Pieter Klein

Weg met het rotnieuws

20 juli 2016 03:02

Een vrachtwagen als dodelijk wapen in Nice. Tanks en F16's in Turkije - en na de mislukte coup, de intimiderende repressie. Een gek met een bijl en een mes: dodelijke slachtoffers in een trein in Duitsland - een jonge Afghaanse asielzoeker die zich liet inspireren door terreur uit naam van de islam. Gisteren nog - een schokkende video van een onthoofding uit Syrië. Een jonge strijder van nog geen twaalf wordt de keel doorgesneden door rebellen die geacht worden de 'good guys' te zijn. Te verschrikkelijk om te laten zien...

Bij RTL Nieuws draait de Whatsapp-groep 'breaking news' overuren. Het is de afgelopen dagen een litanie van ellende. Vooral na 'Nice' trof me hoezeer mensen geraakt waren. Op straat bedrukte gezichten, de mensen die ik privé sprak, de sfeer op de redactie. Bij sommigen zag ik tranen achter de ogen branden. Alsof er iets was gebroken. De een voelde zich afgestompt - murw en machteloos. Anderen konden dat beeld van die zigzaggende truck niet uit hun gedachten verbannen - moe en moedeloos. 

Zou het - ook - komen doordat ons verlangen naar een zorgeloze vakantie vakkundig aan diggelen werd geslagen?

Een collega vertelde hoe ze 's nachts, na de extra uitzendingen, bij haar partner in bed kroop. Die zei: "Wat bestaan er toch een verschrikkelijke mensen.'' Terwijl het nieuws natuurlijk buiten had moeten blijven, niet moeten binnendringen in 't privé-domein...

Een andere collega vroeg zich af, met een bittere berusting: "Houdt het dan nooit op?" Zou het - ook - komen doordat ons verlangen naar een zorgeloze vakantie vakkundig aan diggelen werd geslagen?

Professioneel kan ik het allemaal prima hanteren - ik moet wel. Tegelijk raakt het nieuws ook mij, en plaatst het me voor existentiële vragen. Hoe vertel ik het mijn kinderen? Waar sta ik zelf in complexe debatten? Hoe ga ik om met collega's die afschuwelijke beelden zien, selecteren, monteren? Wat doet het met hen? Hoe gaan wij als nieuwsorganisatie - de media - om met berichten over dit soort verschijnselen als het doel van terreur is: het zaaien van angst en walging? En als het nieuws zo als vanzelf een vorm van ontmenselijking wordt? Welk mens is daartegen bestand?

Het is niet bijzonder als een vliegtuig aankomt, wel als het neerstort of wordt neergehaald.

Als nieuwsorganisatie kunnen en willen we niet wegkijken; we willen een venster op de wereld zijn. We moeten verslag doen, context geven. Natuurlijk - de lens van de journalistiek werkt sowieso vervreemdend. Het afwijkende, het abnormale, het opzienbarende gaat voor - het is niet bijzonder als een vliegtuig aankomt, wel als het neerstort of wordt neergehaald. Gecombineerd met de kritische functie van de journalistiek, zou je soms denken dat er niets goed gaat en alles hel en verdoemenis is. Zo is het natuurlijk niet - maar ongetwijfeld doet het iets met je wereldbeeld, je humeur. En erger.

Als je niet oppast definieer je zelf alles uitsluitend in termen van terreur, van brandende kwesties over identiteit, de clash of civilisations van 2016. En sluipt ook bij jou het gif binnen van polarisatie, vervreemding, woede en onbehagen - weg van de nuance, weg van de gematigdheid, weg van het begrip en de redelijkheid. Zou dat het punt zijn waarop terreur een succesje boekt?

Recent deden we intern onderzoek naar wat huidige - en afgehaakte - kijkers vinden van RTL Nieuws. Wat mij persoonlijk onder meer opviel was de neiging van mensen zich af te sluiten van nieuws - zoveel ellende, zoveel negativiteit, zoveel eenzijdigheid, zo'n kakofonie van meningen... En: de impact van terreur. Mensen die het gewoon niet meer trekken - die mannen in hun 'oranje overall's' met hun rotvideo's. De beelden die zich voorgoed in het geheugen nestelen. Ze willen weten wat er gebeurt, wat de context is, kijken zeker ook bij breaking news - en hebben dan toch een instinctieve neiging zich verder af te keren van het nieuws - vooral ook van beelden. Weg met dat rotnieuws. Laten we tijd en energie besteden aan de mooie dingen in ons leven.

Iets meer positief nieuws kan niet het enige antwoord zijn

Ze vertelden bijna allemaal dat het nieuws - soms - te hard binnenkomt, dat ze er emotioneel van worden, dat het ze deprimeert. Is dit van alle tijden, of is het nieuw? Ik vraag me echt af wat ons antwoord moet zijn op dat gevoel, deze onderstroom. Iets meer positief nieuws kan niet het enige antwoord zijn. Als ik tijd had, zou ik hele essays kunnen schrijven over wat we moeten doen, maar ik vraag me nu vooral af - wat vind jij, u? Wat verwacht je van RTL Nieuws? In onze selectie, aanpak, uitvoering? Alle suggesties zijn welkom. (Klachten ook.)

Straks ga ik mezelf even afsluiten voor het rotnieuws. Vakantie. Telefoon niet naast het bed, geen laptop of tablet, geen kranten. Beetje reizen, luieren, lezen (boekentips zijn ook welkom), ontdekken, lekker eten. Stil staan. Aandacht voor m'n liefde, kids, vrienden, familie. En hopelijk daarna opgeladen en optimistisch weer aan de slag - met in het achterhoofd dat oude motto van Winston Churchill - we will never surrender.

Take care & good luck.

pieter.klein@rtl.nl

Ps: Het lukt me niet altijd om op alle mails te reageren, maar weet svp dat ik ze allemaal lees en erover nadenk en ze betrek in discussies op onze redactie.