Nederland

De acht opvallendste bevindingen van het Stapel-onderzoek

28 november 2012 18:06 Aangepast: 10 september 2017 12:51

Tegen collega's in Tilburg zei hij dat hij een onderzoek in Groningen zou verrichten, in Groningen zei hij dat het in Tilburg kon, maar ondertussen verzon Diederik Stapel zelf de resultaten van zijn onderzoeken. Deze en zeven andere opzienbarende bevindingen van onderzoekers naar deze fraude.

Wetenschapper Diederik Stapel maakte zich schuldig aan grootscheepse fraude. Vandaag werden resultaten van het definitieve onderzoek naar zijn handel en wandel gepresenteerd. Drie commissies concludeerden dat ook Stapels collega's fouten maakten.

Uit het rapport van de commissies blijkt hoe groot en inventief de fraude was en wat hij deed om te zorgen dat hij niet betrapt werd. Wij hebben de acht opvallendste bevindingen uit het rapport op een rij gezet.

1. Stapel verzon zijn resultaten zelf

Een door Stapel gehanteerde vorm van fraude was het zelf invullen van vragenlijsten, om zo de gewenste resultaten uit zijn onderzoeken te krijgen. "Na uitvoerige discussies met de coauteur(s) werden stimuli en vragenlijsten ontwikkeld. (...) Het uiteindelijke afnemen van de vragenlijsten vond echter niet plaats. De heer Stapel creëerde in die gevallen zelf de datasets."

2. Stapel gaf les in wetenschapsethiek

Opvallend genoeg gaf Diederik Stapel zelf les in het vak Wetenschapsethiek. Hij moest dus aan studenten uitleggen hoe je op een integere manier onderzoek doet, terwijl hij er ondertussen zelf op los aan het frauderen was.

3. 'Deze oude data had ik nog liggen'

De zelfverzonnen data gebruikte Stapel niet alleen voor zijn eigen onderzoek. Hij benaderde ook collega-wetenschappers met de smoes dat hij oude onderzoeksresultaten "al lange tijd had liggen, en met de vraag of zij het onderzoek wilden analyseren en opschrijven."

4. 'Dat onderzoek doe ik wel in Groningen'

Stapel werkte tegelijkertijd op universiteiten in Tilburg en in Groningen. Dat gebruikte hij om zijn fraude te verbloemen. Hij zei dan tegen zijn Tilburgse collega's dat hij onderzoek in Groningen zou uitvoeren, en in Groningen vertelde hij dat hij het onderzoek in Tilburg zou laten doen. Ondertussen verzon hij de resultaten van het onderzoek zelf.

5. Slechte resultaten uitgummen

Stapel maakte niet alleen gebruik van verzonnen resultaten. Zo liet hij onderzoek uitvoeren door student-assistenten. Maar als die resultaten hem niet bevielen, wijzigde hij zelf de resultaten voordat hij de bevindingen doorstuurde aan zijn collega's.

6. Machtsmisbruik van 'Golden Boy'

Stapel nam volgens de commissie een 'aanzienlijke machtspositie' in op de universiteiten waar hij werkte. Op de Universiteit van Amsterdam had hij de reputatie van 'Golden Boy'. Het blijkt "dat de heer Stapel niet aarzelde zijn macht, prestige en charisma in te zetten om fraudeontdekking te voorkomen."

7. Opvallend grote effecten

De commissies wijzen erop dat als resultaten van experimenten te mooi lijken om waar te zijn, dat vaak ook het geval is. Volgens de commissie kwam het 'veelvuldig' voor dat de resultaten van Stapel net iets té perfect waren, de effecten waren "groter dan men doorgaans aantreft in reële niet gemanipuleerde data".

8. 'Ik dacht dat ik studenten hielp'

Diederik Stapel zei in een gesprek met een onderzoekscommissie zelf dat "hij ervan overtuigd was zijn promovendi te helpen" door de data te vervalsen. Stapel had dus naar eigen zeggen helemaal niet door hoe desastreus de gevolgen van zijn vervalsingen zouden zijn. "De paradox 'helpen door vervalsen' is hem pas later duidelijk geworden", aldus het rapport.

Eindrapport Stapel-fraude:

Het hele rapport van de onderzoekscommissies is hier te bekijken.

Stapel: ik voel verdriet, schaamte en zelfverwijtCollega's frauderende professor Stapel ook fout

RTLNieuws.nl
`