Magazine

Geliefde achter tralies: ‘Moordenaar of niet, hij blijft de vader van mijn dochter’

06 juni 2018 18:26 Aangepast: 08 juni 2018 07:59

Niet alleen daders van misdrijven worden gestraft als ze in de gevangenis belanden, ook hun omgeving lijdt eronder. Wat als je geliefde plots wordt opgepakt en van de ene op de andere dag achter de tralies zit? Twee vrouwen vertellen. “Ze kwamen met een stormram binnen en namen hem geblinddoekt mee terwijl de kinderen toekeken.”

Jasmine (50) was getrouwd met een man die nu een levenslange gevangenisstraf uitzit voor moord. Ze ontmoette hem toen ze 23 jaar was. “Ik was opgegroeid in een dorpje waar nooit iets gebeurde. Toen ik Gino leerde kennen, was ik van hem onder de indruk. Ik vond het wel spannend dat hij een beetje fout was. Binnen een week woonden we samen, binnen een half jaar was ik zwanger en binnen een jaar trouwden we.”

'Op onze trouwdag zat ik onder de blauwe plekken' 

Dat haar ex op zijn 13de al eens in jeugddetentie heeft gezeten, weet Jasmine dan nog niet. Dat vertelt een van zijn vrienden haar op een dag tussen neus en lippen door. “Ze zouden samen opzettelijk een hond of een kat hebben aangereden en uit elkaar hebben getrokken. Ik weet er het fijne niet van, want ik heb niet doorgevraagd. Ik wílde het niet weten.”

Blauwe plekken
Maar dat Gino geen lieverdje is, wordt al snel pijnlijk duidelijk. “Op de dag dat we trouwden, zat ik onder de blauwe plekken. Hij sloeg me vaak, ook waar onze dochter bij was. Hij heeft een keer mijn neus gebroken en tot drie keer toe mijn ribben gebroken. Mijn dochter heeft hij gelukkig nooit met een vinger aangeraakt. Voor haar is hij altijd goed geweest.”

In 1995, als hun dochter drie jaar oud is, wordt Gino opgepakt voor moord. “De politie vertelde me dat hij zijn drugsdealer zou hebben vermoord.” Na een half jaar wordt Gino vrijgelaten wegens gebrek aan bewijs, maar vanaf dat moment zit hij bijna vaker in de cel dan thuis. “Hij was zwaar verslaafd aan heroïne en pleegde inbraken of overvallen om aan geld te komen.”

Miniatuurvoorbeeld

Op haar werk bij de peuterspeelzaal vertelt Jasmine niets over de detentie van haar man. “Ik schaamde me. Alleen mijn beste vriendin, met wie ik samenwerkte, wist ervan.” Andere vriendinnen kende ze vooral via Gino. “Die waren ook met mannen die niet helemaal koosjer waren. Zij werden net als ik geslagen, hun mannen gebruikten ook. Maar niemand was zo erg als Gino.”

Vrienden en familieleden blijven Jasmine steunen, maar ze verhuist wel uit het dorp waar ze met Gino woonde. “In zo’n klein dorp weet iedereen alles van je. Constant die blikken, het gelul achter je rug, daar was ik helemaal klaar mee. Het is een verademing om ergens anders te wonen.”

Roofmoord
In 2005 wordt Gino opnieuw opgepakt. Hij zou een vriend van hem hebben doodgeslagen met een hamer en hebben bestolen. Gino bekende de diefstal, maar houdt vol niets met de dood van zijn vriend te maken te hebben. De rechter veroordeelde hem na een jarenlang proces toch tot levenslang voor moord. Hij zit nu acht jaar achter de tralies en heeft nog zeven jaar te gaan.

