Magazine

Levensgevaarlijk, en toch doen we het: appen in de auto

17 mei 2017 16:06 Aangepast: 19 mei 2017 08:46

Je zit je te vervelen in de file. Of misschien appt je beste vriendin met een vraag of een sappig verhaal. En kom op, je kan toch prima rijden? Zo'n appje kan er toch makkelijk bij? Nou, mooi niet! Je laten afleiden in de auto door een telefoongesprek, social media of whatsapp-gesprekken is bewezen gevaarlijk. En toch doen we het massaal. "Als ik een mailtje moet beantwoorden, stuur ik met m'n knie."

Nieuwe cijfers van het CBS bevestigen het nog maar eens: we wéten wel dat al die afleiding achter het stuur gevaarlijk is, maar dat is blijkbaar geen reden om je telefoon tijdens het rijden in je tas te laten. Hans, Floris, Marcelline en Iliass zijn er aardig handig in geworden. Meestal gaat het goed, soms ook fout. 

"En dat is precies het probleem," legt verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen uit. "We hebben het gevoel dat we dat heel goed kunnen, autorijden. En dat we best even snel iets anders kunnen doen. Zelfoverschatting is dat, en we worden er continu in bevestigd, omdat het vaker goed gaat dan fout. We denken vaak dat het slechtere chauffeurs zijn die in de vangrail belanden, maar we vergeten daarbij dat je niet alleen bent in het verkeer en dus nooit in je eentje de controle kunt hebben."  

"Voor je het weet ben jij 50 kilometer verder"

Hans (48), accountmanager, heeft naar eigen zeggen al een miljoen kilometer rijervaring. "Ik rijd al 20 jaar 50.000 kilometer per jaar. Klanten en collega's bel en mail ik vaak onderweg, mijn auto is een belangrijk onderdeel van mijn werkruimte. Zij verwachten ook wel binnen 20 minuten een reactie weet ik, dus dan ga ik echt niet wachten tot het einde van de dag. En daarbij levert al het werk dat ik onderweg al kan doen me een bak vrije tijd op natuurlijk. Eerlijk is eerlijk, het is niet alleen werk wat ik in de auto doe hoor. Ik zit zo'n 30 uur per week in de auto, dus ik verveel me ook wel onderweg. Iedere drie minuten kijk ik wel op mijn telefoon denk ik. Alle social kanalen check ik dus ook wel achter het stuur. Overigens doe ik dit nooit als ik met iemand anders in de auto zit, dan voel ik me ook verantwoordelijk voor mijn bijrijders. Ik denk ook dat niet iedereen dit kan. Je moet wel echt weten wat je doet. Als ik wegrijd, stel ik standaard mijn navigatie in, dan hoef ik niet te zoeken onderweg. Dat scheelt, ook tijdens het bellen. Soms ben ik zo gefocust op het gesprek dat ik me weer even moet oriënteren waar ik ben als ik ophang. Voor je het weet ben je vijftig kilometer verder."

Uit onderzoek van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid blijkt dat er jaarlijks rond de 600 doden en zwaargewonden gevallen bij ongelukken ontstaan doordat iemand zat te bellen of te appen. En handsfreebellen is net zo gevaarlijk, volgens het SWOV, omdat je je aandacht er niet bij hebt. Uit Belgisch onderzoek bleek bijvoorbeeld dat automobilisten die handsfree aan het bellen waren, vier keer zo veel kans hebben om brokken te maken.

"Ik denk dat het verbod op bellen en appen in de auto straks achterhaald is"

Floris (28), directeur bij Laminaatenparket.nl, hangt bijna de hele dag aan zijn telefoon en zit zo’n vier uur per dag in de auto.

Thumbnail

Bellen, appen, mailen: alles doet-ie gewoon onderweg. “Het is zelfs zo dat ik vaak de auto pak als ik een belangrijk gesprek moet voeren. Op kantoor loopt iedereen in en uit heb ik altijd nog drie gedachten naast datgene dat ik aan het doen ben. In de auto is er focus, want de weg is altijd rechtdoor. Dan kan ik me beter concentreren op het gesprek. Sinds een jaar laat ik wel steeds vaker een collega rijden trouwens, zodat ik onderweg mijn handen vrij heb voor mailtjes en bellen. Ik neem altijd twee telefoons (een voor muziek en een voor bellen), een laptop en een iPad mee in de auto. En een koffie ernaast. Dat gaat eigenlijk altijd goed. Het scheelt ook wel dat ik een auto heb die zelf ingrijpt als ik bijvoorbeeld een file nader. Mooi hè, dat auto’s dat kunnen? Straks rijd ik in een Tesla, die rijdt helemaal zelfstandig. Dat heeft ook de toekomst denk ik. De kinderen die nu geboren worden, rijden straks allemaal in zulke auto’s. Het verbod op bellen en appen in de auto is naar mijn idee ook van tijdelijke aard. Over een paar jaar zitten we allemaal met onze laptop achter het stuur.” 

"Je telefoon gebruiken achter het stuur vergroot het risico op een ongeluk wel 6,1 keer," zegt Willem Vlakveld van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid. En dat geldt ook voor in het spiegeltje kijken om je mascara op te doen, een gevallen dropje proberen op te rapen en je kinderen op de achterbank tot bedaren brengen. "Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat 68 procent van de ongelukken komt door afleiding. Bellende bestuurders remmen later en stoppen sneller en dat heeft ook weer invloed op het verkeer achter je."

