Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

Dit artikel verscheen eerder in de RTL Nieuws app in de commerciële bijlage Weekend Magazine.

App StoreGoogle Play
04 juli 2018 14:47

Meten met twee maten: puberboefjes

Meten met twee maten: puberboefjes

Als het om vervelende pubers gaat, zijn alle ogen vaak op de VMBO-jeugd gericht. Onterecht, vindt de schrijver van het boek Partycrash. Jongeren uit de betere kringen die op het VWO zitten vertonen minstens zulk slecht gedrag. Alleen komen zij er vaak wél mee weg.

Achteraf, geeft Roelof Broekman toe, is hij een tikje naïef geweest. Een jaar geleden vierde zijn dochter haar verjaardagsfeest. Ze zat op een Amsterdams Gymnasium en werd 15. Goeie reden voor een feestje, bij de familie Broekman thuis.

Het is ook de perfecte leeftijd om als puber te zeggen: paps en mams, hoepelen jullie maar een eindje op. Broekman gaat akkoord: “Ik ben met mijn vrouw vijf minuten verderop gaan logeren. Zo kon zij haar gang gaan, en waren wij toch in de buurt. Voor het geval dat.”

'Een stel partycrashers dringt het huis binnen en neemt drank en drugs mee' 

Vooraf worden duidelijke afspraken gemaakt. Geen drank en drugs. Alleen bekenden zijn welkom. Het feestje gaat echter al snel rond op sociale media. De school neemt contact op met Broekman, maar verwachte raddraaiers staan niet op de gastenlijst. Broekman en zijn vrouw vertrekken naar hun logeeradres.

De zorgen van de school blijken achteraf terecht. Wat een avondje gezellig fris drinken en muziek luisteren had moeten worden, loopt toch uit de hand. Een stel partycrashers dringt het huis binnen en neemt drank en drugs mee. Zijn dochter is zo geïntimideerd dat ze haar ouders niet op de hoogte durft te stellen. Broekman: “We hoorden de volgende dag van de buren over de overlast. Dat de flessen buiten op het trottoir uiteenspatten.”

Afzijdige ouders
Als de volgende dag alle rotzooi is opgeruimd, blijkt een laptop gejat. Voor Broekman reden om achter de daders aan te gaan en er een boek over te schrijven: Partycrash. Een speurtocht naar de daders van de laptopdiefstal. Hij komt in de huizen van hoger opgeleiden en welgestelden in Amsterdam. Daarnaast is het boek een kritische kijk op de - in zijn ogen - wel heel erg afzijdige ouders.

'De ouders deden alsof er niet zoveel aan de hand was. Ze leken niet erg geïnteresseerd' 

Broekman gaat letterlijk achter de daders van de laptopdiefstal aan. Hij post bij hun huis en belt aan bij de ouders. Zo komt hij over de vloer bij mensen die duidelijk tot de betere kringen behoren. Ze wonen bijvoorbeeld in (voor Amsterdamse begrippen best bijzonder) vrijstaande woningen. De boekenkasten puilen uit van de boeken. Sommige ouders zijn bekend uit de media.

Broekman verwacht dat bij die sociaal-maatschappelijke status ook een bepaald soort verantwoordelijkheid hoort. Maar dat valt vies tegen. “Toen ik de ouders confronteerde met de daden van hun kinderen, deden sommige alsof er niet zo veel aan de hand was. Moeders ontkenden de beschuldigingen en ‘slappe’ vaders leken niet echt geïnteresseerd.”

Is dit nou de elite?
Het is deze immorele opstelling die Broekman het meest stoort. Hij vroeg zich af: is dit nou de elite? Zijn dit de jongeren die straks, als ze volwassen zijn, op de topposities van Nederland terecht komen? Broekman besluit zich in het onderwerp te verdiepen. Op zich, zegt hij, begrijpt hij wel iets van het gedrag van ontspoorde pubers. “Hun hersens zijn simpelweg nog niet voldoende ontwikkeld om de gevolgen van hun daden volledig te overzien.”

In het boek ‘Het Tienerbrein’ van Jelle Jolles gaat het over de ontwikkeling van puberhersenen. Jolles stelt dat de tiener een ‘werk in uitvoering’ is. Het jonge brein moet nog rijpen. Die ontwikkeling vindt plaats onder invloed van de biologie, maar ook de omgeving.

Volgens Jolles hebben pubers het wat dat betreft veel moeilijker dan vroeger. Door internet en mobieltjes is er meer informatie voorhanden dan vroeger. Tieners kunnen meer keuzes maken. Over studie, werk en entertainment; alle mogelijkheden zijn voorhanden en dat is mooi, maar zorgt aan de andere kant ook voor keuzestress.

De adolescentieperiode zorgt dat er allerlei dingen door elkaar lopen. Het lichaam is bijvoorbeeld wel uitgerijpt en geslachtsrijp. Maar de hersenen en hun cognitieve functies moeten nog volgroeien. Plannen maken en over risico’s op de lange termijn nadenken, het is allemaal moeilijk. Je hebt snelle en trage groeiers. Over het algemeen geldt dat rond het vijfentwintigste jaar de meeste jongeren - qua hersenen - wel volwassen zijn.

'Ouders denken dat ze op het VWO wel genoeg normen en waarden meekrijgen' 

Waar hangen ze uit?
Wat Broekman tegenvalt, is dat de ouders die hij spreekt hun kinderen eigenlijk al losgelaten hebben. Als hij hen confronteert met het wangedrag, reageren ze vergoelijkend. Ze hebben ook geen flauw idee waar hun kroost uithangt in het weekend. “We hebben het over kinderen van een jaar of 15, 16.”

