Politiek

Hoe kosten Groene Draeck worden verstopt

12 oktober 2015 16:30 Aangepast: 12 oktober 2015 18:23
Beeld © ANP

Politiek commentator Frits Wester vermoedt dat we rond de kosten van de Groene Draeck 'gepiepeld worden'. "Het is niet het grootste nieuws. Maar het is zo typerend en kenmerkend als het gaat om de manier waarop het Koningshuis kosten en declaraties verstopt en bij ons, de belastingbetaler, neerlegt."

Thumbnail

Ik heb het dan over de Groene Draeck. Woensdag wordt de begroting van de Koning behandeld in de Tweede Kamer. Het zal dan ongetwijfeld weer gaan over de buitensporige onderhoudskosten van de Lemsteraak van (nu) prinses Beatrix. Het schip dat haar namens de Nederlandse bevolking in 1957 werd geschonken.

Op mijn bureau ligt een boek over het schip. Prachtig beschrijft het de bouw en de aanbieding. Mooie oude plaatjes. Met een voorwoord van de toenmalige voorzitter van het comité Varend Nederland. Hij beschrijft daarin waarom voor dit type platbodem is gekozen. Vooral deze zin is leuk: "Teneinde het onderhoud niet te bezwarend te maken, werd besloten tot een stalen schip." Dat was toen, nu weten we wel beter.

Voor tonnen verspijkerd
Wij maakten de eerste verhalen over het onderhoud in 2008. Gewoon uit verbazing. Het schip dat voor kapitalen op de Marinewerf in Den Helder wordt onderhouden. We vroegen de onderhoudsstaten op, legden die voor aan scheepsbouwers die zeiden het makkelijk voor de helft te kunnen doen, terwijl de Kamer zich afvroeg of het nu werkelijk zo moest.

Inmiddels zijn we zeven jaar verder. Oké, (toen nog koningin) Beatrix gaf onder al die druk toe om het hele grote onderhoud zelf te betalen. Tweemaal 163.000 euro. Dacht iedereen toen dat ze dat grote onderhoud voortaan altijd zelf zou betalen, nu blijkt dat eenmalig te zijn geweest. Alles bij elkaar is er sinds 2010 zo'n 8 ton aan verspijkerd. Waaronder, na dat zelf betaalde 'grote onderhoud', toch weer 223.000 euro aan eerder verzwegen meerkosten in de jaren daarna. Hoe is het mogelijk, na zo’n  grondige opknapbeurt?

Alles bij elkaar heb je er ook een hele mooie nieuwe voor, maar dat terzijde. We kennen de verhalen inmiddels wel. Wat mij wel blijft verbazen, is de vraag waarom het Koninklijk Huis, prinses Beatrix en koning Willem-Alexander dit gedoe maar over zichzelf blijven afroepen. Alles zelf betalen zou ze een hoop gedoe en gezeur besparen. Komende jaren wordt er jaarlijks 90.000 euro voor begroot. Ik ken veel mensen met een dergelijke, een vaak nog veel mooiere, Lemsteraak die dit bedrag aan jaarlijks onderhoud bij lange na niet kwijt zijn. Maar goed als geld geen rol speelt, is de sky de limit.

Wie is eigenaar?
Genoeg even over de absurde bedragen. Andere vraag die rijst, is waarom er zo vreemd wordt geschoven met de kosten en het eigenaarschap van het schip. Het ging altijd over de Groene Draeck als privéjacht van eerst prinses, toen koningin en nu weer prinses Beatrix. Destijds werden de onderhoudskosten gedragen door het ministerie van Defensie. Na alle publicaties een aantal jaren terug werd dat de begroting van de Koning. Nu schrijft de premier aan de Kamer dat 'deze kosten niet meer kunnen worden gezien als functioneel voor de huidige koning'. Het gevolg: kosten weer terug bij Defensie. Snap ik allemaal nog wel.

Maar wat blijkt: de Groene Draeck blijkt sinds een paar jaar ondergebracht in de Stichting Kroongoederen van het Huis Oranje-Nassau. Het is ons allemaal ontgaan, maar het blijkt stilzwijgend te zijn gebeurd rond de troonswisseling. Deze stichting, met als enige bestuurder de Koning, heeft tot doel, zo lezen we: "Bevorderen dat afstammelingen van Hare Majesteit Koningin Wilhelmina, Prinses van Oranje-Nassau, bij de uitoefening van de koninklijke waardigheid de beschikking hebben over de daartoe nodige of gewenste roerende lichamelijke zaken." Als voorbeelden werden op de site van het Koninklijk Huis zelf altijd genoemd de Gouden Koets, sieraden en servies. En nu ineens staat de Groene Draeck er ook bij. Is die dan toch nodig voor de Koning? Dus wel functioneel?

Het wordt nog gekker als je op dezelfde site leest: "De Gouden Koets is ook geen eigendom van de Koning, maar is ondergebracht in de Stichting Kroongoederen." Als de Groene Draeck daar nu ook in zit, van wie is die dan nog? Is dit antwoord te vinden in de Memorie van Antwoord van 22 november 2013? Daarin staat: "Alle vermogensbestanddelen die dienstbaar zijn aan de uitoefening van de koninklijke functie, zijn ondergebracht in stichtingen die verbonden zijn aan het Koninklijk Huis. Het gaat dan om de Stichting Kroongoederen van het Huis Oranje-Nassau, de Stichting Officiële Geschenken van het Huis Oranje-Nassau en de Stichting Koninklijke Geschenken. Ter illustratie: onder de eerstgenoemde stichting vallen bijvoorbeeld de goederen waarvan het gebruik dienstbaar is aan een waardige uitoefening van de koninklijke functie, zoals de Gouden Koets. De vermogensbestanddelen die niet zijn opgenomen in de stichtingen, behoren tot het privévermogen van de Koning."

'Heel gevoelig'
Conclusie: als de Groene Draeck in die stichting zit, behoort het schip dus niet meer tot het privévermogen. Maar van wie is dat schip dan nu? Echt heldere antwoorden heb ik tot nu toe niet gekregen. Alleen teksten als 'het ligt allemaal heel gevoelig'. Betrokkenen gooien de vragen het liefst over de schutting, naar een ander. Sommigen zeggen: "Frits, hij (Willem-Alexander) wil gewoon van dat schip af. Zodra zijn moeder er geen gebruik meer van wil of kan maken, wil hij dat ding kwijt. Daarom deze constructie."

Nou, wie het snapt, mag het zeggen. Feit is dat dit soort constructies en geheimzinnigheid alleen kan met toestemming van de politiek verantwoordelijke: premier Mark Rutte. Hij had ook kunnen zeggen: het is mooi geweest. Deze week behandelt de Tweede Kamer de begroting van de Koning. Dan mag Rutte het vast allemaal nog een keer uitleggen. Tenminste: als hij er zelf nog wijs uit wordt. Iets zegt mij dat we gepiepeld worden.

Wordt vervolgd.

@fritswester

`