Magazine

'Je bent een lelijk, dik varken': de geneugten van je online blootgeven

09 maart 2017 10:45 Aangepast: 10 maart 2017 13:30

Bikinifoto’s, statusupdates over je break-up of video’s van je bevalling: op sociale media geven we onszelf (soms letterlijk) bloot. Reacties gegarandeerd. Vaak positief, maar soms ook negatief. En die nare reacties, die blijven langer hangen. Hoe kan dat? En: hoe ga je ermee om?

Fat ugly pigs. Het stond er echt. Op Facebook. Onder een foto van journalist Kita van Slooten (37). Even moest Kita goed op zichzelf inpraten: deze persoon kent mij niet, hij roept maar wat zonder na te denken. "Ik sta nog steeds achter de foto, maar het doet wel pijn om zoiets te lezen. Het is kwetsend."

Kita en haar collega plaatsten een foto van zichzelf op sociale media – Twitter, Facebook, Instagram –  als reactie op een reclame van Zara. Op een poster van het kledingmerk staan twee megaslanke modellen en de tekst ‘We love our curves’. Er kwam een storm van kritiek: rondingen? Waar dan? En waarom is dít de norm voor vrouwelijke schoonheid?

Thumbnail

Ook Kita en haar collega waren verbaasd. En daarom plaatsten ze een foto, van zichzelf, in dezelfde houding als de Zara-modellen. Onder het mom van: dít zijn curves. "Het was een grappig statement", vertelt Kita. "We hadden lol toen we die foto maakten en ik hoopte dat Zara het zou oppikken."

De foto ging viral. Op Instagram kreeg hij duizenden likes, op Facebook werd het plaatje en masse gedeeld en ook twitteraars retweetten er lustig op los. Nederlandse media wijdden aandacht aan het statement, een Australische site nam dat over en ook het populaire BoredPanda en FoxNews plaatsten het kiekje. "De meeste reacties waren heel positief. Van mensen uit onze eigen kringen, maar óók van onbekenden. Mensen vonden het stoer, vonden ons mooi, waren het met ons eens. Toen we de foto maakten, stond ik er al honderd procent achter. En die leuke reacties versterkten dat gevoel nog meer."

Frustrerend
Tot Kita negatief commentaar las. Vooral op buitenlandse sites. "Er waren mensen die vonden dat wij aan skinny shaming deden; dat we die slanke modellen te kakken zette. Frustrerend, want dat is écht niet onze bedoeling. Het punt dat we willen maken is juist dat je vrouwenlichamen hebt in alle soorten en maten. En dat die er allemaal mogen zijn." Kita en haar collega werden ook uitgescholden. De eerste keer dat ze ‘walvis’ las, kon Kita er nog om lachen. Wat een mafkees, dacht ze. Maar de scheldpartijen werden heftiger. Kita en haar collega waren ‘varkens’, ‘veel te dik’. Dieptepunt: iemand die hen fat ugly pigs noemde.

"Ik moest even slikken; ik had er van tevoren niet over nagedacht dat er mensen zijn die je zó de huid vol kunnen schelden. Ik sta best stevig in mijn schoenen, maar ben natuurlijk niet van steen. Het is vervelend als mensen zulke nare dingen zeggen, zoiets doet pijn. We stelden ons met het maken van de foto kwetsbaar op; de houding die we aannemen, is nou niet echt charmant." Ze kreeg een nare bijsmaak door die reacties. "Ik vind het jammer dat een klein aantal negatieve reacties mij toch even zo’n rotgevoel gaf."

Erwin Klappe is psycholoog en verdiepte zich in positiviteit. Hoe kan het dat we zo vatbaar zijn voor positieve en – vooral – negatieve reacties? "Je moet de mens zien als een waterlelie", zegt hij. "Die bloem opent zich voor de zon en sluit zich voor de nacht. De mens is ook zo: door complimenten open je, groei je. Negatieve reacties zorgen ervoor dat je je afsluit, terugtrekt."

Negatief commentaar blijft bovendien aan je kleven. Meer en langer dan complimenten, weet Klappe. "Je toont je kwetsbaar, met een foto of persoonlijke blog. Als iemand daar dan iets naars over zegt, dan komt het binnen. Wetenschappers hebben eens onderzocht hoeveel oprechte positieve dingen iemand moet zeggen tegen zijn partner om één rotopmerking teniet te doen. Er waren vijf complimenten nodig tegenover één negatieve interactie."

Hoe kan dat? Volgens Klappe trekt negativiteit direct onze aandacht. "Rotervaringen en -opmerkingen onthouden we beter en sneller. Dat noem je in de wetenschap de negativity bias. Je ziet het ook tijdens functioneringsgesprekken. Een leidinggevende noemt tien dingen die fantástisch zijn, maar dat ene kritische puntje is het enige wat je onthoudt." Evolutionair gezien is dat handig: wie zich focust op negativiteit, herkent bedreiging en gevaar snel. Maar leuk is anders.

Gewenning
Bovendien zijn we meer gewend aan positiviteit dan aan negativiteit. "Het gaat vaker prima met een mens dan slecht. Dus een rotopmerking heeft meer impact dan een leuke reactie." Er moeten dus heel wat aardige dingen op sociale media worden gezegd om negatieve reacties te kunnen handelen. Klappe noemt dat ‘een buffer van positiviteit’, die moet voorkomen dat negatieve reacties te veel aan je blijven kleven. Want: je kunt er heel onzeker van worden, van al die negativiteit. "Mensen kunnen echt aan zichzelf gaan twijfelen. Terwijl ze van positieve feedback juist weerbaarder worden."

