Nederland

Ambtenaren moeten spits in OV gaan mijden

21 september 2017 18:25 Aangepast: 21 september 2017 20:37
Archieffoto. Beeld © ANP

Wie vaak de trein pakt in de spits weet: je mag blij zijn als je kunt zitten. Om die drukte tegen te gaan moeten ambtenaren veel meer buiten de spits de trein nemen.

Staatssecretaris Sharon Dijksma (verkeer) begint met een proef om haar ambtenaren te stimuleren de spits te mijden. Begin een half uur later, of werk de eerste paar uur thuis. En plan vergaderingen op z'n vroegst om 09:30 uur, zodat je niet per se vroeg in de trein hoeft te zitten. Ook worden ambtenaren gestimuleerd om minder vaak op woensdag en vrijdag vrij te nemen. Op die dagen is het namelijk relatief rustig in de spits.

70 procent reist in de spits

Kortom: een onsje minder 9-tot-5-mentaliteit. En dat kan op vier van de tien allerdrukste trajecten (zie kader) flink schelen. Het overgrote deel van de ambtenaren van de Rijksoverheid reist namelijk met de trein: 110.000 van de 120.000. Van die 110.000 ambtenaren reist 70 procent ook nog eens in de spits. 

Vooral op station Den Haag Centraal zou dit verschil kunnen maken. Uit onderzoek van de NS blijkt dat 30 procent van de passagiers op dat station ambtenaren zijn. 

Alle rijksambtenaren

Het is uiteindelijk de bedoeling dat alle rijksambtenaren de spits gaan mijden, zegt Dijksma: "We zien onszelf als de vaandeldragers van het spitsmijden. Als dit een succes wordt moet dit ook naar andere departementen worden uitgedragen." 

Het wordt al jaren geprobeerd om reizigers te spits te laten mijden. Het draait dan vooral om de 'hyperspits', het drukste uur in de ochtendspits tussen 7:30 uur en 8:30 uur. De NS heeft bijvoorbeeld scholen opgeroepen om hun lestijden aan te passen. De overheid roept ook telkens het bedrijfsleven op om arbeidstijden flexibeler te maken. 

Niet meer rails en treinen?

Vooralsnog hebben al die oproepen nog weinig effect gehad, de treinen zijn nog altijd vol in de spits. Is de oplossing niet gewoon: meer rails en meer treinen? Bert van Wee, hoogleraar transportbeleid van de TU Delft, denkt het niet: "Veel meer spoor is een verschrikkelijk dure oplossing. Dat zou ons veel en veel te veel geld kosten om een relatief korte spits op te lossen."

De proef van het ministerie vindt Van Wee 'sympathiek'. "In de discussie over spitsmijden hoor je nog al eens: maar er zijn veel mensen die niet op een ander tijdstip kunnen. Maar het gaat ook helemaal niet om iedereen, de treinen hoeven tijdens 07:30 en 08:30 uur niet leeg te zijn. Maar als bijvoorbeeld 10 procent op een ander tijdstip zou reizen, dan wordt het voor die andere 90 procent een stuk aantrekkelijker."

'Prijsprikkel helpt het meest'

Deze week is de NS nog met een nieuwe proef begonnen. 21.000 houders van een Altijd Voordeel-abonnement krijgen drie maanden lang korting als ze buiten de hyperspits reizen, voor de rest van de spits is die korting 40 procent, als ze de ochtendspits helemaal mijden dan krijgen ze 60 procent korting.

Dit soort 'prijsprikkels' zijn volgens Van Wee waarschijnlijk het meest effectief om reizigers uit de hypersspits te trekken: "Bij een proef met prijsprikkels met automobilisten zag je dat er ongeveer 40 procent minder ritten in die tijd werden gemaakt. Dat kunnen we in de trein ook doen."

De top 10 drukste trajecten

Dik 70.000 ambtenaren van de Rijksoverheid reizen elke dag in de spits met de trein. Vier van de tien allerdrukste trajecten in Nederland zouden minder druk moeten worden als deze ambtenaren de spits gaan mijden. De trajecten waar het om gaat, zijn vetgedrukt.

  • Utrecht CS - Amsterdam CS
  • Utrecht CS - Amsterdam Zuid (ook naar Schiphol)
  • Hilversum - Amsterdam CS​
  • Hilversum - Schiphol
  • Schiphol - Leiden CS
  • Leiden CS - Den Haag Hollands Spoor ​
  • Haarlem - Amsterdam Sloterdijk (deels verkeer naar Den Haag via Sloterdijk)
  • Ede-Wageningen - Utrecht CS
  • Zaandam - Amsterdam CS
  • Rotterdam CS - Den Haag Hollands Spoor 

Meer op rtlnieuws.nl:

`