Miniatuurvoorbeeld

Jasmine heeft Gino inmiddels definitief aan de kant gezet. Tien jaar geleden was de maat vol. “Dat proces hing boven zijn hoofd, hij was nog steeds zwaar verslaafd, ik had een normale baan, terwijl hij niets anders deed dan mensen bestelen. Daar viel niet mee te leven. Het ging gewoon niet meer.” Als ze geen dochter hadden gehad, was ze al veel eerder bij hem weggegaan, zegt ze. “Hij is toch de vader van je kind. Dat maakte het moeilijker om hem in de steek te laten. Ik dacht steeds: als ik maar bij hem blijf, dan komt het allemaal wel goed.”

Hun dochter bezoekt haar vader nog vaak. “Die twee hebben een band, dat is onvoorstelbaar. Ze is zijn prinsesje, zijn engeltje. Ik heb haar nooit iets verteld over waarom haar vader in de gevangenis zat, dat hij me al sloeg toen ze in mijn buik zat en dat hij zwaar verslaafd was, maar ze heeft het allemaal geweten. Kinderen zijn niet gek. Ik heb altijd gehoopt dat die band tussen hen stuk zou gaan, omdat ik niet vond dat hij onze dochter verdiende. Maar ze zijn twee handen op één buik, daar komt niemand tussen.” Ondanks alles is hun dochter heel goed terechtgekomen, zegt Jasmine. “Ze heeft gestudeerd, rookt niet, drinkt niet, heeft nu een topbaan bij een bank op de Zuidas en gaat binnenkort trouwen. Ik ben zo ongelooflijk trots op haar.”

Opluchting
Ook met Jasmine zelf gaat het goed, nu. Sinds Gino is veroordeeld, is ze pas echt gaan leven. “Het was een opluchting dat hij levenslang kreeg. Het is mijn redding geweest. Anders was hij blijven rondhangen, hij wist dat ik hem wel weer binnen liet als hij een beetje zielig deed. Met mijn schoonfamilie heb ik ook gebroken. Vanaf 2010 is mijn leven pas begonnen. Ik heb ontslag genomen op de peuterspeelzaal, ben in de horeca gaan werken en heb eens goed de bloemetjes buiten gezet. Pas toen begon ik te verwerken wat ik al die jaren heb moeten doormaken. Ik ben er lang voor in therapie geweest, maar nu ben ik er klaar mee. Ik wil niet meer steeds over Gino praten, het is een ander leven.”

'Hij hoopt dat we iets gaan drinken zodra hij vrij is. Dan moet ik alleen maar lachen' 

Toch zal Gino waarschijnlijk nooit helemaal uit haar leven verdwijnen. Op haar verjaardag in maart belde hij haar nog. “Hij zegt dat ik een bijzonder plekje in zijn hart heb en dat hij er altijd voor me zal zijn. Dat hij hoopt dat we samen iets kunnen gaan drinken als hij vrijkomt. Daar moet ik alleen maar om lachen. Wat denkt hij nou eigenlijk wel? Mijn nieuwe vriend, met wie ik sinds drie jaar een latrelatie heb, was bang dat ik naar hem terug zou gaan, maar dat gaat never nooit meer gebeuren. Gino doet me niets meer. We hebben samen ook veel plezier gehad, maar hij is gewoon een veroordeelde moordenaar.”

Arrestatieteam
Bij Eva (33) is het allemaal nog veel verser. Haar vriend Bart, met wie ze 14 jaar samen is, zit nu ruim vier maanden vast. Eind januari werden ze om 6 uur ’s ochtends plotseling ruw gewekt door een arrestatieteam. “Je deur wordt ingeramd, je krijgt pistolen op je gericht, moet je handen omhoog doen en mag niet meer praten. Je partner wordt meegenomen met een blinddoek om en je weet niet waarheen. Dat is enorm heftig, ook voor de kinderen.”

Miniatuurvoorbeeld

Ze moet samen met hun dochter van 10 en zoon van 7 machteloos toekijken hoe hun huis overhoopgehaald wordt en laptops, tablets, telefoons, geld en hun auto worden meegenomen. “Ik mocht niet eens bellen naar school dat de kinderen niet zouden komen. Zes uur later stond ik verslagen in mijn woonkamer: waar moest ik beginnen met het opruimen van dat slagveld?”

