Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

Dit artikel verscheen eerder in de RTL Nieuws app in de commerciële bijlage Weekend Magazine.

App StoreGoogle Play
14 februari 2017 14:19

Discussiëren: Houden we het wel een beetje gezellig?

Discussiëren: Houden we het wel een beetje gezellig?

Met de verkiezingen in aantocht kunnen discussies thuis aan de keukentafel, op het werk of online hoog oplopen. Maar wie de ander wil overtuigen, moet eerst leren luisteren.

De laatste jaren gaat Liesbeth Ternooij steeds vaker met lood in haar schoenen naar familiefeestjes als ze weet dat haar broer ook komt. Hoewel ze echt wel dol op hem is, zijn ze ook erg verschillend. Hij werkt in het bedrijfsleven, leest Elsevier en vindt de VVD eigenlijk niet rechts genoeg. Zij werkt bij een groene goededoelenorganisatie en twijfelt tussen de Partij Voor de Dieren en GroenLinks.

'Als ik me druk maak over het milieu, lacht hij me uit'

Liesbeth: 'Ik probeer discussies met hem te vermijden, maar het lijkt wel alsof hij er juist op aanstuurt. En als hij eenmaal is begonnen, dan gaat het tussen ons bijna altijd mis.'

Liesbeth heeft het gevoel dat ze in discussies steevast de zwakkere partij is: 'Als ik me druk maak over het milieu en vind dat we minder vlees moeten eten dan lacht hij me uit: "Daar zullen die anderhalf miljard Chinezen wel van onder de indruk zijn", zegt hij dan. Mijn verwijt dat hij dus lak heeft aan de toekomst van zijn kinderen, gooit bij hem weer olie op het vuur. Zo staan we binnen no time recht tegen over mekaar.'

Ze houdt een vervelend gevoel over aan die ruzieachtige meningsverschillen. 'Ik heb wel eens zitten huilen op het toilet, zo naar vond ik het allemaal.' Binnen de familie wordt de manier van discussiëren tussen Liesbeth en haar broer ook niet echt gewaardeerd: 'Als de sfeer omslaat, gaat mijn moeder maar snel de kopjes opruimen.'

Frits Bloemberg is oprichter en directeur van Het Debatbureau. Hij organiseert en leidt debatten op tal van plekken in het land. Met de verkiezingen in aantocht heeft hij het extra druk. Bloemberg herkent de spanningen die bij een stevig politiek of maatschappelijk meningsverschil om de hoek komen kijken. Zeker in de privésfeer, op het werk of online. Toch zijn er best manieren om te zeggen waar het op staat, zonder gelijk de sfeer te bederven.

'Luisteren is iets anders dan wachten tot de ander klaar is met praten en dan zelf van wal steken' 

In het algemeen, zegt Bloemberg, begint een goed twistgesprek met het hebben van begrip voor elkaar. Het is misschien een open deur maar je moet écht luisteren naar de ander. 'Luisteren doe je door te registreren wat iemand anders zegt en dat te verwerken. Dat is dus iets anders dan wachten tot de ander klaar is met praten en dan zelf van wal steken.'

Marie-Cecile Widdershoven is coach Geweldloze Communicatie. Ze leert mensen vaardigheden om beter met elkaar van gedachten te wisselen. Widdershoven onderschrijft wat Bloemberg zegt: 'Het helpt om eerst nieuwsgierig te zijn. Wat is de onderliggende reden dat iemand iets zegt?'

Ze noemt het voorbeeld van mensen die tegen de komst van vluchtelingen zijn. 'Als de ander daar tegen is, maar jij bent daar voor dan kun je er eerst proberen achter te komen waarom iemand tegen de komst van vluchtelingen is. Een antwoord zou kunnen zijn: ik vrees voor onze veiligheid. Dat vindt iedereen belangrijk. Door een gezamenlijk onderwerp te vinden, kun je meer begrip krijgen voor elkaar.'

