Paspoortfraude Oost-Europeanen

Alarm over paspoortfraude: waar gaat het mis?

03 november 2014 17:28 Aangepast: 08 januari 2015 01:23
Beeld © ANP

Oost-Europeanen kunnen moeiteloos meerdere paspoorten aanvragen in eigen land. Daarmee kunnen ze in Nederland fraude plegen, zoals toeslagen aanvragen. Hoe is dat mogelijk? Researchverslaggever Siebe Sietsma beantwoordt vijf vragen.

1. Waar gaat het mis?
Hier in Nederland. EU-burgers kunnen zich hier vrij vestigen, maar we zijn vergeten om afspraken te maken over de manier waarop we ze registreren. Als een Pool of Roemeen zich meldt aan het loket, is voor ons de naam het belangrijkste.

ZIE OOK: Nieuwe paspoortfraude door Oost-Europese criminelen

Maar in voormalige Oostbloklanden werkt de administratie juist op basis van een nummer. Een unieke persoonlijke code die mensen krijgen bij hun geboorte en die nooit meer verandert. Dat nummer staat ook in de paspoorten uit die landen, maar in Nederland kijken we daar niet naar. Mensen kunnen in hun thuisland van naam veranderen, en hier in Nederland met hun nieuwe naam een nieuwe identiteit opbouwen. 

2. Lopen die mensen dan met meerdere paspoorten rond?
Nee, bij een naamsverandering wordt een oud paspoort in het thuisland ingenomen. Maar daarvan gaat natuurlijk geen bericht naar Nederland. Als je met je oude paspoort een toeslag hebt aangevraagd blijft die gewoon doorlopen. Je Burger Service Nummer (BSN) blijft ook geldig, net zoals bijvoorbeeld een creditcard. Met je nieuwe naam en nieuwe paspoort kun je vervolgens weer gebruik maken van nieuwe voorzieningen.

3. Hoe kunnen de Oost-Europeanen hun naam veranderen?
Bij mijn bezoek aan Roemenië ben ik geschrokken van de schrijnende armoede waar EU-burgers in leven. Volgens politiebronnen is dat een belangrijk motief om hier naar toe te komen en te pakken wat er te pakken valt. De wet in die landen maakt het makkelijk om een naam te wijzigen. En het is goedkoop: in Roemenië en Polen kost het maar 10 tot 15 euro. Vergelijk dat eens met de hoge kosten en zware procedure voor het wijzigen van je naam in Nederland.

ZIE OOK: Dit staat er in het politierapport over identiteitsfraude

Toch is het probleem omvangrijker dan alleen Oost-Europeanen. Ook andere EU-burgers wil je kunnen identificeren. Hoe is het nu geregeld met de Italiaan of de Belg die z’n naam wijzigt en zich hier meldt? Ik ben bang dat daar geen oplossing is. We zijn dus weerloos tegen dit soort identiteitsfraude. De politie heeft bij een eerste check al meer dan 49.000 mogelijke gevallen gevonden van deze fraude.

4. Wie moet dit probleem dan oplossen?
In Oost-Europa hebben ze geen probleem met al die naamswijzigingen omdat de persoonlijke code van hun burgers altijd hetzelfde blijft. Dus de bal ligt voorlopig hier, wij draaien ook voor de schade op. Maar eigenlijk is het een probleem van de EU. Want als je vrij verkeer van personen en goederen wilt, dan moet je er ook voor zorgen dat je afspraken maakt over de manier waarop je je burgers registreert. Gebruik je hun naam of hun nummer? Dat is de vraag. Maar voor de lange termijn moet worden gezocht naar een andere methode.

5. Welke dan?
Overheidsdiensten hier moeten eerst maar eens de persoonlijke codes van Oost-Europeanen gaan registreren. Maar er kan natuurlijk een dag komen dat ook die codes gewijzigd worden, of komen te vervallen. Dat is dus geen stevig ankerpunt.

ZIE OOK: Oost-Europese criminelen overspoelen Nederland

De politie lost sommige gevallen van identiteitsfraude op met vingerafdrukken en andere biometrische gegevens. Die gegevens bieden de meest waterdichte oplossing. Maar in Nederland willen we dat niet in een overheidsdatabank vastleggen, laat staan dat we dat aan Brussel toevertrouwen.

De oplossing die de NVVB noemt is een Europees nummer voor alle EU-burgers die ze dan op hun paspoort krijgen. Dat is de meest haalbare methode om dit lek te dichten, denk ik. Maar Brussel kennende, duurt zoiets jaren om door te voeren.

RTL Nieuws
`