Achtergrond

Stint: verdraaide de minister de waarheid bewust?

31 oktober 2018 13:10 Aangepast: 31 oktober 2018 13:52
Beeld © ANP

Liegen is een heel zware beschuldiging. Juristen zeggen het niet vaak, en als ze het doen, zeggen ze het vaak heel omfloerst. In de rechtszaak over het van de weg halen van de stint, wordt het nu snoeihard ingebracht. Jurist Werner van Bentem beschuldigt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en de advocaat van de Staat (Landsadvocaat) vandaag van het 'misleiden' van de rechter, door onjuiste informatie te hebben gegeven over het besluit de stint van de weg te halen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Minister Van Nieuwenhuizen misleidt rechter over verbod stint'

Iedere jurist, politicus en bestuurder, snapt dat dit een explosieve beschuldiging is, in een gevoelige zaak: in de nasleep van het drama in Oss met een stint, waarbij 4 kinderen om het leven kwamen. Maar volgens Van Bentem heeft de Staat de rechtbank ‘willens en wetens onjuist geïnformeerd’ in het kort geding, dat 18 oktober door de rechtbank Midden-Nederland werd behandeld. Hij vraagt daarom ‘heropening’ van het onderzoek, omdat de uitgangspunten van ‘fair play’ en van behoorlijk bestuur worden geschaad door het moedwillig achterhouden van informatie.

Uit voorzorg van de weg

Het draait allemaal om de vraag of minister Cora van Nieuwenhuizen (IenW) juridisch gezien de stint uit 'voorzorg', vanwege 'potentiële veiligheidsrisico's' van de weg mocht halen. Van Bentem spande namens een kinderopvang uit Almere een kort geding aan tegen de minister, omdat dat besluit volgens hem niet zorgvuldig onderbouwd is.

Het gaat niet om de vraag of de stint wel of niet veilig is. Er is ook nog geen duidelijkheid over de vraag of eventuele mankementen aan de stint tot het ongeluk is Oss hebben geleid. Daarvoor is geen bewijs. Juridisch is het de vraag of het ministerie voldoende grond heeft om de stint op basis van bestaande wet- en regelgeving van de weg te halen.

De minister heeft tegen de Tweede Kamer gezegd dat de fabrikant van de stint 'altijd alle veranderingen' aan de elektronische bolderkar bij het ministerie had moeten melden, waaronder de zwaardere elektromotor in 2014. Omdat de Landsadvocaat weet dat de wetgeving van het ministerie van IenW dit juist níet goed heeft geregeld, stond dit niet in het verweerschrift (.pdf) dat namens de minister werd ingediend bij de rechtbank. Het ministerie heeft onder meer dit verweerschrift achtergehouden voor de Tweede Kamer.

Minister Cora van Nieuwenhuizen. Minister Cora van Nieuwenhuizen.

RTL Nieuws onthulde maandag een briefwisseling (.pdf) tussen het ministerie en een andere fabrikant van een ‘bijzondere bromfiets’. Daaruit blijkt dat zeker niet alle wijzigingen gemeld hoeven te worden, en dat het ministerie er geen overleg over wilde. Uit de reconstructie blijkt verder dat het ministerie in 2011, toen de stint de weg op ging, zelf exact wist dat er minder toezicht en controle zou zijn, en dat er geen meldingsplicht voor veranderingen was. De Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) waarschuwde daarvoor; het ministerie wist dit (.pdf), maar zette toch door. Deze informatie was de rechter niet bekend, toen op 18 oktober het kort geding in Utrecht werd behandeld. Het ministerie wist dit wel.

Nieuwe feiten

Van Bentem zegt dat dit nieuwe feiten zijn, die minister en staat doelbewust hebben achtergehouden voor de rechter. De jurist meent dat de minister eigen falen bij de wet-en regelgeving en toezicht verdoezelt. Die voelde de landsadvocaat tijdens de zitting flink aan de tand of het aanbrengen van een zwaardere elektromotor in de stint in 2014 voor de minister nu wel of geen reden was om de stint te schorsen, omdat het plaatsen van een nieuwe motor uitdrukkelijk wel in het schorsingsbesluit staat. De landsadvocaat suggereerde toen van wel, blijkt uit het transcript van het kort geding (.pdf). 

