Politiek

Nederland in de Veiligheidsraad: heel belangrijk, maar wat levert het op?

21 december 2017 19:16 Aangepast: 01 maart 2018 16:28
Rutte ontvangt secretaris-generaal van de VN António Guterres. Beeld © ANP

Op 1 januari is het zover: dan begint het Nederlandse jaar in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (VN). Vandaag en morgen is de hoogste baas van de VN in Nederland voor overleg met premier Mark Rutte. Wat kan Nederland verwachten van zijn tijdelijke zetel?

Het was een langgekoesterde wens van Nederland om weer plaats te nemen in de VN-Veiligheidsraad, want tijdens een internationale crisis zijn alle ogen gericht op één zaal in New York. De plek waar Amerika in 2003 de 'bewijzen' presenteerde over de massavernietigingswapens in Irak. De plek waar minister Timmermans in juli 2014 een emotionele speech hield over MH17. Nederland kan komend jaar meebeslissen over de inzet van VN-missies en maatregelen tegen landen als Noord-Korea.  

Wat kan Nederland doen in de raad? De secretaris-generaal van de VN, António Guterres, krikte de verwachtingen vandaag even op. De Portugees kwam vandaag bij Rutte op bezoek in Den Haag. Hij ​'rekent op Nederland', zei hij na afloop van het gesprek. "Nederland staat bekend als een bruggenbouwer en dat is handig in een soms zeer verdeelde Veiligheidsraad."

'Heel concreet wordt het niet'

Rutte hield zich redelijk op de vlakte. De meeste aandacht zal de komende maanden naar internationale kwesties als Noord-Korea en de oorlog in Syrië gaan, zei hij. Of Nederland het verschil kan maken, zal per geval verschillen. 

"Vraag politici en diplomaten wat het nou concreet moet opleveren voor Nederland, dan blijft het meestal even stil", zegt politiek verslaggever Fons Lambie. "Natuurlijk, open deuren als gerechtigheid en bescherming van conflicten. Premier Rutte wil graag VN-missies minder bureaucratisch maken. Minister Zijlstra wil het vervolgen van IS-strijders tot prioriteit maken. Maar veel concreter wordt het ook niet. En dat is ook het niet, want de Veiligheidsraad draait vooral om het overleg over internationale crisissen. En die laten zich lastig voorspellen."

Wie zit er in de Veiligheidsraad? 

De Veiligheidsraad bestaat uit vijftien leden, waarvan vijf permanente leden: China, Frankrijk, Rusland, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Deze vijf landen hebben een veto: met hun stem kunnen zij een beslissing blokkeren.

De overige tien landen worden tijdelijk gekozen. Nederland had zich samen met Italië kandidaat gesteld. De Italianen een jaar, wij een jaar. Op 1 januari begint 'ons' jaar. Nederland heeft geen veto, zoals de permanente leden. 

In maart is Nederland ook voorzitter van de Veiligheidsraad. Dan leidt het de spoedvergaderingen bij een internationale crisis.

Nederland was vijf keer eerder niet-permanent lid: in 1946, 1951/1952, 1965/1966, 1983/1984 en 1999/2000.

Voorzitter in maart

In maart is Nederland voorzitter. Een spannende maand dus. Welke crisis dan opspeelt, is niet te voorspellen. Nederland wordt komend jaar ook voorzitter van het sanctiecomité over Noord-Korea. Dat VN-comité ziet toe op de uitvoering van de sancties. Belangrijk, maar het betekent niet dat Nederland nu de koers over Noord-Korea kan bepalen. Uiteindelijk wordt het grote politieke werk natuurlijk gedaan door de VS en China, vertelt een diplomaat.

Een van de belangrijkste dossiers voor Nederland de komende jaren is de vervolging van de daders die vlucht MH17 in juli 2014 hebben neergehaald. Rutte besprak het met Guterres, maar het gesprek bleef beperkt tot de gebruikelijke beleefdheden tussen de twee leiders. Guterres benadrukte na afloop dat de daders gepakt moeten worden, maar tegelijkertijd zei hij dat het proces niet door de VN wordt geleid.

Door de zetel in de Veiligheidsraad krijgt Nederland wel een 'iets beter podium', zegt een betrokken diplomaat. Of dat concrete resultaten oplevert, zal afhangen van de ontwikkelingen in het internationale onderzoek naar de daders. Tot nu toe hebben de onderzoekers nog geen dader of daders aangewezen.

Meer op rtlnieuws.nl:

`