Nederland

Beerput SP steeds verder open: 'Partij moet er echt iets mee doen'

07 september 2017 19:00 Aangepast: 07 september 2017 19:36
Oud-voorzitter Jan Marijnissen en zijn opvolger Ron Meyer

Steeds meer SP'ers uiten openlijk kritiek over de gang van zaken binnen hun partij. Nadat twee oud-Kamerleden forse kritiek hebben geleverd op de partijleiding, treden meer SP'ers naar buiten. "De partij doet er goed aan om zichzelf af te vragen: wat kunnen we hier mee?"

Sinds oud-Kamerlid Sharon Gesthuizen haar boek over de SP presenteerde, loopt haar mailbox vol. "Heel veel mensen herkennen zich in mijn verhaal. Al zijn er ook mensen die me een verrader vinden", zegt ze tegen RTL Nieuws. 

In haar boek beschrijft Gesthuizen de gesloten cultuur van de SP en de autoritaire manier van leiding geven. Ze haalt hard uit naar Jan Marijnissen. "De partij is een gesloten bolwerk en kritiek geven is lastig. Maar mijn doel is niet om mensen af te branden, ik denk dat mensen dit verhaal willen lezen. Ik hoor dat veel jonge mensen, vooral vrouwen, er ook steun aan hebben, dat is mijn voornaamste doel. Ik hoop dat de SP-leiding haar zwakke kanten onder ogen gaat zien. Als je beter wilt worden, moet je dat doen. "

Thumbnail

Sharon Gesthuizen. (ANP)

Publiekelijk te kijk gezet

Gesthuizen is niet het enige oud-Kamerlid dat kritiek uit op de partij. "Kamerleden moeten in de krant lezen welke beslissingen er zijn genomen, leden met kritiek worden geïsoleerd dan wel publiekelijk te kijk gezet", schrijft oud-Kamerlid Tjitske Siderius vandaag in een open brief.

En er komt meer kritiek op het reilen en zeilen van de partij. Oud-Kamerlid Harry van Bommel zat bijna twintig jaar in de Kamer voor de SP.  "Ik vind het een eerlijk boek van Sharon. Het is een persoonlijk document, wat ze omschrijft, herken ik wel." Van Bommel 'denkt dat partij er verstandig aan doet om zichzelf af te vragen: wat kunnen we hier van leren?'

Thumbnail

Harry van Bommel. (Foto: ANP)

'Moeilijke periode'

Oud-Kamerlid Farshad Bashir liet eerder al weten zich ook te herkennen in het boek van Gesthuizen. "Toen ik bij de fractie kwam, was Marijnissen er nog. In de laatste jaren -toen hij geen fractievoorzitter meer- was hij vrij stil. Af en toe ging hij toch heftig tekeer, ook tegen Sharon Gesthuizen. Het is een heftig boek maar er staan geen onwaarheden in."

Veel SP'ers die kritiek geven, vinden de partij niet democratisch genoeg, blijkt uit een rondgang van RTL Nieuws. Zoals Ewout den Heijer, voorzitter van de SP in Zoetermeer. "Het is belangrijk dat de partij een duidelijke koers communiceert, maar dat moet dan wel een koers zijn die democratisch binnen de partij is bepaald. Dat gebeurt niet altijd. Zelf had ik een afwijkend standpunt over het Oekraïnereferendum. Dat was niet of nauwelijks bespreekbaar. Er was al een koers ingezet."

Angstcultuur

Veerle Slegers, oud-Statenlid en jarenlang actief geweest als gemeenteraadslid in Tilburg, spreekt over een angstcultuur en stelt dat kritiek onbespreekbaar is. "Als je kritiek uit, wordt er onbeschoft en onfatsoenlijk gereageerd." Op Jan Marijnissen uit Slegers nog hardere kritiek dan Gesthuizen doet in haar boek. "Jan Marijnissen heeft een persoonlijkheidsstoornis. Ik zag dat hij medewerkers in de gordijnen joeg, die daarna in huilen uitbarstten. Op papier is er een democratische structuur, maar die inspraak en democratie is er in de praktijk niet. De dagelijkse partijleiding is de baas. Alles wordt strak geregisseerd. Inspraak en democratie is er niet." 

