Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

27 oktober 2017 09:46

'Seksuele intimidatie gebeurt meestal niet door de hoogste baas'

'Seksuele intimidatie gebeurt meestal niet door de hoogste baas'

Seksuele roofdieren: mannen die vrouwen als een prooi zien en jacht op hen maken. Veel mensen kennen die types wel, bijvoorbeeld van werk, sportclub of uit de kroeg. Volgens gedragsbioloog Patrick van Veen is het een bepaald type. "Het is vaak niet het alfamannetje. Dat voelt namelijk een bepaalde verantwoordelijkheid voor de mensen van zijn groep."

Die stroom van verhalen over seksueel grensoverschrijdend gedrag, van intimidatie tot verkrachting, blijft toenemen na het openbaar worden van het gedrag van de Amerikaanse filmproducer Harvey Weinstein. Overal duiken verhalen op van mannen - en in mindere mate vrouwen - die zich niet kunnen gedragen.

Geen verantwoordelijkheid

Gedragsbioloog Van Veen (foto) is niet verbaasd over het grensoverschrijdende gedrag. "We leren al jaren dat andere mensen verantwoordelijk zijn om in te grijpen als er iets gebeurt dat niet door de beugel kan. Dat gaat dan om een autoriteit, zoals een juf of meester op school, de baas op je werk of de agent op straat. Mensen denken dat als er niets gebeurt, dus als dat slechte gedrag niet wordt gecorrigeerd, dat het in orde is."

ZIE OOK: Stop seksuele intimidatie op werk: 'Voor je het weet zit je tot je knieën in het moeras'

Zo leren kinderen al van jongs af aan dat gedrag sociaal geaccepteerd is als de leerkracht niet ingrijpt. "Omdat er een juf of een meester is, hoeven kinderen elkaar onderling niet te verbeteren."

Nooit geleerd

Het ingrijpen op de verkeerde momenten of het afwachten tot iemand anders ingrijpt, gaat later gewoon door. "Het is moeilijk te veranderen, want we hebben het nooit geleerd. Later neemt de manager binnen een bedrijf die rol op zich, of de agent op straat. Mensen aanspreken op verkeerd gedrag hebben we uitbesteed aan anderen." Door die 'afhankelijkheid' van autoriteit voelt niemand zich meer geroepen om anderen te corrigeren. "Die taak ligt immers bij iemand anders."

Een seksueel roofdier is er ook nooit op aangesproken. "En als ze groeien binnen een organisatie of een bedrijf en hun macht neemt toe, dan krijgen ze een gevoel van onschendbaarheid. Ze denken dat grenzen niet voor hen gelden. En het bizarre is natuurlijk ook: hoe hoger je in de hiërarchie komt, hoe minder je wordt gecorrigeerd. De laagste bediende krijgt een draai om zijn oren als hij iets doet wat niet kan. Maar wie hoger in de hiërarchie zit haast nooit."

In persoonlijke ruimte

Er zijn mensen die bewust sociale conventies doorbreken. "Als we tegenover iemand staan, weten we dat een afstand van een armlengte comfortabel is. Dat zie je als je naar mensen kijkt die iets bespreken. Dat is prettig. Als iemand dichterbij komt, zie je dat mensen zich wegdraaien. Je ziet dat sommige personen daar bewust mee spelen en die afstand doorbreken. Die op het bureau van de secretaresse gaan zitten. Die bewust die grens fysiek doorbreken."

Dat gebeurt niet altijd expres. "Er zijn mensen met een stoornis in het autistisch spectrum, die hebben moeite met begrijpen wat persoonlijke ruimte is of wat je wel en niet mag doen. Wat anderen minder prettig vinden. Maar dat kun je hun wel leren."

Subtop

Het is overigens wel een bepaald type, ziet Van Veen.

"Het zijn altijd mensen in de subtop. Het zijn niet vaak de CEO's. Dat komt omdat de alfamannetjes, de sterkste apen en de leider van de apenrots, een bepaalde verantwoordelijkheid voelen voor de veiligheid van de vrouwen. Daar past zulk gedrag niet bij. Dat verantwoordelijkheidsgevoel hebben de mensen in de subtop niet."

Slipje tonen

Grensoverschrijdend gedrag beperkt zich niet tot alleen tot mannen. Ook Van Veen kwam daar achter toen hij lezingen gaf. "Er zat een vrouw op de eerste rij met een rokje aan. Zij toonde mij vrij duidelijk haar ondergoed. Dat was niet per ongeluk. Een collega stond aan de zijkant van het podium en zag dat ook. We hebben ons er erg over verbaasd. Ik was ook geschrokken. Je denkt: wat gebeurt hier in hemelsnaam? Welke kant kijk je op?"

Door alle onthullingen vreest Van Veen wel dat mensen geremder met elkaar omgaan. "Mensen worden zich heel erg bewust van wat ze doen. Ik denk dat dat niet goed is. Dat mensen helemaal niet meer weten hoe ze met elkaar moeten omgaan. Dat je alles moet afstemmen. Het leidt tot verstoorde werkrelaties. Het kan er bijvoorbeeld toe leiden dat mannen en vrouwen, zoals bij de politie waar ze in koppels werken, niet meer met iemand van het andere geslacht willen werken. Dat lijkt me heel erg."

'Joëlle' was het slachtoffer van seksuele intimidatie op de werkvloer:

'Joëlle', niet haar echte naam, was jarenlang het slachtoffer van seksuele intimidatie op de werkvloer. "Je gaat eerst bij jezelf zoeken", vertelt ze. 

Meer op rtlnieuws.nl:

Topnieuws