"Als...als  zodanig niet. Uh. Zal ik maar zeggen. Het is een van de, nou ja ik zou bijna zeggen overwegingen of constateringen die daaraan ten grondslag is gelegd. Uhm.. maar ja, daarvan is uhm, uh. Feit is dat op 14 november 2011 de de stint is toegelaten. Uhm. Dat de minister van opvatting is, dat als je daarna uh de stint wijzigt, uh, dat je dat,  moet melden. Nou dat is niet gebeurd."

 Jurist Werner van Bentem Jurist Werner van Bentem

RTL Nieuws heeft gisteravond en vanochtend vroeg een reeks vragen over deze kwestie voorgelegd aan het ministerie en de landsadvocaat (.pdf). Zij willen ondanks de ernst niet inhoudelijk reageren op de beschuldiging dat informatie is achtergehouden: "We geven geen commentaar op de gewisselde informatie in een lopende rechtszaak. Het gaat bij de vragen van RTL Nieuws over de interpretatie van het juridisch kader. Het oordeel daarover is aan de rechter." Verder herhaalt het ministerie de eerdere standpunten.

Morgen uitspraak rechter

Of de rechtbank in zal gaan op het verzoek van Van Bentem weten we morgen pas. Om 13.00 uur doet de rechtbank uitspraak. Tot dusver gingen experts er van uit dat het besluit van de minister wel overeind zou blijven, omdat veiligheid voor alles gaat. Maar de nieuwe informatie kan dat veranderen. Wim Voermans, hoogleraar uit Leiden: "Het komt erop neer dat er strategisch is geïnformeerd. Echt liegen, dat is moeilijk vast te stellen. Maar hier is best een boel aan de hand en de rechter zal zeker vragen hebben over hoe er informatie is gedeeld."

Elbert de Jong, hoofddocent aansprakelijkheidsrecht en verantwoordelijkheid van de Universiteit Utrecht: "Een advocaat heeft een waarheidsplicht, althans zeker niet liegen – zeker de advocaat van de Staat. De rechter zal moeten bepalen: is dit nou een feitelijke onjuistheid, of een juridische opvatting?"

Draai van 180 graden

Kamerleden reageren scherp op de nieuwe ontwikkelingen. Suzanne Kröger (GroenLinks) hekelt de rol van alle betrokken overheidsdiensten inzake de stint: "Er spelen heel veel vragen over de rol van deze diensten en of de informatie die met de Kamer en de rechter is gedeeld correct en volledig is. De minister is verantwoordelijk voor al die diensten en moet de Kamer altijd volledig informeren."

Morgenavond is het debat met minister Van Nieuwenhuizen. Volgens SP-Kamerlid Cem Jacin heeft het ministerie pas na het drama in Oss ingezien hoe de overheid faalde in het toezicht en is er toen 'een draai van 180 graden' gemaakt door te zeggen dat de fabrikant veranderingen gemeld moesten worden: "Een opzichtige poging om het gebrek aan regie weg te poetsen."

In het debat met de Tweede Kamer speelt nog een venijnige kwestie. Uit de reconstructie van RTL Nieuws op maandag bleek dat de top van het ministerie en de inspectie wisten dat een proces-verbaal over incidenten met een stint in Amsterdam niet deugde. Het betrokken kinderdagverblijf vond een proces-verbaal daarover niet kloppen, en liet dat zondag 30 september, weten aan de top van de inspectie. Ook het ministerie is daar die avond over geïnformeerd. Toch werd een dag later besloten de stint mede op basis van deze foute informatie, van de weg te halen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Een giftige cocktail: vier dode kinderen, paniek en House of Cards

RTL Nieuws / Pieter Klein / Yoeri Vugts
`