Politiek

De kwestie Moorlag is een politieke puinhoop geworden voor de PvdA

06 januari 2018 15:10 Aangepast: 14 januari 2018 18:00
William Moorlag in de Tweede Kamer. (anp) Beeld © ANP

PvdA-Kamerlid William Moorlag gaat met veel tegenzin praten met de onafhankelijke onderzoekcommissie die zijn handelswijze gaat beoordelen. Volgens bronnen heeft Moorlag het gevoel dat hij geen eerlijke kans krijgt en dat zijn vonnis al is getekend. 'Onrechtvaardig dit' en 'zeer schadelijk voor de PvdA', vinden critici.

PvdA-Kamerlid William Moorlag (57) staat voor een duivels dilemma. Hij wil aanblijven als Kamerlid en is daardoor min of meer verplicht mee te doen aan een onafhankelijk onderzoek naar zijn handelen waar hij zelf op aandrong. Maar volgens ingewijden heeft Moorlag het gevoel dat hij door mee te werken zijn eigen graf graaft. Bronnen melden aan RTL Nieuws dat onderzoek naar Moorlag 'sturend' is en dat het Kamerlid zich er 'allesbehalve prettig bij voelt omdat hij geen eerlijke kans maakt'.

De centrale vraag die bij het onderzoek voorligt: is zijn positie nog houdbaar? Nee, oordeelde het partijbestuur in december al. De partijvoorzitter heeft al meerdere keren aangedrongen op zijn vertrek.  

Diep in de ellende 

Hoe kwam Moorlag zo diep in de ellende terecht? Het Kamerlid kwam onder vuur te liggen nadat de rechter op 19 december oordeelde dat de sociale werkplaats Alescon, waar Moorlag directeur was, werkte met schijnconstructies. Volgens de rechter heeft Alescon daarmee de wet overtreden. Vakbond FNV, die de zaak aanspande, stelt dat 400 arbeidsgehandicapten gedupeerd zijn. 

De constructie werd door de voorganger van Moorlag ingevoerd. Maar het PvdA-partijbestuur vindt dat Moorlag toch medeverantwoordelijk is.  

Lot al getekend

Dat Moorlag nu wankelt als Kamerlid, is niet iets waar de FNV zich mee bemoeit. "Voor ons staat het belang van de 400 gedupeerden nu voorop. Zij zijn in totaal 2 miljoen euro misgelopen en moeten dat terugkrijgen", zegt FNV-bestuurder Gea Lotterman.

Binnen de PvdA is een politieke chaos ontstaan. De PvdA is tegen schijnconstructies en dus werden de messen scherp geslepen binnen de partij die nog negen zetels heeft. Er ontstond een interne crisis. Het partijbestuur en de fractie zaten niet op één lijn. Eerst was de fractie onder leiding van Lodewijk Asscher akkoord met het aanblijven van Moorlag omdat hij 'geen foute bedoelingen zou hebben gehad'. Maar het partijbestuur, onder leiding van Nelleke Vedelaar, wilde wel actie en drong aan tot aftreden.

De fractie is daarna alsnog gedraaid om de schade te beperken. Vice-fractievoorzitter Sharon Dijksma, die Asscher verving omdat hij met vakantie is, vroeg Moorlag daarna meerdere keren om toch op te stappen. 

Moorlag heeft het gevoel dat hij wordt geslachtofferd. De 'schijnconstructie' waar hij nu op afgerekend wordt, was bovendien niet geheim maar bekend bij vakbonden, gemeenten en bestuurders. De sociale werkplaats wordt immers bestuurd door zes deelnemende gemeentebesturen die in 2011 allemaal met de constructie instemden. Onder hen ook PvdA-bestuurders. In 2012 staken toenmalig PvdA-staatssecretaris Jetta Klijnsma en Lodewijk Asscher nog de loftrompet over Alescon. 

Voor- en tegenstanders over de 'schijnconstructie'

De sociale werkplaats Alescon huurde via eigen uitzendbureau Awerc-Flex honderden arbeidsgehandicapten in. Door een 'schijnconstructie' werden werknemers onder slechtere arbeidsvoorwaarden in dienst genomen.

Dit vinden de voorstanders: 

  • Carin Vijlbrief (52) werkte onder de constructie. "Het klinkt op papier misschien niet eerlijk, maar zo voelt het niet. Ik vind het niet erg dat ik een eindejaarsuitkering ben misgelopen. De afspraken zijn helder, ik wist ervan. Ik wil gewoon werken. Vanwege mijn autisme kan ik niet in een gewoon bedrijf werken. Ik ben nu blij met mijn baan."
  • Frank Weijermans, oprichter van uitzendbureau Awerc-Flex: "Met deze constructie is absoluut niets mis. Deze constructie is bedacht in een tijd dat de subsidies flink werden teruggeschroefd. Veel arbeidsgehandicapten konden niet aan de bak komen. Door de loonkosten te drukken, konden veel meer arbeidsgehandicapten aan het werk."

