Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

01 mei 2017 13:53

Felle kritiek op plan om DNA uit ziekenhuizen aan justitie te geven

Justitie moet bij ernstige zaken en in uitzonderlijke gevallen gebruik kunnen maken van DNA-materiaal dat in ziekenhuizen ligt opgeslagen. Dat wil demissionair minister Schippers. Advocaten en privacywaakhonden zijn woest. "Dit is de moeder van alle slechte wetsvoorstellen."

In ziekenhuizen liggen enorme hoeveelheden DNA-materiaal van patiënten. Denk alleen al maar eens aan alle bloedtesten die elke dag uitgevoerd worden. En dat telt behoorlijk op. In 2009 ging het volgens schattingen om de gegevens van 14 miljoen Nederlanders. Hoe dat materiaal wordt opgeslagen en wie dat mag bekijken, is op dit moment niet duidelijk genoeg geregeld, vindt minister Schippers. 

Politiek Den Haag is al lang met het voorstel bezig. In 2011 werd aangekondigd dat het kabinet bezig was met een voorstel over het bewaren van DNA-materiaal in ziekenhuizen. In 2015 liet de minister weten dat er nog altijd aan het voorstel gewerkt werd. Afgelopen week is een concept van het voorstel gepresenteerd. Onderdeel daarvan is dat justitie in uitzonderlijke gevallen gebruik kan maken van het opgeslagen DNA-materiaal. 

De voorwaarden: alleen in ernstige zaken

Het afgeven van DNA-materiaal aan justitie uit ziekenhuizen zou alleen in ernstige zaken mogen. Denk aan verkrachting, doodslag, moord, terrorisme en kindermisbruik. Daar zijn wel voorwaarden aan gesteld. Het gaat om mensen die concreet verdacht worden. Het mag pas als er toestemming is gegeven door een rechter. Ook kan het alleen als het materiaal niet bij de persoon zelf afgenomen kan worden omdat deze vermist, voortvluchtig, of overleden en begraven of gecremeerd is. Justitie verwacht dat het om een paar gevallen per jaar gaat. 

Felle kritiek

De Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten is fel tegen het voorstel. "Dit is de moeder van alle slechte wetsvoorstellen," zegt voorzitter Jeroen Soeteman. Hij vreest dat de minister op deze manier de deur openzet voor het grootschalig gebruik van DNA van patiënten. "De overheid is keer op keer onbetrouwbaar gebleken als het gaat om het opslaan van DNA. Als een verdachte wordt vrijgesproken, moet DNA vernietigd wordt. Dat is heel vaak niet gebeurd en dan wordt het materiaal toch gebruikt. Het risico is veel te groot dat het nu weer fout gaat."

Soeteman wil benadrukken dat deze wet ook kwalijk kan zijn voor mensen die niets fout hebben gedaan. "Het is een veel te zwaar middel. Je weet niet wat er over tien jaar uit DNA te halen is. Straks wil je bij de overheid gaan werken en kijken ze even in de DNA-databank of ze jou wel willen hebben." 

'Vertrouwen in de zorg geschaad'

Artsenfederatie KNMG bestudeert het plan nog, maar laat nu al weten al het vindt dat justitie geen toegang moet krijgen tot weefsel dat opgeslagen is voor wetenschappelijk onderzoek of zorg, nu niet en in de toekomst niet. 

Ook de Privacybarometer heeft felle kritiek. Het plan zou ervoor kunnen zorgen dat het vertrouwen in de zorg geschaad wordt. Ook vindt de Privacybarometer dat 'op geen enkele manier' wordt toegelicht waarom dit middel noodzakelijk is. 

Kritische reacties in Kamer

Ook in de Tweede Kamer wordt kritisch gereageerd. PvdA-Kamerlid Henk Nijboer vindt het een slecht voorstel. "Niet laten grasduinen in medische gegevens," meldt hij op Twitter. Kamerleden van GroenLinks, D66, SP en PVV willen voordat ze hun reactie op het plan geven eerst de definitieve details weten, maar ze staan op voorhand niet te juichen. 

Het CDA ziet het wetsvoorstel juist wel positief tegemoet. "Het regelt een aantal zaken op het gebied van beheer van DNA-materiaal die nu niet geregeld zijn. Het kan ook nodig zijn dat materiaal wordt gebruikt voor de opsporing van zware criminelen. Maar wij kijken wel goed naar de voorwaarden waaronder dat gebeurt", meldt een woordvoerder.

Dit gaat nog wel even duren

Het is nog niet duidelijk wanneer de Tweede Kamer het uiteindelijke voorstel zal behandelen. Wel is duidelijk dat dit nog een flinke tijd zal duren. Schippers geeft belanghebbenden, denk bijvoorbeeld aan artsenverenigingen en privacywaakhonden, tot 23 juni de tijd om te reageren om het concept-voorstel. Een woordvoerder van Schippers benadrukt dus ook dat het op dit moment nog gaat om een concept. "Het is een stuk waarop iedereen kan en mag reageren. Deze reacties worden verwerkt, daarna neemt de minister een besluit."

Vervolgens moet de Raad van State, het belangrijkste adviesorgaan van de regering, het voorstel beoordelen. Het zal uiteindelijk aan een nieuw kabinet zijn om de wet door de Tweede Kamer te loodsen. 

Topnieuws