Nederland

'Defensie had dood militairen in Mali door mortierongeluk kunnen voorkomen'

27 september 2017 18:10 Aangepast: 28 september 2017 14:30
De kisten met de lichamen van de omgekomen militairen vorig jaar in Mali.

De mortiergranaat die vorig jaar twee Nederlandse militairen doodde tijdens een oefening, maakte deel uit van een partij van duizenden granaten die niet veilig waren. Defensie was ervan op de hoogte dat de mortiergranaten ondeugdelijk waren.

Dat zegt Jean Debie, voorzitter van de defensievakbond VBM, tegen RTL Nieuws. Als defensie de eigen veiligheidsprocedures had gevolgd, was het ongeluk niet gebeurd, stelt hij. Het incident kostte de 29-jarige Henry Hoving en zijn 24-jarige collega Kevin Roggeveld het leven. Een derde militair raakte zwaargewond.

Advies: granaten afkeuren

De partij mortiergranaten werd in 2006/2007 met spoed besteld voor de missie die Nederland destijds in Afghanistan uitvoerde. Vanuit Bulgarije, waar de mortiergranaten waren gemaakt, werd de partij overgebracht naar het munitiedepot van defensie in Veenhuizen.

Miniatuurvoorbeeld

De slachtoffers van het ongeluk, Henry Hoving en Kevin Roggeveld. (Foto RTV Noord)

Voordat ze in gebruik werden genomen, adviseerde een keurmeester van defensie in een rapport om de partij af te keuren. De granaten zouden onveilig zijn. Defensie heeft het rapport van de keurmeester 'bewust genegeerd', zegt Debie. Hij spreekt van 'een bittere pil voor de nabestaanden'. "Dat deze mensen om het leven zijn gekomen, was niet nodig geweest."

Verschillende onderdelen

Het defect bleek te worden veroorzaakt doordat de mortiergranaten niet uit dezelfde onderdelen waren samengesteld. De staartdelen, het granaatlichaam en buisdelen verschilden onderling van elkaar, terwijl in de papieren stond dat het om één en dezelfde soort granaat ging. Ze hadden namelijk één label. Dat was voor de keurmeester reden te adviseren de partij niet in gebruik te nemen. Het risico daarbij is dat iedere granaat zich anders kan gedragen als hij wordt afgeschoten.

De partij mortiergranaten belandde toch in Afghanistan en werd ingezet in Uruzgan. Aan het eind van de missie in Uruzgan (2010) werden de resterende granaten teruggebracht naar Nederland. Ze zijn daarna niet opnieuw geïnspecteerd, zegt Debie. Vervolgens werden ze in 2014 naar Mali gebracht, waar Nederland een nieuwe missie onder VN-vlag begon.

Ontploft in de buis

Bij de mortieroefening 6 juli vorig jaar in Kidal werd gebruikgemaakt van een granaat van de ondeugdelijke partij. De granaat ontplofte in de buis en de twee militairen hadden geen schijn van kans. De partij werd kort daarop door defensie vernietigd.

Jean Debie zegt tegen RTL Nieuws dat uit de gebruiksaanwijzing van de mortieren later naar voren kwam dat er nog meer mis was met de mortieren. De zogenaamde maskerveiligheid  stond onjuist ingesteld. De maskerveiligheid is een beveiliging die ervoor moet zorgen dat een granaat pas kan ontploffen als de granaat de schietbuis minstens 40 meter verlaten heeft. Maar bij de ondeugdelijke partij was die afstand ingesteld tussen 75 centimeter en 10 meter, zegt Debie.

Medische voorzieningen schieten tekort

Het incident is voor de defensieorganisatie bijzonder pijnlijk. Eerder kwam een commando om het leven toen hij moest trainen op een schietbaan die niet veilig was. Nu gaat het dus om militairen die moesten trainen met granaten die niet veilig zijn.

Morgen presenteert de Onderzoeksraad voor de Veiligheid de conclusies van een onderzoek naar de toedracht van het ongeluk. Volgens bronnen van RTL Nieuws is de raad ook kritisch over de medische voorzieningen in Mali. Die zouden niet voldoen aan de normen die Defensie zichzelf stelt, en vormen zo een extra risico voor de uitgezonden militairen.

Defensie wilde niet reageren tegen RTL Nieuws. Het wacht eerst het verschijnen van het rapport af.

Weet jij meer over veiligheidsproblemen bij defensie? Laat het ons weten en mail naar roland.strijker@rtl.nl of via rtlnieuws.nl/tips

`