Een gesprek voeren via de carkit of met de bijrijder maakt wel degelijk een verschil volgens het SWOV. De personen in de auto zijn zich bewust van jouw positie als bestuurder en kijken misschien een beetje met je mee. Iemand aan de andere kant van de lijn ziet niet wat er voor je gebeurt. Bovendien zorgt de ruis op de lijn ervoor dat je meer je best moet doen voor het gesprek en dat gaat ten koste van je focus op het verkeer. 

"Ik stuur soms met mijn linkerknie"

Iliass (26), ondernemer, woont in Brabant en werkt tot aan Friesland. Hij is zo’n twaalf uur per dag onderweg en heeft altijd twee telefoons bij zich. Een Nokia om te bellen en te sms’en (ideaal, want die kan tegen een stootje als hij op de steiger staat) en een smartphone om zijn mails te behandelen. Een carkit heeft hij niet in zijn bus, want dan is hij onverstaanbaar door de telefoon. “Mijn telefoons heb ik altijd op schoot tijdens het rijden. Al die klanten en leveranciers kan ik echt niet pas ’s avonds terugbellen. Soms stuur ik met mijn linkerknie, als ik een mailtje zie dat ik echt moet beantwoorden. Dan wil het weleens gebeuren dat ik naar de andere rijbaan slinger, of dat een collega zegt dat ik moet remmen. Gelukkig gaat het altijd goed. Ik ben al rond mijn 17e begonnen met autorijden, dus ik heb veel rijervaring. Dat helpt wel. Ik ben gewoon goed in multitasken. Eén keer heb ik een boete gehad, daar baalde ik wel van. Er reed een auto voor me, wel een minuut of vijf. Ineens zag ik de bestuurder uitstappen en naar me toelopen. Bleek dat het een politieagent was. Ik had zijn stopteken niet gezien omdat ik zat te bellen. Sindsdien let ik wel beter op.”

"Het is een gedeelde verantwoordelijkheid," vindt Tertoolen. "Als je iemand belt en hoort dat-ie in de auto zit, moet je gewoon zeggen dat je later wel even terug belt. Ook al is het handsfree. We kunnen nou eenmaal niet bellen en 100 procent focussen op de weg, hoe graag we dat ook willen. Veel dingen kunnen echt wel even wachten, al denken we soms van niet."

Een P voor prikkels
Uit onderzoek van het NIPO blijkt dat veel mensen wel rekening zeggen te houden met het verkeer. Zo zegt 24 procent alleen socialemedia-berichten te lezen als het rustig is op de weg, en 43 procent alleen bij het stilstaan voor een stoplicht of in een file. Slechts 3 procent leest altijd berichten. "We zijn verslaafd geraakt aan al die prikkels," zegt Tertoolen. "We denken dat we op ieder pingetje meteen moeten reageren. Onzin. Ga gewoon naar een P als je echt wilt weten wat er staat, of wacht tot je thuis bent."

Het probleem met bellen in de auto is dat het sociaal nog niet echt afgekeurd wordt, denkt Tertoolen. We moeten structurele oplossingen bedenken om belgedrag onderweg af te keuren. We aarzelen om in te stappen bij iemand rookt in de auto, de peinzen er niet over om in te stappen bij een bestuurder met een glaasje op en toch vinden we het nog te vaak normaal dat iemand belt tijdens het rijden. In de oplossing voor deze bewustwording is volgens Tertoolen ook een rol weggelegd voor de werkgevers. "Zij kunnen hun werknemers verbieden om onderweg te bellen, of het zelfs technisch onmogelijk maken. Samsung is nu met zo'n oplossing bezig bijvoorbeeld. En bij Shell krijgen werknemers die de telefoon in de auto gebruiken een rode kaart. Dat blijkt wel te werken. We moeten omschakelen van een ach-ja-mentaliteit naar een aso-mentaliteit."   

"Hoewel ik zelf af en toe bel in de auto, mag mijn dochter het absoluut niet"

Marcelline (48), zelfstandig organisatiecoach, probeert bellen in de auto zoveel mogelijk te voorkomen, maar doet het weleens. "Ik rijd maar korte stukken op een dag, dus liever wacht ik even. Je concentratie is toch minder. Als ik bel wacht ik vaak tot ik de snelweg op rijd, dat is alweer anders dan de bebouwde kom. Toch kan het dan zomaar gebeuren dat ik veel te lang in z'n 3 rijd, omdat ik met mijn hoofd bij het gesprek zit. Ik app ook wel in de auto ja, ik vind het belangrijk om aan een afspraak te kunnen laten weten dat ik onderweg ben of in de file sta bijvoorbeeld. Mailtjes en appjes lees ik ook gauw voor het stoplicht, want stiekem kan ik zelfs op korte ritjes mijn telefoon niet loslaten. Hij ligt ook altijd op de bijrijdersstoel. Mijn dochter van 17 heeft net haar rijbewijs en zij mag natuurlijk nog lang niet bellen in de auto. Zij heeft haar hoofd nog 100 procent nodig bij het autorijden."   

Door Hanneke Mijnster

Wat leuk dat je er bent! Vind je ons ook leuk? Volg ons dan op Facebook of abonneer je op onze nieuwsbrief!

`