Nederland

Linksom of rechtsom: staatshoofd werd gecompenseerd

10 oktober 2016 18:58 Aangepast: 10 oktober 2016 18:58
De koninklijke familie. Beeld © ANP

Onze vorsten worden sinds de jaren 70 gecompenseerd omdat ze belasting moeten betalen over het rendement van hun privévermogen. Het is niet duidelijk hoeveel ze precies hebben gekregen: de begrotingen van het Koninklijk Huis zijn daarvoor te ondoorzichtig. Maar dit is wat we wél weten van de afspraken.

De compensatie voor belastingafdrachten is verweven met de vergoedingen die het staatshoofd jaarlijks ontvangt. Uit archiefdocumenten valt op te maken dat het destijds ging om minstens 150.000 gulden per jaar. Omdat de regelingen nooit wezenlijk zijn veranderd, gelden die nu nog steeds. Omgerekend naar het huidige prijspeil zou het gaan om zo'n 230.000 euro per jaar.

Rekening houdend met inflatie door de jaren heen hebben de Oranjes sinds 1973 minstens zeven miljoen euro aan compensatie ontvangen voor de rendementsbelasting over hun privévermogen. Dat koning Willem-Alexander, zijn moeder en zijn oma zijn gecompenseerd, blijkt uit de documenten. Maar hoeveel het precies was? Dat blijft deels in koninklijke nevelen gehuld. Er zijn twee mogelijkheden.

Optie 1: 10 procent extra

Thumbnail

In de ministerraad werd telkens gesproken over de uitkering en vergoeding voor koningin Juliana. Daaraan werd steeds aan toegevoegd (letterlijke citaten): 'exclusief de 10 procent' en zinnetjes als 'dit alles exclusief de 200.000 gulden (is 10 procent)'.

Die 10 procent wordt door ministers en ambtenaren steeds genoemd in verband met de belastingcompensatie die de Oranjes wilden hebben. In dit geval zou het dus gaan om een bedrag van 200.000 gulden.

Uiteindelijk zou de koningin in 1973 ruim 2,9 miljoen gulden ontvangen aan 'salaris' en onkosten. De belastingcompensatie werd in die 2,9 miljoen gulden weggemoffeld.

Koning Willem-Alexander ontvangt vanaf 2017 in totaal 5,5 miljoen euro. De berekening van de huidige vergoeding aan de koning vloeit rechtstreeks voort uit de afspraken uit 1973. En destijds is dus geregeld dat in die vergoeding aan het staatshoofd ook een bedrag ter compensatie voor belastingafdrachten zou worden verwerkt.

Optie 2: de Prins Bernhard-route

Thumbnail

De archieven die RTL Nieuws heeft ingezien, brengen ook een nogal dwingende prins Bernhard aan het licht. Hij was het die de discussie aanjoeg om compensatie te krijgen voor het afschaffen van vermogensrendementsbelasting over privévermogen van het staatshoofd.

In de ministerraad was de vergoeding aan de koningin een 'hete aardappel'. Er werd een verhitte discussie over gevoerd door ministers en topambtenaren.

Bernhard bracht in die discussie nog een kostenpost naar voren. Door geboortes en doopceremonies maakten de Oranjes soms onverwacht hoge kosten. Volgens Bernhard kwam dat neer op zo’n 150.000 gulden. En dat is ongeveer het bedrag dat het staatshoofd aan belasting moest gaan betalen toen de belastingvrijstellingen grotendeels werden afgeschaft, concludeerden ambtenaren destijds.

In 'notitie 1096, 28 april 1970' staat dat de minister-president en de minister van Financiën overeenkwamen om de 150.000 gulden aan incidentele kosten te vergoeden. In de notitie voegt een topambtenaar toe: "Een belangrijk element vormde dat op deze wijze in de belastingsfeer geen faciliteiten zouden worden geclaimd."

In gewonemensentaal staat daar: de Oranjes kregen 150.000 gulden extra om van de discussie over belastingcompensatie af te zijn. Deze kostenpost voor zogenaamde 'incidentele kosten' werd door het kabinet wel aan de Tweede Kamer gemeld. Maar er werd niet verteld dat het met belastingcompensatie te maken had.

'Ten laste van de staat'

De minister van Financiën in die tijd ergerde zich ook aan deze oplossing. "Alle kosten die zijn verbonden aan de uitoefening van het koningschap komen al de facto ten laste van de staat", concludeerde de minister.

Linksom of rechtsom is de conclusie: toen de koningin belasting moest gaan betalen, werd ze daarvoor rijkelijk gecompenseerd. En die deal is nooit ongedaan gemaakt. Koning Willem Alexander profiteert er op dit moment ook nog van.

Meer op rtlnieuws.nl:

RTL Nieuws / Roel Geeraedts

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`