Liveblog: Rijtoer en troonrede

7 weetjes: waar komt die hoedjestraditie vandaan?

16 september 2014 06:20 Aangepast: 16 september 2014 13:11
Beeld © ANP

Het is 200 jaar geleden dat Nederland voor het eerst Prinsjesdag vierde. Maar hoe is die dag ontstaan? En waarom heet het Prinsjesdag? Die hoedjes, waren die er altijd al bij?

1. Waarom heet het eigenlijk Prinsjesdag?
In de 17de en 18de eeuw werd Prinsjesdag gebruikt voor de viering van de verjaardagen van de prinsen van oranje. Prinsjesdag was dus een soort Koninginnedag (nu weer Koningsdag). Gaandeweg werden meer festiviteiten rond het Koninklijk Huis 'Prinsjesdag' genoemd. Zo ook de dag waarop de koning de zitting van de Staten-Generaal opende. De zonen van Willem van Oranje waren hier aanvankelijk ook bij aanwezig. Dat kan een reden zijn geweest voor de naam.

ZIE OOK: Prinsjesdag 2014: wat gaat er allemaal gebeuren?

2. Sinds wanneer is het zoals het nu is?
Prinsjesdag was tot 1983 de opening van de zitting van de Staten-Generaal. Over het algemeen werd dan ook een troonrede voorgelezen. Die was de ene keer iets korter dan de andere. Door de grondwetswijziging van 1983 is de staatsrechtelijke betekenis van Prinsjesdag veranderd. De jaarlijkse opening kwam te vervallen en in plaats daarvan werd op de derde dinsdag van september het uitspreken van de troonrede opgenomen in de Grondwet, naast het aanbieden van de 'algemene begrotingswetten'.

3. Heeft de troon van de koning altijd in de Ridderzaal gestaan?
Nee. Tot 1904 stond die in de Tweede Kamer, waar ook Prinsjesdag werd gehouden. Koningin Emma wilde Prinsjesdag graag verplaatsen naar de Ridderzaal. Dat gebeurde in 1904. De troon is toen ook daarheen verplaatst. Er is een tijdlang gedoe geweest over de plek van de troon, maar in 1917 kreeg die de plek waar hij nu nog steeds staat. Hij heeft recht tegenover de ingang gestaan, zodat de koningin meteen zichtbaar was, maar ook aan de lange zijde, naast de voorzitter. Emma vond die laatste opstelling niet fijn, omdat ze moeilijk te verstaan was. Daarom werd de troon weer recht tegenover de ingang geplaatst.

4. Was de Gouden Koets er ook altijd bij?
De Gouden Koets is geschonken door de Amsterdamse bevolking in 1898. Wilhelmina is er niet direct mee gaan rijden. Na de Eerste Wereldoorlog was Prinsjesdag soberder en werden auto's ingezet. Ook gaf Wilhelmina de voorkeur aan de zogeheten Glazen Koets.

Thumbnail

5. Is er een kledingvoorschrift? 
Vroeger kwamen ministers, Raad van State en leden van de Staten-Generaal in een eigen ambtskostuum naar Prinsjesdag. Deze gewoonte verdween, omdat er steeds meer vrouwen kwamen. Die beschikten niet over een ambtskostuum. Dat kon dus ook niet langer worden voorgeschreven. Mooie kleding blijft wel altijd een ding op Prinsjesdag, hoewel er ook weleens een spijkerbroek is gesignaleerd.

6. En die hoedjes, wie heeft dat bedacht?
Rond de jaren 50 was er al een groot aantal vrouwen aanwezig bij Prinsjesdag. In 1977 was het Erica Terpstra die bij die gelegenheid voor het eerst een hoedje droeg. Naar eigen zeggen als eerbetoon aan de koningin, en omdat ze gewend was een hoed te dragen tijdens feestelijke gelegenheden in haar studietijd in Leiden. Ze zette daarmee een trend. Inmiddels is het zo ingeburgerd, dat Prinsjesdag onlosmakelijk verbonden is met de hoedjesparade.

7. Hoe is die andere traditie, het 'driewerf hoera', ontstaan?
Deze traditie stamt uit 1897, toen de destijds 17-jarige Wilhelmina koningin Emma vergezelde. Toen ze langs het oudste Kamerlid Donner liep, klonk spontaan het driewerf hoera. Dat is zo gebleven.

RTL Nieuws
`