Thumbnail

Dat merkte ook schrijfster Anne Tel (41). Ze ging online met haar billen bloot toen ze blogs en een boek (Paaseitjes zoeken in het AMC) schreef over de vijf jaar en vele ivf-pogingen die het haar kostte om zwanger te raken. "Ik vertelde overal over. Over mijn kinderwens, mijn angsten, ons seksleven. Ik was zó open, dat wildvreemden wisten op wat voor een moment in mijn menstruatiecyclus ik zat."

Ze kreeg honderden reacties – vooral online, en vooral van mensen die hetzelfde meemaakten. Allemaal lief en goedbedoeld. "Eén van de ontroerendste reacties kwam van een man. Zijn vrouw onderging ook ivf-behandelingen en was daar erg gesloten over. Door mijn verhaal begreep hij haar eindelijk. Dáár deed ik het voor; anderen helpen. Andersom gebeurde dat ook. Al die reacties gaven me kracht en het gevoel van: ik ben niet alleen."

Bevalling online
Haar eerlijkheid op internet beviel haar zo goed, dat Anne ook besloot om een video van de geboorte van haar tweede kind, een zoontje, op internet te zetten. "Het is een van de intiemste dingen die je meemaakt. Maar ik heb geen seconde getwijfeld. Ik vond dat ik het moest doen." Anne zou gaan bevallen met een natuurlijke keizersnede – gentle sectio in ziekenhuistaal – en ontdekte dat daar vrij weinig over bekend was. "Met mijn filmpje wilde ik anderen laten zien: zo gaat het. Mijn man zou het materiaal monteren, dus we hadden zelf de regie in handen. Ik was eigenlijk vooral trots op het resultaat."

En weer stroomden de reacties binnen. En weer vooral – of bijna alleen maar – positief. "Daar ging ik echt van zweven, hoor. Het filmpje is tienduizenden keren bekeken! Mensen zeiden dat ze het mooi vonden, zwangere vrouwen hadden er iets aan. Ik dacht alleen maar: oh, wat fijn, dit! Als mensen iets naars zouden zeggen, dan zou me dat wel heel erg hebben geraakt. Omdat ik me zo ontzettend kwetsbaar opstel, zo eerlijk ben. Maar aan de andere kant wéét je ook dondersgoed dat mensen op internet vreselijke dingen kunnen zeggen."

Jezelf wapenen
Corinne Keijzer is sociale media-expert en krijgt geregeld vragen van bedrijven en over BN’ers (denk Sylvie Meis, Yolanthe Sneijder-Cabau) over hoe om te gaan met sociale media. "Reageerders realiseren niet wat hun onaardige commentaar met mensen kan doen", vertelt ze. "En ze snappen ook niet wat ze zichzelf ermee aandoen. Die nare reacties zijn voor iedereen zichtbaar. Ze zeggen iets over jou als persoon. Als ik een vriendin of een collega iemands kind zou zien afkraken op Instagram, zou ik echt bij mijzelf te rade gaan of ik nog wel met diegene om wil gaan…"

Wie niet tegen rotreacties kan, kan overwegen niets meer online te zetten. Maar Keijzer zegt dat er ook andere oplossingen zijn. "We delen nu eenmaal graag van alles. En het kan ook leuk zijn. Het is beter om je ertegen te wapenen. Als mensen elkaar voor rotte vis uitmaken, kun je die reacties verwijderen. Zo geef je aan: hier ligt de grens. Natuurlijk, negatief zijn mág, maar dan wél op een respectvolle manier." Negatieve reacties hebben bovendien volgens Keijzer ook een psychisch, opruiend effect. Als de één is begonnen met schelden, wordt de ander op ideeën gebracht. "Die denkt: dat kan ik ook wel. Dat moet je voorkomen."

Ook een optie: reageren op de rotte-vis-opmerkingen. Zo haal je de angel eruit. Kita van Slooten stuurde de jongen die haar en haar collega voor fat ugly pig uitmaakte, een berichtje. En nog een. En nog een. Geen respons. "Ik denk dat hij maar wat riep. En dat hielp me om het los te laten. Ik dacht: als je jezelf niet eens kunt verdedigen, neem ik jou niet serieus. En daarmee de andere onaardige mensen ook niet."

Ze kennen me niet
Wat Van Slooten ook deed: vóórdat ze de reacties bekeek, nam ze zichzelf in bescherming. "Ik zei tegen mezelf dat er nu eenmaal nare reacties tussen zouden kunnen zitten, en dat ik me daar niet door moest laten raken. Die mensen kénnen mij niet eens. Ik bouwde een denkbeeldig muurtje om mezelf heen."

Volgens Keijzer een goede aanpak. "Dit soort berichten komt minder hard binnen als je beseft: dit is iemand die niets weet van de context waarin ik deze blog schreef of deze foto plaatste. Als je diegene in real life zou tegenkomen, zou je er een kopje koffie mee kunnen drinken; mensen zijn online vaak botter dan in het echt. Bovendien kun je ook je zegeningen tellen en blij zijn dat het toch bijna altijd om onbekenden gaat die je online kwetsen."

Kita is het daar mee eens. "Mijn vrienden en familie zouden nooit zulke vreemde of lompe dingen tegen me zeggen." Anne: "En dát zijn uiteindelijk toch de mensen om wie het draait. Ik weet nog dat ik heel enthousiast had gemeld dat ik ein-de-lijk zwanger was, aan al mijn honderden volgers, maar zeven weken later kreeg ik een miskraam. Toen dacht ik: ai, ja, nu moet ik dat dus ook gaan delen met iedereen. Zat ik eigenlijk niet op te wachten. Dus toen ik wéér zwanger was, heb ik het alleen met de mensen van wie ik houd gedeeld. Want, hoeveel mensen je ook kunt bereiken online: je geliefden zijn belangrijker dan de rest van de wereld."

Door Lisanne van Sadelhoff 

`