Collectieve rouw

Pijn Oss door iedereen gevoeld: 'Het had ook jouw kind kunnen zijn'

21 september 2018 18:37 Aangepast: 22 september 2018 22:31
Bij de spoorwegovergang in Oss zijn bloemen neergelegd.

Foto’s van kaarsen, gedichten over verdriet, mensen die hun kinderen een extra knuffel geven of bloemen neerleggen op de plek van het ongeluk. Het drama in Oss hakt erin. Heel Nederland lijkt mee te rouwen. Hoe ontstaat zoiets? En wat vinden ouders van omgekomen kinderen van het collectieve medeleven?

'Je zegt je kinderen gedag, knuffelt ze nog vol vertrouwen. En dan ineens wordt een gewone dag, een leven lang diep rouwen.'

Zomaar een gedichtje dat gisteren het wereldwijde web op werd gestuurd. Nederland is in rouw. En dat laten velen zien met tekstjes, foto's van hun eigen kinderen, van brandende kaarsen. "Het nieuws over Oss heeft ons rechtstreeks in ons hart geraakt", zegt Leoniek van der Maarel, rouwtherapeut. "Iedereen voelt de pijn."

Kwetsbaar

Dat komt volgens haar door een paar dingen. "Allereerst zijn kinderen zó kwetsbaar. Ik hoorde gisteren een man op tv zeggen: 'Ze hadden nog helemaal niets meegemaakt'. Als zoiets met een bejaarde gebeurt, is dat óók vreselijk, maar dan ligt het wel meer in de lijn der leven", legt Van der Maarel uit.

Ten tweede is de willekeurigheid van het ongeval een reden dat Nederland in shock is ."Als iemand ziek wordt, dan is dat ook verdriet, maar dan is dat toch een ander soort pech dan zo'n ongeluk dat in een klein hoekje zit. Bij zoiets besef je meer: het had ook jóuw kind of neefje of nichtje kunnen zijn. Dat maakt dat we het op onszelf gaan betrekken."

Bovendien willen we in verdrietige situaties iets dóén: dat zit in onze aard, stelt de rouwtherapeut. "We kijken niet graag toe, we willen niet machteloos zijn en we willen graag zin geven aan zoiets verdrietigs." En dus willen we ons gevoel uiten, onze kinderen vasthouden, een pan soep brengen, een kaartje sturen. "Als je iemand kent, dan doe je dat. Maar we kunnen natuurlijk niet allemaal bij de ouders op de stoep gaan staan."

Lees door onder plaatje

Andermans verdriet

Daarom gaan we zelf op zoek naar andere manieren om dat te doen. "Dat wordt nog groter doordat we het kunnen delen online", stelt de rouwtherapeut. "Vroeger ontstond een stille tocht spontaan, ik zag dat er voor het drama in Oss een tocht wordt georganiseerd. Zoiets hoort dus nu gewoon bij onze rituelen."

Doordat we ons verdriet op Facebook plaatsen, bereiken onze berichtjes ook de ouders en andere nabestaanden van de slachtoffers. Van der Maarel betwijfelt of alle ouders al die aandacht op prijs stellen. "Ik begeleid nu al twintig jaar gezinnen die dit soort dingen meemaken. Ouders reageren heel wisselend op nationale – of regionale – rouw. Sommigen halen er steun en kracht uit. Anderen vinden het verschrikkelijk dat de rouw om hun kind ineens van iedereen is. Die hebben zoiets van: het is míjn rouw, want míjn kind is dood. Ze vinden het niet fijn dat anderen ermee aan de haal gaan en willen niet elke keer op Facebook geconfronteerd worden met hun pijn."

Al die aandacht kan dus verkeerd vallen, stelt de rouwtherapeut. "Dat is afhankelijk van de situatie, de persoon maar ook het tijdstip. Het kan zijn dat het nu als heel prettig wordt ervaren, maar als mensen over precies een jaar weer bloemen gaan leggen, kunnen mensen denken: dit verdriet hoort bij ons, niet bij mensen die ons niet kennen."

Medeleven of rouw? 

Van der Maarel wil mensen adviseren: kijk uit met het woord 'rouw'. "Eigenlijk heb je te maken met rouw op twee niveaus: je hebt de rouw van de ouders, ooms, tantes, grootouders, vriendjes, de school, sportclub. En je hebt rouw van álle mensen daaromheen. Eigenlijk is het meer medeleven dan rouw. Want rouw om iemand die je kent en die je moet missen gaat veel dieper dan dat."

Rouw is persoonlijk, stelt Van der Maarel. "Dat moeten we niet te algemeen maken." Toch kun je het niet tegengaan. "Mensen willen iets doen tegen verdriet dat ons allemaal zou kunnen treffen. Dat zijn vaak niet de mensen die naar de begrafenis gaan, maar de mensen eromheen."

Lastige spagaat

Van der Maarel zou de burgemeester van Oss willen adviseren om contact te houden met de familie van de kinderen – als dat al niet gebeurt. "Zo'n burgemeester zit ook in een spagaat. Er zijn intens verdrietige families, maar er is ook een verdrietige gemeenschap."

Haar tip: maak het bespreekbaar. Vraag de families hoe zij tegen zoiets als een stille tocht kijken. Al vraagt ze ook af of naasten na zoiets vreselijks meekrijgen hoe het land meeleeft. "Zij zitten nog in een verschrikkelijke bubbel. Het zal later misschien allemaal wat meer binnensijpelen, maar nu nog niet."

Wist je dat wij ook een app hebben?
Daarmee heb je al het nieuws binnen handbereik. Download 'm hier.

Playstore Appstore

`