Herdenking Holocaust

'Mijn zus zei in Auschwitz: Ik hoop dat je snel dood bent'

25 januari 2015 19:32 Aangepast: 26 januari 2015 12:24
Beeld © Screenshot RTL Nieuws

Ernst Verduin was 15 jaar oud toen hij met zijn ouders en zus Wanda naar een concentratiekamp werd gestuurd. Hij overleefde de oorlog naar eigen zeggen 'door aldoor goede keuzes te maken'. 70 jaar na de bevrijding van Auschwitz doet hij zijn verhaal.

Toen Verduin (nu 87) 15 jaar oud was, werd het gezin door de Duitsers gedwongen van hun woonplaats Bussum naar Amsterdam te verhuizen. Ze regelen onderduikadressen en hebben de valse papieren al klaarliggen als ze in januari 1943, een klein halfjaar na hun verhuizing, worden opgepakt en naar de Hollandse Schouwburg worden gebracht. Van daaruit zullen ze naar meerdere concentratiekampen worden gebracht.

"Een SS'er vertelde ons hoe het er exact aan toeging in Auschwitz"

Het eerste concentratiekamp waar de familie naartoe moet, is Kamp Vught. Verduin herinnert zich nog goed hoe dat ging. "We hadden het er natuurlijk weleens over gehad, over wat er zou gebeuren als we werden opgepakt. In de Hollandse Schouwburg zei mijn vader: 'Wanda, Ernst, vanaf nu zijn jullie helemaal op jezelf aangewezen. Maar dan ook echt helemaal. Wij kunnen als ouders niets meer voor jullie doen'."

In Kamp Vught vertelt een SS'er hen wat ze te wachten staat in Auschwitz. "Hij had daar als SS'er dienst gedaan en vertelde ons op een avond hoe het er daar exact aan toeging. De selectie, dat het in een gaskamer wel 20 minuten kon duren voordat je dood was, dat mensen die dan per ongeluk nog leefden doodgeknuppeld moesten worden... Volgens mij deed hij dat om ons te waarschuwen."

Die uitleg blijkt later cruciaal voor Verduin, die in Kamp Vught ernstig ziek wordt en daardoor bij aankomst in Auschwitz in de groep wordt gezet met ouderen, kinderen en zieken. Mensen die direct naar de gaskamers worden gebracht.

Thumbnail

Foto: ANP. Tegenwoordig vertelt Ernst Verduin op scholen over zijn oorlogsverleden. Hier samen met Dirk Bruggeman (r), die lid was van de Nationale Jeugdstorm.

Hij neemt daar afscheid van zijn zus, met een gesprekje over de leeuweriken die zo mooi zingen door het mooie weer, een kus en een handdruk. "Ze zei nog iets wat erop neerkwam dat ze hoopte dat het voor mij niet al te lang zou duren voordat ik dood zou zijn. Zo bewust waren we daar mee bezig. We beseften: dit is nog leven en daar is de dood."

"Dat zijn van die dingen. Je beslist 'on the dot', op het moment. En dat kan goed zijn en het kan fout zijn"

Maar Ernst neemt de beslissing om buiten het zicht van de bewakers over te lopen van de groep met ouderen en zieken naar de groep met mannen die te werk worden gesteld. "Ik was me heel bewust van wat ik toen deed. Ik ben heel rustig overgelopen."

Toch denkt hij aanvankelijk dat hij het niet zal overleven. "Dat zijn van die dingen. Je beslist 'on the dot', op het moment. En dat kan goed zijn en het kan fout zijn. Ik heb het geluk gehad dat ik aldoor goed gekozen heb."

In januari 1945 verlaat Verduin Auschwitz, samen met andere kampbewoners. Ze lopen de 40 tot 60 kilometer lange 'dodenmars' naar Gleiwitz, vanwaaruit hij met de trein meereist naar Buchenwald. Daar werden onder meer veel Joden en Polen heengevoerd om te worden vermoord.

Opnieuw neemt Verduin daar een cruciale beslissing. Hij beweert, als niet-besnedene, geen Jood te zijn en wordt niet de dood ingejaagd, maar naar de Hollandse barak gestuurd. Drie dagen later, op 11 april 1945, wordt Buchenwald door het Amerikaanse leger bevrijd.

"Ik kan daar laten zien: hier zijn we. Het is ze niet gelukt ons allemaal te vermoorden, terwijl dat wel de bedoeling was"

Zijn vader en zus overleven de oorlog niet. Maanden later, na terugkomst in Nederland, hoort Verduin van zijn tante dat zijn moeder nog leeft. Het is die dag zijn 18de verjaardag. In augustus van dat jaar worden de twee herenigd.

Verduin overleeft de oorlog, maar komt daar niet onbeschadigd uit. "Bepaald niet", zegt hij zelf. "Maar ik heb gelukkig goede hulp gekregen, gezocht en gevonden."

Dinsdag gaat hij terug naar Auschwitz. Dan is het exact 70 jaar geleden dat het kamp werd bevrijd. Teruggaan voelt voor hem als een soort overwinning. "Ik kan daar laten zien: hier zijn we. Het is ze niet gelukt ons allemaal te vermoorden, terwijl dat wel de bedoeling was."

Toch heeft hij de laatste weken veel last van zijn verleden. "Ik begin nu het gevoel te krijgen dat het niet helpt dat ik getuig, dat ik mijn verhaal vertel. Als ik zie wat er overal gebeurt, ik heb altijd gehoopt dat het niet zou gebeuren. En nu gebeurt het wel weer, in Parijs bijvoorbeeld. En dan denk ik: o, o, o, de mensheid leert niet."

RTL Nieuws
`