De ouders wekken de indruk dat het feit dat hun kinderen op het VWO zaten wel voldoende was om normen en waarden te leren. Broekman vindt dat een denkfout. Hij vertelt dat zijn dochter enkele vrienden heeft van vroeger, die inmiddels op het VMBO zitten. “Het vizier is heel erg op het VMBO gericht. Op de problemen die daar plaatsvinden.”

Maar hoger opgeleide jongeren weten beter hoe ze met grensoverschrijdend gedrag weg kunnen komen. Ze snappen wanneer ze beleefd moeten zijn en wanneer ze dat achterwege kunnen laten. Ze zijn verbaal sterk en, als ze liegen, geraffineerder in hun leugens. 

Hoe slim het spelletje wordt gespeeld, merkt Broekman pas na een tijdje. Op een gegeven moment komt hij erachter dat de raddraaiers die bij hem thuis voor de grootste puinhoop hebben gezorgd, de andere feestgangers intimideren en bedreigen via social media. Ze moeten hun mond houden, want anders... Maar dan in bedekte termen, zodat ze er niet op gepakt kunnen worden.

Opvoeddeskundige Justine Pardoen zegt dat er inderdaad en verschil is tussen de problematiek van kinderen die in hogere kringen opgroeien, en die daarbuiten. Zelf kan ze er over meepraten, ze woont in Amsterdam-Zuid. “Al ken ik ook mensen in Rotterdam-Zuid hoor.”

'De meeste kinderen krijgen prima normen en waarden mee van hun ouders, hoog- of laagopgeleid'

Vooral in kringen van kinderen die bijvoorbeeld op de internationale school zitten, waar de opvoeding wordt uitbesteed aan professionals, zitten veel schrijnende gevallen. “Als je in een enorm huis woont met extra keukens en badkamers, dan heb je soms zelfs geen idee wie er allemaal onder je dak slapen. Die kinderen worden echt aan hun lot overgelaten.”

Geen verschil tussen hoog- en laagopgeleid
Maar verder gelooft ze niet zo dat er heel veel verschil is tussen vroeger en nu, en tussen hoog- en laagopgeleid. Grensoverschrijdend gedrag hoort gewoon bij volwassen worden, zegt ze. Zelf kent ze ook voorbeelden van jongeren die bij haar over de vloer kwamen, een mobieltje mee gapten en drie uur later schuldbewust voor de deur stonden. “Die jongens hadden dan echt geen flauw idee waarom ze dat gedaan hadden.”

Pardoen pleit ervoor kinderen vrije ruimte te geven om fouten te maken. Ze krijgen volgens haar van de meeste ouders prima normen en waarden mee, maar moeten die zich ook eigen maken. Daar horen tegenslagen bij. Pardoen: “Shit happens. Het is nu eenmaal zo. Dat soort fouten onthoud je je hele leven.”

Als ze hoort dat Broekman de ouders van de jongens die het feestje van zijn dochter partycrashten met hun daden confronteerden, dan begrijpt ze wel dat die ouders niet al te toegeeflijk reageerden. “Het is ongelooflijk moeilijk om te zeggen: mijn kind is een klootzak. Bovendien zullen ze gedacht hebben, je bent zelf toch ook jong geweest?”

Broekman traceert uiteindelijk de dieven van de laptop, en maakt een deal met ze, buiten hun ouders om. De schade wordt tot de laatste euro terugbetaald, keurig bij elkaar verdiend met bijbaantjes. “Ik wilde per se niet dat de ouders het bedrag zouden ophoesten.” Volgens hem heeft de hele affaire ook gevolgen gehad voor de manier waarop de vriendengroep vervolgens feestjes vierden. Broekman: “Vanaf dat moment was er meer zelfdiscipline. Ze hebben er wel wat van geleerd.”

De kloof in de praktijk

Rijk en dus onschuldig

In 2013 veroorzaakte de Amerikaanse puber Ethan Couch straalbezopen een auto-ongeluk waarbij vier mensen omkwamen. Couch was destijds zestien. Tijdens de rechtszaak bracht de verdediging in dat hij er niks aan kon doen omdat hij aan ‘affluenza’ leed, vrij vertaald als ‘rijkeritis’. Als kind uit een gefortuneerd gezin had hij nooit geleerd om verantwoordelijkheid te dragen voor zijn daden. Alle plooien in zijn leven waren met geld gladgestreken. De jongen werd uiteindelijk veroordeeld tot een gevangenisstraf van twee jaar, door velen beschouwd als een uitzonderlijk milde straf.

Hoogopgeleide ouders: ‘dyslectische’ kinderen

Nederland is koploper als het gaat om het aantal kinderen met een verklaring van dyslexie. Volgens leesdeskundige Kees Vernooy is zo’n zeven procent echter ‘pseudo-dyslectisch’. Het is een fenomeen dat vooral bij kinderen van hoogopgeleide ouders voorkomt. Er is geweldige dyslectie-industrie ontstaan. Tal van instituten varen wel bij het afgeven van een verklaring en het aanbieden van therapieën en studiebegeleiding. Veel hoogopgeleide ouders hebben liever dat hun kinderen moeite met lezen hebben dan dat ze dom zijn. Het gevolg is dat er een kleine dyslectie-epidemie is uitgebroken.

Door Matthijs van der Pol

Topnieuws