Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

10 oktober 2017 15:08

Vrijheid verkrachter Michael P. 'moeilijk uit te leggen'

De 27-jarige Michael P., die is aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij de vermissing van Anne Faber, heeft in 2010 twee meisjes bruut verkracht en kreeg daarvoor 12 jaar cel. Toch kon hij zich de afgelopen tijd vrij bewegen. "Dat is inderdaad lastig uit te leggen", zegt strafrechtdeskundige Theo de Roos. Toch een poging.

Op onze Facebookpagina reageren bezoekers verbaasd op het bericht dat de man die verdacht wordt van betrokkenheid bij de vermissing van Anne Faber, naar het nu lijkt zonder begeleiding naar buiten kon. "M'n oren klapperen bij deze informatie", schrijft een bezoeker, en "Er wordt gegokt met levens alsof het een casino is."

Michael P. zou in 2010 zijn veroordeeld tot 12 jaar gevangenisstraf vanwege het verkrachten van twee meisjes van 16 en 17 jaar in 2010. Dat zou betekenen dat hij pas in 2022 zou vrijkomen.

Maar in Nederland is het zo geregeld dat een veroordeelde slechts twee derde van zijn of haar straf hoeft uit te zitten, en vanaf 18 maanden voor het moment van vrijlating mag beginnen met een resocialisatieproces.

Psychiatrische afdeling

Dat is waarschijnlijk de reden dat Michael P. zeven jaar na zijn veroordeling niet meer in de gevangenis zat, maar op de forensisch psychiatrische afdeling van een kliniek in Den Dolder verbleef. Die kliniek werkt aan 'het versterken van haar patiënten, zodat ze kunnen re-integreren', zo is op hun website te lezen.

De verdachte verbleef op een beveiligde afdeling die is afgesloten met hekken en een aantal gesloten deuren. Sommige patiënten mogen, afhankelijk van hun straf en hoe het met ze gaat, vrij in- en uitlopen. "Hij was waarschijnlijk bezig met een zogeheten detentiefasering, waarbij een gedetineerde wordt voorbereid op die vervroegde vrijlating door hem langzaam steeds meer vrijheid te geven", zegt strafrechtdeskundige Theo de Roos.

'Nooit 100 procent zeker'

Volgens De Roos zullen de mensen die betrokken waren bij het oordeel om de Michael P. te laten resocialiseren, zich zeker verantwoordelijk voelen als blijkt dat hij betrokken is bij de vermissingszaak. "Zo'n besluit wordt niet zomaar genomen. Een team van psychologen en andere deskundigen maakt een risicoanalyse. Maar je hebt nooit 100 procent zekerheid." 

De Roos begrijpt dat er verontwaardiging is over dit systeem, maar is er toch voorstander van om het zo te houden. "Dit soort incidenten is natuurlijk verschrikkelijk tragisch. Maar afschaffen is geen optie. Want met dit systeem kunnen ze een veroordeelde verplichten om mee te werken aan een behandeling en is er nog een vorm van controle en begeleiding voordat iemand terugkeert in de maatschappij. Als je iemand na een celstraf zomaar de straat opgooit, wordt het een wandelende tijdbom." 

Leven oppakken na celstraf

Het systeem heeft volgens De Roos genoeg positieve kanten en is het volgens hem belangrijk dat gedetineerden aan het eind van hun gevangenisstraf op (on)begeleid verlof kunnen.

"Een resocialisatietraject is bedoeld om een gedetineerde te helpen zijn of haar leven weer op te pakken na een gevangenisstraf. Als je iemand na jaren celstraf weer 'cold turkey' op straat zet, is de kans een stuk groter dat hij of zij opnieuw de fout ingaat."

Regeerakkoord: maximaal 2 jaar eerder vrij

In het regeerakkoord dat zojuist gepresenteerd werd, staat dat het huidige systeem op de schop gaat. "Veroordeelden zullen niet meer automatisch in aanmerking komen om voorwaardelijk in vrijheid te worden gesteld. Daarnaast zal de periode waarin een veroordeelde via een voorwaardelijke invrijheidsstelling kan werken aan zijn resocialisatie worden gehandhaafd op een derde van de opgelegde straf, met een maximum van twee jaar", staat in het regeerakkoord. 

Volgens De Roos is dit niet de oplossing. "Waarschijnlijk gaan rechters rekening houden met deze maatregel, en zullen ze kortere straffen opleggen om dit alsnog recht te trekken."

Eerder uit de cel: hoe zit het eigenlijk?

In Nederland is het zo dat iemand die een celstraf moet uitzitten van langer dan één jaar, in principe wordt vrijgelaten nadat hij of zij twee derde van die straf heeft uitgezeten. Dat heet vervroegde invrijheidsstelling, oftewel VI. 

  • Om de VI uiteindelijk goed te laten verlopen, kan vanaf 18 maanden voordat de gedetineerde vrijkomt, worden begonnen met een zogeheten detentiefasering. De veroordeelde gaat van een gesloten instelling (gevangenis), naar een steeds 'vrijere' instelling. Dit is onderdeel van het resocialisatietraject.
  • Tijdens zo'n traject mag de gedetineerde meestal op begeleid en onbegeleid verlof, om de VI later goed te laten verlopen
  • Meestal zijn er voorwaarden verbonden aan een VI, bijvoorbeeld dat de verdachte geen contact mag hebben of in de buurt mag komen van zijn of haar slachtoffer, een verplichte cursus moet volgen of zich moet laten behandelen in een kliniek.

In sommige gevallen komt een veroordeelde niet in aanmerking voor VI:

  • Als de gevangene zich niet houdt aan de voorwaarden
  • Als er een te groot risico is dat de veroordeelde (ernstige) geweldsmisdrijven zal plegen
  • Als een gevangene zich ernstig heeft misdragen tijdens detentie
  • Als de gevangene een ontsnappingspoging heeft gedaan
  • Of als de gevangene in een tbs-kliniek zit en nog niet klaar is met de behandeling

Systeem niet waterdicht

Het Openbaar Ministerie is verantwoordelijk voor de uitvoering van de straffen, en dus ook de keuze om iemand wel of niet in aanmerking te laten komen voor VI. De directie van de gevangenis of instelling waar iemand verblijft, laat een risicoanalyse maken door een team van deskundigen, en besluit uiteindelijk of iemand wel of niet in aanmerking komt voor VI.

Hoewel in de voorwaarden staat dat een gevangene niet in aanmerking komt voor VI als sprake is van wangedrag of als de gevangene zich niet aan de voorwaarden houdt, komen veroordeelde criminelen daar vaak mee weg. Dat blijkt uit eerder onderzoek van RTL Nieuws. Het gaat om honderden gedetineerden die drugs gebruikten, geweld pleegden of probeerden te ontsnappen, maar toch vervroegd werden vrijgelaten.

Meer op rtlnieuws.nl:

Topnieuws