Nederland

'Fraude met melkkoeien overtrokken': veel fouten in systemen

13 februari 2018 18:19 Aangepast: 27 februari 2018 11:22
Beeld © ANP

Melkveehouders die geblokkeerd werden door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) zijn boos. Ze worden ten onrechte beschuldigd van fraude, zeggen ze. De NVWA deed 2100 melkveebedrijven op slot omdat er gesjoemeld zou zijn met de registratie van melkkoeien. Maar veel van de beschuldigingen zijn terug te voeren op systeemfouten. "Een beschamende vertoning."

Één van de 2100 bedrijven die geblokkeerd werden, is de biologische melkveehouderij van Wilfried Groot Koerkamp in Biddinghuizen in de Flevopolder. Hij houdt er zo’n 100 melkkoeien en 65 stuks jongvee.

Bij Groot Koerkamp gaat het om een probleem met één koe. "De NVWA kwam er onlangs achter dat ik een koe een jaar lang gemolken heb als volwaardige koe, terwijl deze als pink in hun systeem stond", zegt Groot Koerkamp.

Een pink - een koe van 1 of 2 jaar oud - telt volgens de regels voor fosfaatuitstoot slechts mee als 'halve' koe. En zo zou je als veehouder dus meer koeien kunnen houden dan is toegestaan.

Bug

Het probleem ontstond doordat een doodgeboren kalfje van deze koe door een fout niet terechtkwam in het zogeheten identificatie- en registratiesysteem van de autoriteiten. Daardoor ging het ook mis met de registratie van de moederkoe, die vanaf dat moment als volwaardig geregistreerd had moeten worden.

Toen na de geboorte van een tweede kalf, ruim een jaar later, werd ontdekt dat deze koe al eens een kalfje had gehad, ontstond de verdenking van fraude. "Maar in mijn eigen systeem stond het al die tijd al gewoon goed. Het is een bug", aldus Groot Koerkamp.

Hij noemt het een beschamende vertoning. "Dat je ergens van wordt beticht waar je geen debet aan hebt, frustreert enorm."

Hart luchten op Facebook

Iets soortgelijks overkwam Harry Bieleman uit het Gelderse Teuge. Hij postte zijn relaas op een Facebook-pagina voor boeren, zoals veel geblokkeerde veehouders hun hart luchten via social media. Binnen een dag werd zijn post duizenden keren gedeeld en geliked.

"Ik denk zeker dat er bedrijven zijn die echt fraude plegen, en ik was er ook echt kwaad over", zegt Bieleman. Maar toen kwam hij er via een veehandelaar achter dat ook zijn bedrijf geblokkeerd is.

Één koe

Ook bij Bieleman bleek het om slechts één koe te gaan. "Ik heb er het meeste moeite mee dat je wordt neergezet als iemand die de boel bedondert", zegt Bieleman. Hij slaagde er in contact te leggen met de NVWA en stuurde gegevens op die zijn onschuld bewijzen, en kreeg daarop te horen dat hij op de stapel komt van bedrijven die goedgekeurd worden. Maar hij zat nog niet bij de 150 bedrijven waarvan de blokkade inmiddels opgeheven is.

Boerenorganisaties noemen de blokkademaatregel bij nu nog steeds ruim 2000 bedrijven buitenproportioneel. Veel zaken zijn volgens hen te herleiden tot administratieve fouten of een gebrek aan communicatie tussen de verschillende managementsystemen. De meeste fouten zouden zich voordoen in het eerder genoemde centrale identificatie- en registratiesysteem.

Honderden meldingen

In de afgelopen weken kwamen er zowel bij de organisaties als bij de overheid honderden meldingen binnen van getroffen boeren die hun beklag deden, zo bleek maandag ook uit een Kamerbrief van minister Schouten. "Het blokkeren van boerderijen is veel te heftig", zegt Maarten Leseman van LTO.

Bij de betreffende bedrijven mogen tot wel zestig dagen geen dieren het erf op of af. Terwijl er, net zoals bij Groot Koerkamp en Bieleman, in veel gevallen maar problemen zijn met een of enkele koeien.  Leseman: "Wij nemen natuurlijk afstand van echte fraude, maar pleiten ervoor dat bij problemen alleen een deel van het bedrijf wordt geblokkeerd en dat de rest snel wordt ontheven."

LTO kan geen aantallen noemen waar het echte fraudeurs betreft. Volgens de landbouworganisatie is een deel van deze problemen al opgelost door de verantwoordelijke overheidsinstanties, maar zijn de blokkades nog steeds van kracht. De boerenorganisaties roepen minister Schouten op de boeren te faciliteren in een snelle oplossing. "Administratief bewijs aanleveren moet genoeg zijn om een blokkade op te heffen", zegt Leseman.