Dit vinden de tegenstanders:

  • Henk (50, echte naam bekend bij redactie) deed melding bij de FNV: "Vanwege mijn fysieke beperking werkte ik bij Alescon in Assen. Ik kwam er achter dat ik geen eindejaarsuitkering kreeg. Mijn collega naast mij wel. Dat is 540 euro bruto. Als ik ziek werd, kreeg ik 9 procent minder betaald dan mijn collega. Plus een hele dag geen loon. Ik vind dat oneerlijk."
  • Gea Lotterman van vakbond FNV: "De arbeidsvoorwaarden zijn zoveel slechter door deze constructie. Arbeidsbeperkten konden door deze constructie wel aan het werk maar niet op een eerlijke manier. Ze zijn jarenlang benadeeld en bedonderd."

Chaotisch proces

Moorlag trok de uitspraak van de rechter niet in twijfel maar nuanceerde die wel door te zeggen dat hij juist de beste bedoelingen had met de constructie. Volgens bronnen vindt Moorlag achteraf gezien dat hij ‘misschien te nuchter’ heeft gereageerd. Binnen de PvdA wordt inmiddels toegegeven dat de eerste reactie van Moorlag een miskleun was.

Moorlag blijft erbij dat hij niet van plan is zijn zetel op te geven voordat er een gedegen, onafhankelijk onderzoek is geweest. 'Hij is geen wegloper', zeggen bronnen. Maar de hoop op een eerlijk onderzoek heeft Moorlag volgens ingewijden eigenlijk al opgegeven. Oud-Kamerlid Saskia Noorman die het onafhankelijk onderzoek leidt, wil er niet meer over kwijt dan dat 'het streven is dat er een gedegen onderzoek komt en dat we daar de tijd voor nemen'. Mogelijk gaat het onderzoek langer duren dan de geplande week. 

'Geen eerlijke kans'

De PvdA wil zo snel mogelijk afrekenen met de kwestie nu de gemeenteraadsverkiezingen in zicht komen. Onderwijl groeit de kritiek op het handelen van de het PvdA-partijbestuur én de fractie. Volgens het Gronings PvdA-Statenlid Gert Engelkens is het 'onfatsoenlijk' zoals de PvdA omgaat met Moorlag. "Moorlag wordt nu geslachtofferd. Het handelen van het partijbestuur kan niet, hij krijgt nu geen eerlijke kans. Dat kan gewoon niet." 

PvdA-wethouder Jan Willem van de Kolk uit Bedum neemt het ook op voor Moorlag. "Dat je hem de constructie persoonlijk aanrekent, is buiten de orde. De discussie die nu over de positie van Moorlag is ontstaan, is ook het verdriet van de PvdA. De partij doet zijn eigen mensen tekort."

Politiek verslaggever Fons Lambie: 'Behoorlijke puinhoop geworden'

Tijdlijn over de kwestie Moorlag

  • 2015: William Moorlag wordt directeur bij sociale werkvoorziening AlescoN in Assen
  • Maart 2017: Moorlag meldt bij de PvdA dat er een rechtszaak loopt naar zijn bedrijf Alescon. De PvdA ziet dat niet als een probleem. 
  • 25 oktober: Moorlag wordt beëdigd als Kamerlid.
  • 19 december: de rechter oordeelt dat Alescon fout zit met de constructie. Alescon gaat in beroep.
  • 21 december: Lodewijk Asscher verdedigt Moorlag. Maar PvdA-voorzitter Nelleke Vedelaar zet Moorlag diezelfde dag nog de wacht aan.
  • 22 december: Vedelaar herhaalt die eis. Vice-fractievoorzitter Sharon Dijksma, die Asscher vervangt omdat hij met vakantie is, vraagt hem ook zijn zetel op te geven. 
  • 23 december: extra fractievergadering wordt ingelast, maar wordt op laatste moment afgeblazen door Dijksma. De hoop is dat de kwestie overwaait.
  • 24 december: jongerenafdeling van de PvdA eist vertrek Moorlag. Dijksma voert overleggen. Zij staat voor een tweestrijd: ruzie met partijbestuur of ruzie met Moorlag. Die laatste optie zorgt voor de minste schade dus vraagt ze Moorlag weer om op te stappen.
  • Op 30 december zegt Moorlag dat hij niet opstapt voordat er een onafhankelijk onderzoek komt.
  • Op 2 januari zegt partijvoorzitter Vedelaar dat er overeenstemming is over een onderzoek. Moorlag bestrijdt dat.
  • Op 5 januari wordt duidelijk dat Moorlag bereid is om te praten met de onderzoekscommissie. Volledige deelname is nog onzeker omdat hij het onderzoek volgens bronnen sturend en niet deugdelijk vindt.
RTL Nieuws / Agnes de Goede
`