Nederland

Ook nieuw kabinet zal norm voor uitgaven defensie niet gaan halen

08 november 2017 16:50
Minister Bijleveld van Defensie (rechts) vandaag met haar Franse collega Florence Parly. Beeld © EPA

Vol optimisme debuteert Ank Bijleveld als nieuwe minister van Defensie op de NAVO-top in Brussel. Ze kan haar collega's een verhoging van het defensiebudget melden, al is die niet zo hoog als de NAVO afsprak. Of de Amerikanen tevreden zijn? "Ik denk het wel, ze zijn er zelfs blij mee."

Minister Bijleveld mag haar collega's van het NAVO-bondgenootschap – en dan vooral de Amerikanen – vertellen dat er in Nederland zo'n anderhalf miljard euro bijkomt voor defensie. "De NAVO is er heel tevreden mee", zegt Bijleveld. "En de Amerikanen overigens ook." Ze sprak al met haar Amerikaanse collega Mattis. "Hij ziet ook dat het een grote stap is voor Nederland." 

Donderpreek Trump

Dat het nieuwe kabinet die stap zou zetten, werd ook wel verwacht. Want de vorige NAVO-top, in mei 2017, werd opgeschrikt door een enorme donderpreek van Donald Trump. De leiders van de Europese NAVO-landen, onder wie Mark Rutte, stonden er beteuterd bij. Met sippe gezichten luisterden ze naar een tirade van de Amerikaanse president. En die ging vooral over lage defensiebudgetten in Europa.

"23 van de 28 lidstaten betalen nog steeds niet wat ze moeten betalen voor hun verdediging", zei Trump toen. "Dat is niet eerlijk tegenover de Amerikaanse belastingbetaler." En misschien had Trump ook wel een punt. De Amerikanen besteden van alles wat ze verdienen liefst 3,6 procent aan defensie. De Europese landen gemiddeld maar 1,47 procent, en Nederland slechts 1,16 procent. De afspraak binnen de NAVO is 2 procent, maar sinds het einde van de Koude Oorlog houden de meeste Europese NAVO-landen zich daar niet meer aan.

Geen kogels, maar 'pang pang!' roepen

Niet alleen Trump vindt dat oneerlijk. Onder zijn voorganger, Barack Obama, hadden de NAVO-landen al afgesproken dat ze in 2024 op de norm van 2 procent zouden zitten. Het nieuwe kabinet zou daarmee aan de slag gaan.

Nu ligt het regeerakkoord er. En inderdaad: in de nieuwe kabinetsperiode groeit het defensiebudget van ruim 8 miljard euro naar ongeveer 10 miljard. Dat geld is welkom, want de tekorten bij defensie zijn groot. In de uitzendingen van RTL Nieuws zagen we de afgelopen tijd militairen die geen kogels hadden om mee te oefenen. Ze moesten op de training dan maar 'pang pang' roepen. Later toonde RTL Nieuws een broek van een commando met een gat erin. Tot op de draad versleten, maar vervangen zat er niet in.

De commando's: dit is wat ze doen

 

Hoe welkom het extra defensiegeld ook is, Nederland gaat met een defensiebudget van 10 miljard (in 2021) de afspraak lang niet halen. Want om op 2 procent te komen, moet Nederland in 2024 liefst 16 miljard aan defensie besteden. "Het gat dat het volgende kabinet moet dichten, is zo groot – dat gaat dus niet gebeuren," zegt Dick Zandee, onderzoeker bij Instituut Clingendael.

Geen fop-afspraak

Toch is Nederland lang niet het enige NAVO-land dat, ook na de donderpreek van Trump, niet op koers ligt voor de 2 procentsnorm. Ook landen als België, Duitsland en Italië liggen niet op koers, terwijl ze toch zelf voor die norm hebben getekend.

Is het dan geen fop-afspraak? Volgens Zandee niet. "Het zet natuurlijk wel druk op de NAVO-landen om ernaar te streven. Maar voor de landen die, zoals Nederland, onder op de ranglijst staan, is dat niet zo realistisch. Want je hebt ook andere overheidsuitgaven: zorg, onderwijs, noem maar op."

Druk opgevoerd

Toch heeft Trump met zijn donderspeech wel de druk opgevoerd. Zandee: "Elk jaar zullen de Amerikanen aan de Europese landen vragen: wat is er nu gebeurd? Wat hebben jullie gedaan om het beter te maken? Dus die druk zal blijven."

Ook minister Bijleveld voelt die druk. "Voor eerst hebben we het regeerakkoord," zegt zij. "En zoals u weet: daarna moet het nog doorgroeien, want we zitten nog niet op de norm."

`