoek startte. Inmiddels zijn er vijf verdachten aangehouden. 

De socioloog denkt dat de jongens wel te stoppen waren. "Maar omdat de omstanders niks doen, integendeel, helpt dat om door te gaan en in die tunnel van geweld terecht te komen.

Bewust of niet

Hij weet niet of de jongens zich bewust zijn van wat ze doen. "Ik kan niet oordelen of de jongen met de krullen bewust heeft toegewerkt naar een staat waarin hij furieus werd. Ze zijn op zo'n moment vooral bezig met die jongen pijn doen. Als er alleen vrienden van de aanvallers zijn en verder niet zoveel neutrale omstanders, dan zie je eerder zo’n furieuze aanval waarin ze blijven doorschoppen."

Miniatuurvoorbeeld
Mishandeling Spijkenisse

Inzamelingsactie voor de mishandelde Tommy: 'Tranen rolden over onze wangen'

Weglopen is beter

Volgens Weenink is weglopen het beste dat je kunt doen als je in zo’n gevecht verzeild dreigt te raken. "Als je slachtoffer wordt van zo’n vechtpartij, moet je je actief tot neutrale toeschouwers wenden.

"Jongens, help!" roepen kan bijvoorbeeld werken. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want dat gaat natuurlijk in tegen een code van eer en jezelf kunnen redden."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`