Dat beaamt Ciska Rijke. Zij was jarenlang beleidsmedewerker en werkte onder meer voor Jan Marijnissen en later voor Agnes Kant. "Het individuele belang ging voor het collectieve belang. Ik werkte zeven dagen in de week, stond altijd klaar maar werd als een stuk vuil behandeld. Ik zag hoe mensen uitgekafferd werden. We klaagden over de werkdruk, we werden echt uitgewoond, maar moesten alleen maar scoren. Tegenspraak werd niet geduld. Thuis noemde mijn man en ik de SP een sekte."

'Onzin'

Er zijn ook SP'ers die de kritiek onzin noemen en zich er totaal niet in herkennen. Paul Ulenbelt zat tien jaar in de Kamer voor de Socialisten. "De situatie die Sharon schetst gaat vooral over Marijnissen. Zo heb ik het nooit gevoeld. Ja, hij was wel eens bokkig. Als iemand voor de derde of vierde keer met een voorstel kwam dat al lang besproken was dan kon hij wel boos worden. En wat Sharon betreft: Zij kreeg vaak geen steun voor voorstellen en dan gaat ze achteraf mokken."

Henk van Gerven, ook jarenlang Kamerlid geweest, vindt het 'schadelijk voor de partij dat de vuile was wordt buiten gehangen.' "Dit waait wel weer over. De SP is juist een partij van kameraadschap."

Rosita van Gijlswijk was penningmeester bij de partij en is nu lid van het bestuur.  Ze werkte 13 jaar intensief samen met Jan Marijnissen. "Wij zijn een partij waar kritiek direct geuit wordt. Het is aan mensen zelf hoe ze daar mee omgaan. De een raakt gefrustreerd en de ander niet. Ik heb zelf ook een moeilijke periode gehad." Als lid van het dagelijks bestuur had Gijlswijk vijf hoofdtaken. "Dat was te veel. Nu zijn die verdeeld over drie personen. Daardoor krijgt mijn opvolger niet dezelfde problemen die ik had. Ik ben er goed uit gekomen en heb er ook geen frustraties aan overgehouden."

Thumbnail

Jan Marijnissen en Emile Roemer. (Foto: ANP)

Reactie bestuur

Jan Marijnissen laat het volgende weten aan RTL Nieuws: "Ik heb al in een eerder stadium besloten niet op alle commotie te reageren. Ik wil Emile Roemer en Ron Meyer, de eersten die de partij nu vertegenwoordigen, niet voor de voeten lopen. Overigens, ik kan me heel goed vinden in de wijze waarop zij zich van hun taak kwijten."

De huidige voorzitter Ron Meyer laat desgevraagd weten dat hij 'er wel klaar is met ex-Kamerleden die een half jaar na hun vertrek hun verhaal doen in de media'. "Ze hadden zich moeten laten horen toen ze er nog zaten. De mensen die nu zo naar buiten treden zijn vertrekkers. Er veranderen echt dingen. We zaaien voor een nieuwe toekomst. Dat kan lang duren, maar als we straks een mooie oogst hebben ben ik tevreden. Ik ga graag het gesprek aan en ben ook voor een open partijdemocratie. Ik spreek ook met iedereen die vooruit wil met de partij. Dat mensen veranderingen langzaam vinden gaan kan ik begrijpen."

Frits Wester: 'Beeld van angstcultuur'

Politiek commentator Frits Wester over de gebeurtenissen: "Je moet altijd voorzichtig zijn met verhalen van Kamerleden die het Binnenhof al dan niet met of uit rancune hebben verlaten. Maar in het geval van de voormalige SP-Kamerleden zijn de verhalen wel erg eensluidend. Iedere keer rijst het beeld op van een angstcultuur waarin het niet mogelijk is om kritiek te leveren op de partijleiding.

Al met al geeft het geen fraai beeld van de SP en dat schaadt de partij duidelijk. Je ziet ook dat de SP in de Kamer steeds meer geïsoleerd raakt. Dat heeft de partij ook aan zichzelf te wijten. Zo was het strategisch een hele domme zet om voor de verkiezingen al te verklaren niet met de VVD te willen regeren. Daarmee zette de partij zich meteen buitenspel als het gaat om regeringsmacht. Die stellingname was een idee van partijvoorzitter Ron Meyer. Sommige SP-Kamerleden waren hier woedend over zo vertelden ze mij. Maar intern werd die kritiek alles behalve gewaardeerd."

Meer op rtlnieuws.nl
Oud-Kamerlid Sharon Gesthuizen hangt vuile was buiten: Jan Marijnissen was driftige peuter

RTL Nieuws / Ron Kragten en Agnes de Goede
`