Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

30 mei 2017 19:49

Van motorblok tot pre-onderhandeling: formatie is ideale voedingsbodem voor jargon

Motorblok, blokkade, comfortzone, 'uit je schaduw stappen' en impasse. Hoe langer de formatie van een nieuwe regering duurt, hoe groter het 'formatiewoordenboek'. Taaldeskundigen houden hun oren gespitst. "Zo'n woord als 'motorblok' hoor je tot vervelens toe."

Rob Tempelaars volgt de formatie met veel interesse. Hij werkt bij het Instituut voor de Nederlandse Taal, en hield in het verleden samen met collega's een 'formatiewoordenboek' bij. Ook nu luistert hij goed naar het taalgebruik van politici. Het opvallendste woord tot nu toe? 'Motorblok', de omschrijving van de combinatie van VVD, CDA en D66.

Aanschuiven bij het motorblok

Het woord is binnen een paar weken volledig ingeburgerd in Den Haag. PvdA-leider Lodewijk Asscher gebruikte het gisteren bijvoorbeeld zo. "Als ze mij vragen om aan te schuiven bij het motorblok, dan bedank ik daarvoor." Vanmiddag kwam Asscher met: "De sfeer zit er lekker in bij het motorblok."

"Je hoort het tot vervelens toe", zegt Tempelaars. Taaldeskundige Wouter van Wingerden vindt het een mooie beeldspraak. "De betekenis is ook dubbel. Voor sommigen partijen, vooral voor VVD, CDA en D66, is het een positieve, krachtige term; zonder motorblok lukt het niet om te rijden. Andere partijen zien het juist als een negatief woord, een gesloten blok."

'Blokkade in de pre-onderhandeling' 

Van Wingerden hoorde de afgelopen weken meer typische formatiewoorden. Denk aan woorden als 'impasse', 'blokkade'. Ook stuitte hij op 'pre-onderhandeling', de omschrijving van de gesprekken tussen D66 en de ChristenUnie.  

Tempelaars vindt het ook mooi om te luisteren naar wat de politici tijdens de formatie juist niet zeggen. Bijvoorbeeld bij de wekelijkse toelichtingen die Edith Schippers als informateur gaf. Ze wilde met die toelichting 'Nederland en de fracties zo veel mogelijk meenemen in het proces'.  

Komisch om te zien

In de praktijk moest Schippers het antwoord op veel vragen schuldig blijven. Tempelaars: "Typisch aan het jargon van politici is dat het wollig is, het niet direct verwoorden van wat je denkt, ook om tactische redenen. Dat zag je zeker bij de verklaringen van de informateur, het is vaak komisch om te zien hoe er geworsteld wordt om eigenlijk niets te zeggen."

Tijdens de formatie neemt het jargongebruik in Den Haag toe, ziet Van Wingerden. Als ze campagne voeren, doen politici erg hun best om zo helder mogelijk te praten; ze moeten de kiezer overhalen. Tijdens de formatie trekken politici zich terug in kleinere clubjes om een regering te vormen en is de kiezer even wat minder in beeld.

Ideale voedingsbodem

De formatietafel is zo een ideale voedingsbodem voor jargon, legt Van Wingerden uit. "Jargon ontstaat altijd in kleinere clubjes. Er speelt hier ook nog mee dat de onderhandelaars het liefst zo min mogelijk kwijt willen over de formatie. Het heeft iets geheimzinnigs." 

Is het eigenlijk erg dat politici in jargon praten? De taaldeskundigen vinden het niet zo'n probleem. Van Wingerden: "De woorden die we nu veel horen, zijn wel typisch Haags, maar ze zijn niet heel ingewikkeld. Het is bijna onvermijdelijk dat er jargon ontstaat, dat zie je bij elke beroepsgroep. "

Meer op rtlnieuws.nl:

Topnieuws