Nederland

Zeventien landen op EU's zwarte lijst van belastingparadijzen

05 december 2017 16:02 Aangepast: 05 december 2017 17:28
Het Panamakanaal. Beeld © iStock

Zeventien landen worden door de Europese Unie publiekelijk aan de schandpaal genageld omdat het belastingparadijzen zijn. Daardoor lopen andere landen belastinginkomsten mis, is het verwijt.

De gehele lijst in alfabetische volgorde: Amerikaans Samoa, Bahrein, Barbados, Grenada, Guam, Macao, de Marshall eilanden, Mongolië, Namibië, Palau, Panama, Samoa, Sint Lucia, Trinidad en Tobago, Tunesië, de Verenigde Arabische Emiraten en Zuid-Korea.

Een werkgroep van de Europese Unie is een jaar bezig geweest met het opstellen van de lijst van belastingparadijzen. In oktober hebben alle landen die volgens de EU niet aan de regels voldoen een brief gekregen. De meeste landen zouden daarop verbeteringen hebben toegezegd, waardoor ze uiteindelijk niet op de lijst terecht zijn gekomen.

De EU beoordeelt landen op drie criteria:

  • Transparantie: delen landen bankgegevens van belastingplichtigen met andere landen?
  • Eerlijke belastingen: landen mogen geen winsten aantrekken die eigenlijk ergens anders worden gemaakt, met als doel er slechts weinig belasting over te betalen (offshore-constructies).
  • Belastingontwijking van multinationals tegengaan: landen worden geacht internationale afspraken te onderschrijven om belastingontwijking door multinationals tegen te gaan.

Sancties?

Landen die op de zwarte lijst staan lijden voorlopig nog vooral imagoschade, later kunnen er ook sancties worden genomen. Wat dat precies gaat betekenen, is nog niet duidelijk.

Lang niet iedereen is enthousiast over de lijst. Ontwikkelingsorganisatie Oxfam zei vorige week als dat er zeker 35 landen op zouden moeten staan, en dat eigenlijk ook de EU-landen Nederland, Luxemburg en Ierland op de lijst zouden moeten prijken.

Disciplinerend effect

Dat de lijst korter is, is volgens minister van Financiën Wopke Hoekstra helemaal geen slecht teken. Volgens hem heeft alleen al het aanleggen van de lijst 'een groot disciplinerend effect'. Veel landen zouden volgens de minister actie hebben ondernomen om niet op de lijst te komen.

Nederland heeft volgens de minister helemaal niet te zoeken op de lijst. Hoekstra benadrukt dat Nederland zicht hard maakt voor de bestrijding van ongewenste belastingconstructies en dat brievenbusfirma's strenger worden aangepakt.

Opportunisme

Tax Justice Network, een internationale organisatie die strijdt tegen belastingontwijking en ontduiking, ziet dat allemaal heel anders. De organisatie zegt dat Luxemburg, Nederland en Ierland enkele van de grootste belastingparadijzen van de wereld zijn, die het voor multinationals mogelijk maken om met winsten te schuiven zodat ze veel minder belasting betalen.

Ook is de organisatie helemaal niet zo blij met de korte lijst. Volgens TJN is dat het resultaat van politiek opportunisme. "In plaats van een lijst op te stellen van belastingparadijzen op basis van objectieve criteria, lijkt de lijst een politieke deal te zijn waarin lidstaten hun minst favoriete landen kiezen om te namen en shamen."

Het resultaat daarvan is volgens TJN een lijst met economisch en politiek zwakke landen. Ook zou het VK ervoor hebben gezorgd dat zijn overzeese gebieden niet op de lijst zijn gekomen.

`