Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

01 oktober 2015 08:00, in:

Ophef over foto Volkert van der G.

Vijf valkuilen voor Van der Steur in cruciaal debat

Ard van der Steur heeft vandaag het zwaarste debat uit zijn nog korte carrière als minister van Veiligheid en Justitie. Hoe kwam de foto van Fortuyn-moordenaar Volkert van der G. kort na diens vrijlating tot stand? Politiek verslaggever Fons Lambie schetst de valkuilen waarin Van der Steur kan tuimelen.

1. Foute inschatting en eigen overschatting
De pijnlijkste onthulling: Van der Steur wist dat hij een incompleet verhaal in de Tweede Kamer vertelde. Uit zijn eigen tijdlijn blijkt dat hij signalen niet oppikte en met halve informatie naar het vragenuurtje ging. Tot twee keer toe hadden alle alarmbellen moeten rinkelen. Hij werd mondeling bijgepraat door het Openbaar Ministerie, 'summier' en 'met een beperkte focus'. Een lulverhaal, klinkt het in de wandelgangen. Hoe zit dat precies? Waarom vroeg Van der Steur dan niet door? Wie adviseert die man, vragen Kamerleden zich af. 

Helemaal bizar is de waarschuwing van de advocaat van Volkert van der G. De advocaat waarschuwt het OM: vertel het hele verhaal, anders zoek ik de publiciteit. Het Openbaar Ministerie brengt de waarschuwing vóór het vragenuur over aan Van der Steur. Als een advocaat dit zegt, zou op het ministerie een luchtalarm moeten afgaan. In de zaak rondom Cees H., de zogeheten bonnetjesaffaire, werd het ministerie constant ingehaald door informatie van betrokken advocaten. 

Tijdens zijn statement zei Van der Steur dinsdag: "Dat betreur ik." Dat is veel te zuinig, klinkt het in de wandelgangen. Meer spijt, meer excuses: dat wil de Kamer. De minister moet verklaren waarom hij álle alarmbellen negeerde. Van der Steur weet wat hij kan verwachten, want als Kamerlid wist hij feilloos hoe hij een minister onder druk moest zetten.

2. Orde op zaken: geen ontslagen?
Van der Steur trekt geen personele consequenties. Hij ontslaat niemand. Vreemd, vinden Kamerleden. Dat stevige gesprekken op een paar afdelingen worden gevoerd, staat vast, zeggen bronnen. Maar één, twee of drie schuldigen zijn niet aan te wijzen: ontslag zou te ver gaan. Van der Steur hoeft niet publiekelijk de ambtenaren aan de schandpaal te nagelen, maar hij moet wél verder gaan dan deze teksten in zijn brief. Waarschijnlijk doet Van der Steur dat bewust: dan kan hij tijdens het debat nog een toezegging doen.  

3. De rol van Fred Teeven en het gat in de tijdlijn
Met verbazing wordt in Den Haag gekeken naar de rol van oud-staatssecretaris van Justitie Fred Teeven. Die zei de afgelopen week een paar maal: ik wist niet van de foto, maar had het graag geweten. Betrokkenen twijfelen daar sterk aan: toenmalig minister Opstelten wist wél van de foto (en bevestigt dat), maar uitgerekend dossiervreter Teeven zou van niets weten? Hoe zit dat, vragen Kamerleden zich af. Heeft Teeven last van een selectief geheugen? Bij de affaire-Cees H. had Teeven ook al 'onvoldoende herinneringen'. En als Teeven helemaal niets wist, waarom heeft hij na publicatie van de bewuste foto dan niet om opheldering gevraagd aan zijn eigen ministerie? In de tijdlijn staat na de dag van publicatie helemaal niets: geen overleg, geen informatieverzoek. Een fascinerend gat in de tijdlijn, waar de Kamer meer van wil weten.

4. De VVD versus het departement
Ooit was een megaministerie van Veiligheid de droom van de VVD. Daar zouden VVD'ers schitteren met een strenge aanpak. Inmiddels verwijten VVD'ers justitieambtenaren gebrek aan politiek gevoel, waardoor VVD-ministers in de problemen komen. Ambtenaren vinden dat de VVD veel te gemakkelijk naar het departement wijst, want de VVD-bewindslieden laten ook steken vallen. Van der Steur zit in een spagaat: hij moet luisteren naar zijn eigen partij, maar kan niet de ambtenaren op zijn eigen ministerie tegen zich in het harnas jagen. Na het aftreden van minister Opstelten en staatssecretaris Teeven, eerder dit jaar, werd een 'grote schoonmaak' aangekondigd. Dat heeft Van der Steur nog niet aangedurfd. Alleen de hoogste ambtenaar, de secretaris-generaal, is vervangen door een zeer ervaren zwaargewicht, Siebe Riedstra. Nu is het moment om de bezem door de rest van de organisatie te halen, zeggen insiders. Bij de oppositie klinkt de vraag of Van der Steur die uitdaging wel aankan: hij was een degelijk Kamerlid, maar is bestuurlijk onervaren − en zit nu met problemen op een megadepartement. 

5. Het volgende lek
Het is de nachtmerrie van Van der Steur. Hij heeft nu een compleet feitenrelaas gepubliceerd. Met vier verschillende organisaties zijn meningsverschillen en interpretaties dichtgesmeerd met Haagse volzinnen. Maar wat als men iets is vergeten? Als ergens in het megaministerie of de ondersteunende diensten iemand ontevreden is over de uitleg? Zo zou het Openbaar Ministerie vinden dat het ten onrechte de zwarte piet krijgt toegespeeld − dat ging immers alleen over de handhaving van de voorwaarden van Volkert van der G. Met zoveel betrokkenen met verschillende belangen is de top van het ministerie benauwd voor nieuwe feiten en onthullingen.

Tips? Mailen mag altijd.