Volgens Bloemberg mislukken veel discussies, zeker over gevoelige maatschappelijke onderwerpen, door onbegrip. Om dat te verhelpen, doet hij tijdens debatten soms de 360 graden oefening. Bloemberg: 'Ik laat mensen de mening van de ander verdedigen. Zo leer je beter te begrijpen waarom de ander iets vindt.'

'Soms moet je je er bij neerleggen dat meningsverschillen blijven bestaan'

Naast nieuwsgierig zijn en luisteren, gaan discussies er ook op vooruit door je eigen houding kritisch onder de loep te nemen. Bloemberg zegt dat het helpt als je altijd niet het onderste uit de kan wilt. 'Er is een verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen. Soms moet je je er bij neerleggen dat meningsverschillen blijven bestaan. Dan gaat het om: waar kunnen we allebei mee leven?'

Ook Widdershoven raadt aan om discussies niet meteen als een strijd te zien die draait om winnen en verliezen. Over het voorbeeld van de ruziënde zus en haar broer zegt ze: 'Een gesprek kan het karakter krijgen van een potje ping-pong. Als je je daar niet bij op je gemak voelt, dan heb je het volste recht om te zeggen: "Ik voel me hier niet goed bij en wil ruimte om het gesprek te beëindigen".'

Ze adviseert in zo’n geval: geef niet de ander de schuld, maar hou het bij jezelf. En: neem het allemaal vooral niet al te persoonlijk op. Hoog oplopende emoties hoeven niet per se slecht te zijn. Het is ook een teken van betrokkenheid, van het feit dat iemand ergens echt om geeft.

Op het werk, met collega’s, geeft Widdershoven eigenlijk hetzelfde advies. Het is beter andermans standpunten te onderzoeken, dan er – geleid door emoties – frontaal tegenin te gaan. Ze maakt wel een onderscheid tussen privé- en werksituaties: 'Dat ligt ook aan de werkvloer. Het benoemen van gevoelens is niet overal even gebruikelijk en kan je kwetsbaar maken.'

'Ons brein is gericht op samenwerking, dus het komt wel goed'

Wat volgens Bloemberg helpt bij het succesvol ‘van mening verschillen’ is het leren herkennen van valse argumenten en drogredeneringen. Een bekende truc is de zogenaamde stroman. Wie bijvoorbeeld vindt dat je heel voorzichtig moet doen met euthanasie krijgt te horen: 'dus jij vindt dat we euthanasie niet moeten toestaan? Nou dan...' enzovoort. Bloemberg: 'Door andermans woorden te verdraaien en dat vervolgens aan te vallen, kun je net doen alsof je gelijk hebt.'

Sommige zinsconstructies, zeker in een bepaalde context, kunnen ook wijzen op valse argumenten: ‘Dat is gewoon zo’. Het misbruiken van autoriteit ziet Bloemberg vaak in bedrijven terug: 'Dan zeggen ze: "het management vindt dat…", zonder dat er een argument wordt gegeven.'

Widdershoven ziet ook dat in deze tijd mensen vaak lijnrecht tegenover elkaar staan, terwijl er weinig behoefte is om zich in de ander te verdiepen. Toch is ze niet bang dat de wereld als gevolg van een gebrek aan empathie ten onder gaat. 'Ons brein is gericht op samenwerking. Dat is de reden dat we als soort zo succesvol zijn. Maar dat werkt alleen als we wat minder zenden en wat meer ontvangen.'

ZO HOU JE HET GEZELLIG:

* Neem discussies niet persoonlijk op
* Wees nieuwsgierig
* Zoek naar onderliggende redenen en drijfveren
* Luister naar de ander en reageer op wat diegene zegt
* Wees begripvol
* Sta niet alleen op zenden maar ook op ontvangen
* Zie een discussie niet als een strijd
* Je mag je ieder moment terugtrekken

Door Matthijs van der Pol

Topnieuws