Haar vriend werd in beperkingen gesteld, wat inhield dat ze drie weken geen enkele vorm van contact mochten hebben. “Je zit met vragen, maar die kun je niet stellen. In de eerste weken had ik niet eens tijd om een traan te laten, zo druk was ik met het regelen van praktische dingen.”

Drugslab
Haar vriend blijkt verdacht te worden van drugsdelicten. Hij zou hebben deelgenomen aan een criminele organisatie en iets te maken hebben met een drugslab. Eva wist daar niets vanaf. “Ik had wel vermoedens dat het niet helemaal jofel was wat hij deed. Vaak wist ik niet waar hij was, of hij liep de kamer uit om telefoontjes te plegen. Ik heb hem weleens letterlijk gevraagd of hij iets in zijn schild voerde, maar dat ontkende hij.”

Inmiddels belt hij dagelijks vanuit de gevangenis en gaan Eva en de kinderen wekelijks op bezoek. “Maar echt open praten doe je niet, je wordt toch afgeluisterd. We zetten een vrolijk gezicht op voor de kinderen en hebben het over koetjes en kalfjes.” Lichamelijk contact is er alleen heel kort bij begroeting en afscheid.

Miniatuurvoorbeeld

Eva werkte als hotelreceptioniste. Dat kan nu niet meer. “Als ik een kantoorbaan had gehad, had ik de kinderen nog wel naar de opvang kunnen brengen. Maar die is niet open tot middernacht.” Bij vlagen is ze woest dat haar vriend haar in deze situatie heeft gebracht. “Ik heb tegen hem gezegd: Ik zal je nu steunen en laat je niet vallen, maar als je eruit komt, krijg je de wind van voren. ‘Dan hoop ik dat ik tien jaar krijg’, zei hij grappend. Ik heb echt staan vloeken na die inval. Ik was zo boos. Ik heb geen baan meer, had geen vervoer, geen geld. Als partner staat je leven ook even stil. Je zit ineens midden in een zaak waar je zelf niets mee van doen hebt.”

Geen slechte man
Ze heeft serieus overwogen om hem te verlaten. “De eerste week was ik er helemaal klaar mee. Maar hij is geen slechte man, hij heeft mij nooit slecht behandeld en is een goede vader. Alleen zijn ‘hobby’s’ zijn niet zo denderend. Maar als dat het enige is en hij heeft hiervan geleerd, dan wil ik hem nog wel een kans geven.”

'Het beste vriendje van mijn zoontje mocht ineens niet meer komen spelen. En ja, dat kwam door de arrestatie'

Naar de buitenwereld is ze open over wat er aan de hand is. “Mijn kinderen hebben het allemaal meegekregen, ik wil niet dat ze het gevoel hebben dat ze een groot geheim met zich meedragen. Hun school weet ervan. De buren ook, dat kon niet anders. De hele straat was afgezet, er hing een helikopter boven de wijk. Ik schaamde me kapot, wat zouden ze wel niet denken?” Buren reageerden in haar geval gelukkig heel vriendelijk en behulpzaam. “Ze zien Bart niet als een boeman, ze mogen hem. Niemand spreekt kwaad over hem.”

Voor de kinderen is het moeilijk. “Het beste vriendje van mijn zoontje mocht ineens niet meer komen spelen. Dat komt hard aan. Ik merkte dat het contact een beetje werd afgehouden en heb toen op de man af gevraagd of het iets met de arrestatie te maken had. De moeder van het jongetje antwoordde: ik wilde je er niet mee kwetsen, maar dat is inderdaad de reden. Dat maakte me best boos. Die jongens zijn jarenlang vriendjes geweest.”

