Nederland

Brabantse burgemeesters klaar met criminaliteit: 'Het is vechten tegen de bierkaai'

16 september 2017 15:29 Aangepast: 16 september 2017 16:30
Inval van opsporingsdiensten in een grondstof opslag voor xtc in Eindhoven. Beeld © ANP

Misdaad houdt Noord-Brabant in zijn greep. Wietteelt, heling, afrekeningen, uitkeringsfraude. In sommige wijken in Brabant komt het dagelijks voor. Burgemeesters doen bij RTL Nieuws een oproep aan het nieuwe kabinet: ze willen meer geld en bevoegdheden om drugsgerelateerde criminaliteit aan te pakken.

In Brabant is het schering en inslag: in de 'drugsschuur' van Nederland doet de politie om de haverklap invallen in panden waar drugs worden gemaakt. Het lijkt dweilen met de kraan open: ergens anders in Brabant vinden criminelen zo weer nieuwe plekken voor een drugslaboratorium, wietkwekerij of opslagplek.

Boer Johan Gillis uit Hulten kan daarover meepraten. De afgelopen tien jaar zag hij dat 15 drugspanden werden gesloten. "Bij ons in het dorp, als ik kijk hoe vaak een wietkwekerij opgerold is voor een dorp van 325 inwoners, dan gebeurt dat véél te vaak", zegt hij tegen RTL Nieuws.

'Ik vertrouwde het zaakje niet'

Hulten blijkt populair bij drugscriminelen. Als een pand te huur staat, komen daar direct criminelen op af, vertelt Gillis. Zelf kreeg hij ook eens een verzoek om zijn pand te verhuren. Ze wilden vooraf betalen.

"Ze kwamen persoonlijk naar ons toe, maar ik kende ze niet en vertrouwde het zaakje niet. Ze wilden een contract afsluiten, dat als er 'iets' zou gebeuren, ik daar niet verantwoordelijk voor was. Dan weet je wel genoeg."

Niet altijd even vriendelijk

Burgemeesters in Brabant zitten met hun handen in het haar. "Het hoeft nauwelijks betoog dat ondermijnende criminaliteit hier hoogtij viert", zegt de burgemeester van Eindhoven, John Jorritsma. "Er gaan hier miljárden, tientallen miljarden, in om. Dat is al jaren gaande. Eén op de vijf agrariërs worden benaderd om loodsen of stallen beschikbaar te stellen voor de drugsproductie. En dat beschikbaar stellen gebeurt niet altijd even vriendelijk."

Miniatuurvoorbeeld

Een inval in een druglaboratorium in Moergestel, in maart vorig jaar. (Foto: ANP)

Er is grote verwevenheid tussen de boven- en onderwereld: veel winkels worden gebruikt om crimineel geld wit te wassen. Dat zegt ook Gerrit van der Burg, de hoogste baas van het Openbaar Ministerie, in het AD. "Wat denk je van een stad met zes autoverhuurbedrijven of acht bruidswinkels in dezelfde straat? Die bedrijven kunnen nooit allemaal een mooie omzet hebben."

Een hennepkwekerij oprollen, een lab ontmantelen, volgens burgemeester Jorritsma van Eindhoven is het 'werkelijk elke dag weer vechten tegen de bierkaai'. De invallen die de politie doet, ziet hij als 'symptoombestrijding'. Hij heeft een beter plan. Hij wil meer mogelijkheden krijgen om gegevens die bij de gemeente bekend zijn, te koppelen (zie kader). Op die manier valt criminaliteit beter op te sporen. Bijvoorbeeld iemand die bij het ene loket een uitkering aanvraagt, en bij de andere een bouwvergunning aanvraagt voor 200.000 euro.

Burgemeesters willen gegevens koppelen

Om criminelen op te sporen, willen Brabantse burgemeesters gegevens die ze al van burgers hebben kunnen koppelen. De gemeente Eindhoven geeft drie voorbeelden:

  • Iemand met een uitkering die een bouwvergunning van 200.000 euro aanvraagt. Bij de gemeente weet de ene afdeling van de uitkering en de andere van de bouwvergunning. Maar die afdelingen weten dat niet van elkaar en mogen die informatie nu ook niet delen. Zouden ze dat wel mogen en doen dan zou er een alarmbelletje gaan rinkelen: want hoe kan iemand met een uitkering een verbouwing van 200.000 euro betalen?
  • Het kan ook zijn dat iemand helemaal geen officiële inkomsten heeft. Geen baan, of uitkering en niet ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Maar dat die persoon wel in een groot huis woont en een grote auto heeft. Misschien heeft zo iemand een prijs gewonnen of een erfenis gekregen, maar het kan ook zijn dat deze persoon zijn geld verdient met criminele zaken. Door gegevens van de belastingdienst aan elkaar te koppelen, zouden de criminelen moeten komen bovendrijven.
  • Niet in elke leegstaande loods in Brabant zit een synthetisch drugslab, dus ze allemaal laten bezoeken door de politie is niet slim. Wat gemeentes wel willen zijn metingen van het waterschap naar waterkwaliteit koppelen aan bijvoorbeeld gegevens van het kadaster om zo slimmer de drugslabs op te sporen.

Het koppelen van informatie kan strijdig zijn met privacywetgeving. "Ik ben de eerste die de privacy van een ieder wil waarborgen", zegt burgemeester Jorritsma. "Maar wanneer deze privacywetgeving ons belemmert in de aanpak van deze criminele scene, dan denk ik dat we verkeerd bezig zijn."

Verborgen criminaliteit

Als gewone burger merk je niet veel van de criminele activiteiten, maar ze brengen de samenleving wél veel schade toe, vertelt Hans Boutellier, criminoloog en directeur van het Verwey Jonker Instituut. "Het is geen high-impact crime, zoals inbraken of overvallen. We noemen dit hidden impact crime."

Door deze illegale, zwarte economie, loopt de staat veel inkomsten mis. Ook zijn er veel kosten, denk aan het opruimen voor gedumpt xtc-afval in de natuur, of onterecht uitgekeerde uitkeringen. Daarnaast, zo vertelt de criminoloog, holt deze vorm van criminaliteit de rechtsstaat uit door het bedreigen en omkopen van bestuurders en politie.

Er is een gedeelte van de criminaliteit die niet verborgen blijft: dat is de overlast voor burgers. Denk aan stankoverlast van hennepteelt, het risico op brand, bedreigingen van criminele buren en gevoelens van onveiligheid.

150 miljoen

De burgemeester van Eindhoven is er klaar mee. Hij doet een oproep namens zijn collega-burgemeesters in Tilburg, Breda, Den Bosch en Helmond aan de nieuw te vormen regering in Den Haag. "Wij mogen niet langer meer wegkijken voor deze onzichtbare en ongrijpbare criminaliteit waarbij de onderwereld en de bovenwereld met elkaar verbonden wordt die de maatschappij sterk aan het ontwrichten is."

Hij vraagt de toekomstige regering om een 'strijdkas' van 150 miljoen euro. "De werkelijkheid is zo dramatisch, dat een deltaplan echt noodzakelijk is om deze criminelen echt aan te pakken. En dat moet langdurig, het moet langjarig."

Meer op rtlnieuws.nl:

RTL Nieuws
`