Magazine

Stinkende schoonheid

26 augustus 2016 16:35 Aangepast: 16 augustus 2019 13:23

Poep is vies. Ontegenzeggelijk waar. Maar poep is ook fascinerend, een tastbaar bewijs van het functioneren van je lijf. Een mooie drol komt uit een goed werkend darmstelsel en dat heeft zo z’n eigen stinkende schoonheid. Maar hoe produceer je zo'n pareltje? En wat heb je eigenlijk aan een klysma of een sapkuur?

“Je hebt in je darmen ongeveer tien keer meer bacteriën dan dat je hele lijf uit cellen bestaat. Bizar toch?” Ik zit op een terras met Thijs Grasman, maag-darm-lever arts bij de NoordWest Ziekenhuisgroep in Alkmaar. Toen ik hem appte of ik hem mocht interviewen over het wel en wee van ons darmstelsel, schreef hij terug dat je hem 's nachts mag wakker maken om over darmen te praten. “Wist je dat poep al duizenden jaren wordt ingezet als medicijn? Nog voor Christus gaven mensen hun zieke kinderen poepsoep; een brouwsel met een lepeltje poep van de moeder er door heen. En het mooie is: het hielp nog ook. Een soort poeptransplantatie avant la lettre. Kak is hot, iedereen heeft het erover.” Een man aan het tafeltje naast ons kijkt op van zijn bier, enigszins verbaasd over het ongebruikelijke enthousiasme waarmee we over poep zitten te praten.

Niks beter dan normaal doen

Het onderwerp mag dan een tikje onsmakelijk zijn, het is wel vrij fantastisch. Iedereen heeft een eigen, unieke samenstelling van bacteriën in z'n maag en darmen, een soort vingerafdruk: je 'bacteriële profiel'. “Je wordt steriel geboren, maar zodra je uit je moeder's buik bent, word je blootgesteld aan al die bacteriën en begint de opbouw van je darmflora. Dat is van allerlei zaken afhankelijk, of je per keizersnee ter wereld komt, of je antibiotica krijgt, of je op het platte land woont of niet. Zo'n beetje rond je tweede is dat klaar en daarna verandert er eigenlijk niet zoveel meer.” Wat een 'normaal' profiel is, is nog niet helemaal duidelijk, dat wordt onderzocht. Maar vanaf dan is het gezond houden van je darmen toch echt een kwestie van een beetje normaal doen, zegt Grasman. “Vooral niet te veel eten en dan wel relatief veel groenten en fruit. Niks bijzonders.”

"Je lijf is zelf een grote detoxmachine"

Dat beaamt ook Jaap Seidell, hoogleraar Voeding en Gezondheid aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Ik vraag hem naar het nut van bijvoorbeeld 'detoxen', ontgiften en ontslakken: wat je ook maar wil doen om je darmstelsel op te ruimen. Maar dat nut lijkt ver te zoeken. “Eigenlijk is je lijf al een grote detox-machine en daar heeft het geen hulp bij nodig. Je moet een beetje opletten dat je genoeg vezels eet, voor volwassenen 30 tot 40 gram per dag, en voor de rest niet al te ongezond. Een uitzondering is bij iemand die ernstig verstopt is. Als je altijd alleen maar witbrood eet en nauwelijks beweegt, maak je het je lijf wel heel lastig. In dat soort gevallen kunnen naast beter eten en bewegen ook van die bacteriedrankjes, probiotica, helpen."

Vezelrijk eten
Vezels zitten volgens het Voedingscentrum in vijf soorten producten:
- volkorenbrood en -pasta en zilvervliesrijst
- groente, met name broccoli, peentjes en sperziebonen
- van het fruit zijn mango's, peren en sinaasappels ware vezelbommetjes
- peulvruchten, hier doen vooral sojabonen en bruine bonen het goed
- noten en dan vooral amandelen en pistachenootjes

En een klysma dan? Dat is zo'n darmspoeling waarbij vloeistof door de anus de darmen in wordt gespoten, bijvoorbeeld dus als iemand enorm verstopt zit en niet meer kan poepen. Het is een eeuwenoud gebruik dat vreemd genoeg in Nederland aan populariteit won nadat Patty Brard de behandeling op televisie onderging. Maar kan het ook helpen om je darmen te onderhouden? Nee, voor mensen die al gezonde darmen hebben is het nergens voor nodig, zeggen zowel Seidell als Grasman. Kwaad kan het trouwens ook niet, als je het maar niet te vaak doet. Grasman: “Je darmflora verandert er tijdelijk even door, maar dat herstelt zich daarna weer.”