Machteloos
Hoelang Bart nog vastzit, is de vraag. Hij zit momenteel in voorarrest, de rechtszaak begint waarschijnlijk pas in oktober. “We hebben twee keer een verzoek gedaan tot schorsing zodat hij de zaak thuis kan afwachten, maar dat is beide keren afgewezen. Terwijl de man die op heterdaad betrapt is in het drugslab wél is geschorst. Je staat machteloos. Je hoort maar niets en leeft iedere keer weer naar een nieuwe datum toe.” In het slechtste geval hangt Bart een celstraf van 6 jaar boven het hoofd. “Daar wil ik niet eens over nadenken. Ik moet door, voor de kinderen.”

Toch is ‘het genieten’ er wel een beetje vanaf voor Eva, zegt ze. “Ik mis voornamelijk het praten met een andere volwassene, nu ik iedere dag met twee jonge kinderen zit. Voor hen probeer ik het leuk te houden. Dus ga ik straks maar met ze op zomervakantie, hoewel ik totaal geen zin heb om weg te gaan.”

Het wachten, het niet weten waar je aan toe bent, dat vindt ze het moeilijkste. “De onzekerheid: moet hij straks 4 of 6 jaar zitten? Ondertussen gaat mijn leven door. Ik heb me aangemeld bij het UWV voor omscholing, ik ben niet van plan om thuis te blijven zitten tot hij vrijkomt.”

Als je man zomaar maanden of jaren verdwijnt

Criminoloog Susanne van ’t Hoff-de Goede deed onderzoek naar de kenmerken, het welzijn en de sociale omgeving van partners van gedetineerden in Nederland. Volgende week verdedigt ze haar proefschrift Terwijl jij opgesloten zat. Ze ondervroeg 155 vrouwelijke partners van mannen zes maanden na detentie, en 119 daarvan ook een jaar nadat hun geliefden waren vastgezet. Het is de eerste grootschalige studie in Nederland naar partners van gedetineerden sinds 1977. In totaal gaat het in ons land jaarlijks om een groep van ongeveer 10.000 vrouwen, is de schatting.

Veel partners van gedetineerden ervaren negatieve reacties van familie, vrienden, schoonfamilie of buren, blijkt uit het onderzoek van Van 't Hoff-de Goede. “Maar liefst 67 procent geeft aan negatieve reacties te ervaren. Het vaakst van buren. Familie scoort ook hoger dan we hadden verwacht. We dachten: je eigen familie zal het minst stigmatiseren, maar die blijken net zo goed negatief te reageren.”

De impact van detentie op het leven van de partners is vaak groot. Het is ook nogal wat, vindt Susanne van 't Hoff-de Goede, als je partner plotseling uit de thuissituatie wordt gerukt, zoals bij Eva. “Dan is je man van de ene op de andere dag zomaar weken, maanden of jaren weg. Sommige van de vrouwen die ik gesproken heb, bleven na zo’n arrestatie achter met getraumatiseerde kinderen en een voordeur die uit de scharnieren is. In de maanden daarna rapporteren partners vaak een verslechtering in hun financiële situatie en welzijn. We zouden ons meer bewust moeten zijn van de gevolgen die detentie heeft voor deze partners.”

Van 't Hoff-de Goede zou graag zien dat er meer onderzoek wordt gedaan naar partners van gedetineerden en dat er meer steun, advies en informatie komt voor deze groep. “Voor gedetineerden is er over veel al nagedacht, daar zijn brochures voor als ‘Welke rechten heb ik als ik in de gevangenis zit?’ Waarom is dat er niet ook voor de partner? Zoiets kost niet veel, maar levert wel veel op. Daarnaast zou een persoonlijke coach voor die partners aan te bevelen zijn. Sommigen zijn zo afhankelijk van hun man of vriend, op het moment dat hij plotseling verdwijnt, hebben ze geen idee wat ze moeten. Dan is het fijn als er iemand is om je te helpen met praktische dingen. Bij zo’n inval als bij Eva moet er eigenlijk direct iemand zijn die haar bijstaat.”

Door Roxanne Vis

De namen Jasmine, Gino, Eva en Bart zijn op verzoek van de geïnterviewden gefingeerd.

`