Lekker sapje

In sapkuren ziet hij dan wel weer heil, alleen al omdat we collectief voortdurend aan het overeten zijn. “Onze huidige situatie – waar je zonder enige lichamelijke inspanning een zowat onbegrensde hoeveelheid aan eten binnen kan krijgen – dat is pas vreemd voor je lijf. Daar zijn we helemaal niet op gebouwd. Dan kan het helemaal geen kwaad om even niet te eten. Je hebt genoeg reserves om dat een tijdje vol te houden, zolang je maar wel goed drinkt.” Het grappige is dat je wel blijft poepen, ook als je niet eet. “Je lijf is super efficiënt in het verwerken van voeding. Poep bestaat dus maar uit een klein gedeelte uit restjes eten en daarnaast vooral uit water, maagsap, gal, alvleeskliersap en slijmvlies van je darmen dat zich heeft vernieuwd. En al die bacteriën natuurlijk.”

Ook Jaap Seidell ziet wel één voordeel van detoxen: “Mensen die dat doen, gaan vaak automatisch wat gezonder leven dan ze normaal doen. Dan maakt het niet uit dat zo’n sapje of pilletje op zichzelf geen effect heeft, zolang het maar leidt tot gedrag dat wel echt helpt.” Maar hij heeft wel een kanttekening: “Vaak doen mensen af en toe zo'n kuur om tegenwicht te bieden aan het ongezonde eetpatroon dat ze de rest van het jaar hebben. Maar het is veel beter om voortdurend matig te zijn, dan af en toe radicaal 'gezond' te doen.”

"Probiotica en supplementen hebben nauwelijks bewezen voordeel"

Probiotica

En die probiotica dan? In de supermarkt heb je er verschillende staan, van een kleintje Yakult tot Activia of Actimel. Seidell: “Sommige daarvan hebben een beetje effect op de darmfunctie, maar het wetenschappelijk bewijs is mager.” Grasman: “Bedenk maar eens: je hebt meer dan duizend soorten bacteriën in je darmen, in een unieke samenstelling. Zo'n generiek product heeft hooguit tien soorten bacteriën waarvan je niet eens weet of jij persoonlijk er wel wat aan hebt. Zonde van je geld dus.” Met voedingsupplementen die bij de drogist liggen moet je uitkijken: “Medicijnen worden echt enorm uitvoerig getest voordat ze verkrijgbaar zijn, maar bij voedingsupplementen ontbreekt die controle. Neem zoiets als rode gist rijst. Dat ligt gewoon in de winkel, maar kan echt heel schadelijk zijn voor je lever.”

En ook als voedingsupplementen veilig zijn, zijn ze eigenlijk overbodig, zegt Jaap Seidell. Mits je een normaal eetpatroon hebt. “Neem bijvoorbeeld inuline. Dat wordt verkocht als poeder en je kan het rustig nemen, maar het werkt lang niet zo goed als vezels die van nature in groenten of volkoren producten zitten.” Bijvoorbeeld in zoete aardappelen, bananen en asperges. Die zijn nog lekker ook.

Over lekker gesproken: op het terras gaat het nog even over die poepsoep. Is dat vergelijkbaar met die poeptransplantaties die tegenwoordig in schwung zijn? Er circuleren allerlei verhalen dat je er van af kan vallen. “Het is waar dat dikke mensen bepaalde overeenkomsten hebben in hun darmflora, die dunne mensen niet met ze gemeen hebben. Maar dat een poeptransplantatie daarbij kan helpen, is nog lang niet bewezen. Wel bij sommige andere aandoeningen trouwens, zoals een infectie met Clostridium difficile. Daarvan krijg je enorme diarree, wat gevaarlijk kan zijn. Een poeptransplantatie is daar al succesvol bij gebleken.”

Maar in het algemeen geldt: als je goed voor je darmen en een soepele stoelgang wil zorgen, gaat er eigenlijk niets boven een gevarieerd en gematigd eetpatroon. Blijf je nog slank bij ook. Tergend saai natuurlijk, maar aan de andere kant: wel makkelijk zelf te bewerkstelligen én niet duur. En iedere dag dat je geen klysma hoeft, lijkt mij mooi meegenomen.

Ook zo gefascineerd door poep?

We zeiden het al: kak is hot. Er zijn de afgelopen tijd meerdere leuke toegangelijke boeken verschenen over je darmstelsel en wat dat zoal produceert:

- Giulia Enders, De mooie voedselmachine, de charme van je darmen
  Uitgeverij Luitingh-Sijthoff, €10,-
- Nienke Tode-Gottenbos, De poepdokter, gezond van mond tot kont
  Uitgeverij Splint Media B.V., €22,95
- Klaus-Dietrich Runow, De darm denkt mee, hoe bacteriën, schimmels en allergieën 
  het zenuwstelsel beïnvloeden 

  Uitgeverij Akasha, €19,90
- Christine Bailey, Het gezonde darmen kookboek, verbeter je gezondheid in 5 stappen
  Uitgeverij Kosmos, €20,-
- Midas Dekkers, De kleine verlossing of de lust van ontlasten
  Uitgeverij Atlas Contact, €15,-
 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`